Etnografia Polska https://journals.iaepan.pl/ep <div>Etnografia Polska jest wydawana od 1956 roku i pozostaje jednym z najlepszych periodyków o tematyce etnograficznej i etnologicznej w Polsce. Celem czasopisma jest publikowanie wartościowych artykułów prezentujących wyniki badań antropologicznych,&nbsp; ciekawe etnografie, jak również teksty teoretyczne z dziedzin antropologii społeczno-kulturowej i socjologii, historii społecznej.<br>O renomie, jaką cieszy się nasze czasopismo może świadczyć fakt, że jest powszechnie wykorzystywana przez studentów etnologii i pracowników naukowych w całej Polsce. Jednocześnie jest jednym z najwyżej punktowanych pism etnologicznych w kraju. Warto zaznaczyć, że czasopismo znajduje się także na liście ERIH i Scopus, a w Komitecie Redakcyjnym znajdują się osoby z Polski, Niemiec, i Czech. W czasopiśmie publikują etnologowie z całej Polski, a także zza granicy. W czasopiśmie funkcjonuje system recenzji <em>double-blind</em>.</div> <div>Czasopismo jest udostępniane na zasadach Open Access, zgodnie z licencją <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl">CC-BY wersja 4.0 międzynarodowa</a></div> <p>Punkty MNiSW 2021: 70 <br>ISSN wersji papierowej: 0071-1861 <br>ISSN online: 2719-6534</p> Instytut Archeologii i Etnologii, Polska Akademia Nauk pl-PL Etnografia Polska 0071-1861 Helena Giebień, Larysa Leszczenko (red.), Republika Białoruś – polityka zagraniczna i bezpieczeństwa. Wybrane aspekty, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2020, ss. 346, ilustracje. https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2870 <p>Recenzja książki pod redakcją Heleny Giebień, Larysa Leszczenko, Republika Białoruś – polityka zagraniczna i bezpieczeństwa. Wybrane aspekty, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2020, ss. 346.</p> Iwona Kabzińska Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2 181 183 Jarosław Derlicki, Od społeczności lokalnej do mniejszości narodowej. Ludność polskiego pochodzenia w Mołdawii na początku XXI wieku, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa 2020, ss. 290, fotografie. https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2809 <p>Recenzja książki autorstwa Jarosława Derlickiego, Od społeczności lokalnej do mniejszości narodowej. Ludność polskiego pochodzenia w Mołdawii na początku XXI wieku, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa 2020, ss. 290.&nbsp;</p> Wojciech Lipiński Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2 10.23858/EP65.2021.2809 Filip Herza, Imaginace jinakosti: pražské přehlídky lidských kuriozit v 19. a 20. Století, Scriptorium, Praha 2020, ss. 255. https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2862 <p>Review of a book <a name="__DdeLink__4399_2833395775"></a><span style="font-family: Times New Roman, serif;"><span style="font-size: medium;">Filip Herza, </span></span><span style="font-family: Times New Roman, serif;"><span style="font-size: medium;"><em>Imaginace jinakosti: pražské přehlídky lidských kuriozit v 19. a 20</em></span></span><span style="font-family: Times New Roman, serif;"><span style="font-size: medium;"><em>. Století</em></span></span><span style="font-family: Times New Roman, serif;"><span style="font-size: medium;">, Scriptorium, Praha 2020.</span></span></p> Dagnosław Demski Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2 Tomasz Wiślicz, Zelman Wolfowicz i jego rządy w starostwie drohobyckim w połowie XVIII wieku, Universitas, Kraków 2020, ss. 265, ilustracje. https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2867 <p>Recenzja książki Tomasza Wiślicza pt. Zelman Wolfowicz i jego rządy w starostwie drohobyckim w połowie XVIII wieku, Universitas, Kraków 2020, ss. 265.</p> Zbigniew Jasiewicz Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2 191 193 10.23858/EP65.2021.2867 Między sprawczością a wykorzenieniem. Etniczne reakcje na obrzeżach chińskiej hegemonii https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2902 <p>Artykuł recenzyjny dotyczący książek:</p> <p>Hann Chris, Bellér-Hann Ildikó 2020, Great Dispossession. Uyghurs between Civilizations, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia, LIT Verlag, Berlin, Münster.</p> <p>Sulek Emilia Roza 2019, Trading Caterpillar Fungus in Tibet. When Economic Boom Hits Rural Area, Amsterdam University Press, Amsterdam.</p> Jerzy S. Wasilewski Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2 10.23858/EP65.2021.2902 W stronę etnografii transrelacyjnej. Antropologia wobec Antropocenu, kryzysu klimatycznego i relacyjnie urządzonej rzeczywistości https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2842 <p>Przedstawiony w niniejszym artykule projekt etnografii transrelacyjnej czerpie inspiracje z kilku istniejących propozycji teoretycznych, refleksji filozoficznych i założeń metodologicznych, a jego najogólniejszą ramą jest złożona, skomplikowana i relacyjna ontologia rzeczywistości. Propozycje filozoficzne, epistemiczne i metodologiczne, które przekraczają antropocentryzm i zwracają się ku światu więcej niż ludzkiemu, czyli posthumanizm, nowy materializm, koncepcja zamieszkiwania, oraz te osadzające proces poznania w praktykach uwikłania, czyli teoria asamblażu i etnografia wielogatunkowa, miały również wpływ na koncepcję etnografii transrelacyjnej, której kształt zarysowuję w artykule. W tekście rozważam wpływ tych nurtów i koncepcji na nowe antropologiczne imaginarium, argumentując, że etnografia transrelacyjna może odpowiedzieć na wyzwania Antropocenu, zmiany klimatu i jej społeczne, ekonomiczne i ekologiczne konsekwencje. Tekst przekonuje, że etnografia transrelacyjna pozwala nam na nieprzeoczenie złożonych relacji, które zachodzą w obecnych asamblażowych ludzko-nie-ludzkich - układach rzeczywistości.</p> <p>&nbsp;</p> Katarzyna Majbroda Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2 O relacjach między kooperacją i moralnością. W kierunku nowej antropologii moralności https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2699 <p>Czy istnieją uniwersalne wartości moralne obowiązujące wszystkich ludzi? Teoria „moralności jako kooperacji” (ang. <em>Morality-as-Cooperation, MAC</em>) dowodzi, że&nbsp;moralność&nbsp;to&nbsp;zbiór biologicznych i kulturowych rozwiązań – obejmujący pomaganie krewnym, pomaganie grupie, odwzajemnianie się, bycie odważnym, powstrzymywanie się, dzielenie zasobów i szanowanie własności innych – na powtarzające się w życiu społecznym problemy kooperacyjne. Niezależnie od kultury, rozwiązania te uważane są za moralnie dobre. Dlatego siedem typów zachowań kooperacyjnych daje możliwość wyprowadzenia spójnej teorii moralności, której dotychczas brakowało antropologii.</p> Alina Landowska Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-18 2021-12-18 65 1-2 10.23858/EP65.2021.2699 Kapitał kulturowy a związki intymne. Antropologiczne studium przypadku https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2778 <p>Małżeństwa aranżowane są najbardziej popularną formą relacji intymnych w Indiach. Niemniej jednak, coraz częściej - wśród miejskiej klasy średniej - zdarzają się małżeństwa z miłości oraz związki nieformalne. Niestety, literatura antropologiczna rzadko porusza zagadnienie miłości romantycznej i jej powiