Archeologia Polski http://journals.iaepan.pl/apol <p class="western"><span style="color: #000000;">„<span style="font-size: small;">Archeologia Polski” jest rocznikiem, w którym publikowane są prace z zakresu metodologii i metodyki badań archeologicznych oraz dyscyplin współpracujących z archeologią, a także studia dotyczące problematyki prahistorii oraz wczesnych dziejów ziem polskich na tle europejskim. Zamieszczane są w nim przede wszystkim artykuły zawierające ujęcia ogólne, syntetyzujące omawianych zagadnień. Każdy tom zawiera również dział polemik i dyskusji oraz recenzje literatury polskiej i obcej, głównie archeologicznej, lecz również prac z zakresu dyscyplin z archeologią współpracujących, a także kronikę. </span></span><span style="font-size: small;">Punkty MNiSW 2019: </span><strong><span style="font-size: small;">70</span></strong></p> <p class="western"><span style="color: #111111;"><span style="font-size: small;">Współczynnik odrzuceń nadsyłanych artykułów: ok. 25%</span></span></p> Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk pl-PL Archeologia Polski 0003-8180 <p>Oświadczam, że przesłany artykuł jest oryginalny, nie został wcześniej opublikowany, jak również nie jest obecnie rozważany do publikacji w innym miejscu.<br>Potwierdzam, że manuskrypt został przeczytany i zatwierdzony przez wszystkich wymienionych autorów i że nie ma innych osób, które spełniłyby kryteria autorstwa, ale nie zostały wymienione. Dodatkowo potwierdzam, że kolejność autorów wymienionych w rękopisie została zatwierdzona przez wszystkich autorów.<br>Potwierdzam, że autor korespondencyjny jest jedynym kontaktem z redakcją w procesie redakcyjnym. Odpowiedzialny jest za komunikowanie się z pozostałymi autorami i informowanie ich o postępach, wprowadzanych korektach oraz o ostatecznym zatwierdzeniu artykułu. Przyjmuję do wiadomości <a href="http://journals.iaepan.pl/apol/about/privacy">politykę prywatności</a> zdefiniowaną w niniejszym czasopiśmie.</p> Profesor Bogdan Balcer (1936–2018) http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/APOL64.2019.001 <p>W dniu 30 grudnia 2018 r. odszedł Profesor Bogdan Balcer, wybitny archeolog, badaczkrzemieniarstwa neolitycznego, zawodowo związany z dwiema instytucjami w Warszawie – Państwowym Muzeum Archeologicznym (1957–1972) i Instytutem Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk (1972–2006). Autor ponad 100 prac, głównie poświęconych problematyce eksploatacji, obróbki i dystrybucji surowców krzemiennych w dorzeczu Odry i Wisły, szczególniew zakresie krzemienia świeciechowskiego i pasiastego.</p> <p>Tłumacz: Iwona Zych</p> Ryszard Grygiel Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 9 27 10.23858/APOL64.2019.001 Bibliografia prac Profesora dr. hab. Bogdana Balcera http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/2112 <p>Bibliografia</p> Hanna Kowalewska-Marszałek Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 29 38 Studium technologiczne materiałów krzemiennych ze stanowiska Wołkusz 3 w północno-wschodniej Polsce. Koncepcja produkcji ostrzy preferencyjnych http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/APOL64.2019.002 <p>W artykule przedstawiono pierwszą część wyników studium technologicznego inwentarza zabytków krzemiennych kultury wołkuszańskiej. Zostało ono oparte na potencjale interpretacyjnym metody składanek, obserwacjach morfologicznych oraz analizie reliefu negatywowego. Badaniom poddano homogeniczny, liczący ponad dwa tysiące przedmiotów zespół ze stanowiska nr 3 w Wołkuszu. O wyborze tego inwentarza zadecydował fakt występowania w jego obrębie dystynktywnego dla tej jednostki taksonomicznej zestawu narzędzi, rdzeni oraz produktów debitażu. W pracy skoncentrowano się na omówieniu jednej z dwóch zrekonstruowanych w toku analizy strategii eksploatacyjnych – określonej jako koncepcja produkcji ostrzy preferencyjnych</p> <p>Tłumacz: Barbara Majchrzak</p> Michał Przeździecki Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 39 71 10.23858/APOL64.2019.002 Wczesnomezolityczne łuki myśliwskie z Bolkowa na Pomorzu Zachodnim http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/APOL64.2019.003 <p>Artykuł dotyczy fragmentów sześciu łuków myśliwskich wydobytych podczas badań wykopaliskowych na stanowisku w Bolkowie w latach 2010–2016. Okazy występowały w warstwach geologicznych i obiektach kulturowych datowanych za pomocą licznych oznaczeń radiowęglowych 14C na okres późnego preborealu i początek borealu, tj. około 9620–8650 BP. Dokonano analizy znalezisk pod względem morfologicznym, surowcowym i&nbsp; sposobów wykonania. Przedstawiono wyniki eksperymentów strzeleckich przeprowadzonych na wykonanych kopiach. Pracę uzupełniają informacje o znaleziskach łuków w innych krajach europejskich oraz uwagi na temat obecności łuków w kulturze duchowej łowców mezolitycznych.</p> <p>Tłumacz: Sylwia Twardo</p> Tadeusz Galiński Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 73 123 Rydno IV/47. Organizacja przestrzenna obozowisk w krzemienicy kultury janisła-wickiej w świetle badań funkcjonalnych, składanek oraz planigrafii znalezisk archeo-logicznych http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/APOL64.2019.004 <p>Treścią artykułu są studia przestrzenno-funkcjonalne obozowisk mezolitycznych kultury janisławickiej ze stanowiska Rydno IV/47. Przeprowadzone badania traseologiczne zabytków krze¬miennych (drapaczy, skrobaczy, rylca, zbrojników, półtylczaków, wiórów i odłupków łuskanych, zatępca oraz wiórów zwykłych), wyróżnionych w ramach trzech skupień, wykazały w przypadku 32 okazów obecność śladów używania. Czynności, jakie podejmowano, związane były przede wszystkim z przetwarzaniem tuszy zwierzęcej oraz obróbką drewna i roślin.</p> <p><span style="left: 510.9px; top: 803.706px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.954872);">Tłumacz: Iwona Zych</span></p> Tomasz Boroń Małgorzata Winiarska-Kabacińska Anna Sołodko Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 125 155 10.23858/APOL64.2019.004 Znalezisko siekier krzemiennych z Klementowic (Płaskowyż Nałę-czowski) – dylemat z afiliacją kulturową http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/APOL64.2019.005 <p>Przedmiotem opracowania jest gromadne znalezisko trzech siekier odkrytych w 1964 r. w trakcie badań wykopaliskowych na wielokulturowym stanowisku VII w Klementowicach,gm. Kurów, pow. puławski, woj. lubelskie, w północno-zachodniej części Płaskowyżu Nałę¬czowskiego. Dwa przedmioty (czworościenny i dwuścienny) wykonane są z krzemienia pasia-stego, jeden (czworościenny) – świeciechowskiego. Surowce te pochodzą ze złóż eksploatowa¬nych w neolicie w kopalniach świętokrzyskiego regionu prehistorycznego górnictwa krzemienia. Pomimo istniejących wątpliwości, siekiery należy łączyć z kulturą pucharów lejkowatych, jej grupą południowo-wschodnią</p> <p><span style="left: 445.855px; top: 696.708px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.945189);">Tłumacz: Andrzej Leligdowicz</span></p> Jerzy Libera Piotr Mączyński Barbara Sałacińska Sławomir Sałaciński Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 157 203 10.23858/APOL64.2019.005 Nowe dane na temat obrządku pogrzebowego kultury amfor kulistych z zachodniej Lubelszczyzny http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/APOL64.2019.006 <p><span style="left: 164.597px; top: 456.817px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.994558);">Pomimo bardzo dobrego stopnia rozpoznania podgrupy nałęczowskiej kultury amfor </span><span style="left: 99.2125px; top: 474.484px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.983987);">kulistych, odkrycie grobu typu nałęczowskiego w Końskowoli oraz ponowna interpretacja grobu </span><span style="left: 99.2125px; top: 492.151px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.978438);">z Puław-Włostowic rzuciły nowe światło na obrządek pogrzebowy i zasięg oddziaływań społecz-</span><span style="left: 99.2125px; top: 509.817px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.945482);">ności tej kultury w zachodniej części Lubelszczyzny. Oba stanowiska położone są poza zwartą strefą </span><span style="left: 99.2125px; top: 527.484px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.96758);">występowania tego typu obiektów i oba znajdują się poza obszarem wysoczyznowym Płasko</span><span style="left: 639.486px; top: 527.484px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.960028);">wyżu </span><span style="left: 99.2127px; top: 545.151px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.981076);">Nałęczowskiego. Groby z Puław-Włostowic i Końskowoli pod względem wyposażenia i w przy</span><span style="left: 665.526px; top: 545.151px; font-size: 15px; font-family: serif;">-</span><span style="left: 99.2127px; top: 562.817px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.955372);">padku drugiego ze stanowisk także pod względem surowca wykorzystanego do konstrukcji komory </span><span style="left: 99.2127px; top: 580.484px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.971333);">grobowej odbiegają nieco od „klasycznych” obiektów typu nałęczowskiego. Najprawdopodobniej </span><span style="left: 99.2127px; top: 598.151px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.980929);">reprezentują najmłodszą fazę osadnictwa podgrupy nałęczowskiej kultury amfor kulistych</span>.</p> <p><span style="left: 452.179px; top: 698.706px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.93353);">Tłumacz: Andrzej Leligdowicz</span></p> <p>&nbsp;</p> Tadeusz Wiśniewski Barbara Niezabitowska-Wiśniewska Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 205 236 10.23858/APOL64.2019.006 Problematyka halsztackich tzw. nagolenników pustych wewnątrz z terenu Polski na przykładzie znaleziska gromadnego z okolic Tykocina, pow. białostocki http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/64.2019.007 <p><span style="left: 160.011px; top: 522.484px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.971216);">Artykuł dotyczy brązowych, niezdobionych tzw. nagolenników pustych wewnątrz. Pro</span><span style="left: 665.526px; top: 522.484px; font-size: 15px; font-family: serif;">-</span><span style="left: 99.2125px; top: 540.151px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.997064);">blematyka tego typu zabytków została przedstawiona na przykładzie pochodzącego najprawdo-</span><span style="left: 99.2125px; top: 557.817px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.996791);">podobniej ze skarbu znaleziska z okolic Tykocina. W skład depozytu wchodziła również „bran</span><span style="left: 665.526px; top: 557.817px; font-size: 15px; font-family: serif;">-</span><span style="left: 99.2125px; top: 575.484px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00179);">soleta” z zachodzącymi końcami, „aplikacje” oraz dwa drobne fragmenty innych przedmiotów, </span><span style="left: 99.2125px; top: 593.151px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.984886);">zapewne ozdób. Niezdobiony wariant tzw. nagolenników pustych wewnątrz jest reprezentowany </span><span style="left: 99.2125px; top: 610.817px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00259);">zdecydowanie mniej licznie niż wariant zdobiony. Większość okazów z terenu Polski pochodzi </span><span style="left: 99.2125px; top: 628.484px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.975317);">z Pomorza; poza nim spotyka się pojedyncze egzemplarze. Nieliczne znaleziska wariantu niezdo</span><span style="left: 665.526px; top: 628.484px; font-size: 15px; font-family: serif;">-</span><span style="left: 99.2125px; top: 646.151px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00348);">bionego z terenu Niemiec również występują w rozproszeniu. Omawiany typ wyrobów nie jest </span><span style="left: 99.2125px; top: 663.817px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.989531);">jednorodny. Chronologia większości znalezisk przypada na okres halsztacki C. </span></p> <p><span style="left: 99.2125px; top: 663.817px; font-size: 15px; font-family: serif; transform: scaleX(0.989531);"><span style="left: 227.139px; top: 740.706px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.968976);">Tłumacz: Barbara Majchrzak (Tekst) i Iwona Zych (Tabele)</span></span></p> Joanna Urban Małgorzata Mogielnicka-Urban Copyright (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2019-12-30 2019-12-30 64 237 281 10.23858/APOL64.2019.007 Szklarstwo wczesnośredniowiecznego Wolina według Jerzego Olczaka i Elżbiety Jasiewiczowej – 55 lat później. Nowe ustalenia dotyczące przedmiotów szklanych ze stanowiska nr 1 w Wolinie http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/APOL64.2019.008 <p>W artykule przedstawiono stan badań nad wytwórczością szklarską w Wolinie na sta¬nowisku nr 1, zwanym „Starym Miastem”. W 1963 r. Jerzy Olczak i Elżbieta Jasiewiczowa poddali szczegółowej analizie przedmioty odnalezione w wykopie nr 4 na tym stanowisku, kreśląc na podstawie wyników owych badań obraz wytwórczości szklarskiej w Wolinie w okresie wczesnego średniowiecza. W niniejszym artykule omówione zostały pozostałe przedmioty szklane odkryte na stanowisku nr 1, a także nowe wyniki analiz fizykochemicznych w kontekście lokalnej produkcji szklarskiej, jak również podjęto próbę weryfikacji wcześniejszych ustaleń</p> <p>Tłumacz: Iwona Zych</p> Karolina Kokora Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 283 338 10.23858/APOL64.2019.008 Manuel de gestion du mobilier archéologique. Méthodologie et pratiques, Silvia Païn http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/2163 <p>Manuel de gestion du mobilier archéologique. Méthodologie et pratiques, Silvia Païn, [w:] Documents d’archéologie française, 109, Paris 2015, 238 ss., 114 rycin w tekście : [recenzja]</p> Hanna Kowalewska-Marszałek Copyright (c) 2019-12-30 2019-12-30 64 339 345 Bogdan Balcer we wspomnieniach http://journals.iaepan.pl/apol/article/view/2165 <p><span style="left: 563.441px; top: 273.969px; font-size: 15.8333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.977099);">Współautorzy:</span><span style="left: 246.21px; top: 292.803px; font-size: 15.8333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.943701);">Maciej Balcer, Jerzy T. Bąbel, Maria Deka, Tomasz Herbich, Jacek Lech,</span><span style="left: 298.742px; top: 311.636px; font-size: 15.8333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.962466);">Jan Machnik, Anna Dzieduszycka-Machnikowa, Witold Migal,</span><span style="left: 325.47px; top: 330.469px; font-size: 15.8333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.96877);">Alina Nowak-Wągrodzka, Dominik K. Płaza, Mira Pyżuk,</span><span style="left: 310.207px; top: 349.303px; font-size: 15.8333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.969117);">Barbara Sałacińska, Sławomir Sałaciński, Teresa Stawiarska,</span><span style="left: 267.172px; top: 368.136px; font-size: 15.8333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.954376);">Stanisław Suchodolski, Stanisław Tabaczyński, Paweł Valde-Nowak,</span><span style="left: 278.287px; top: 386.969px; font-size: 15.8333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.966325);">Dariusz Wach, Anna Zakościelna, Marek Zalewski, Marta Żylonis</span></p> Dorota Cyngot Hanna Kowalewska-Marszałek Copyright (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2019-12-30 2019-12-30 64 347 386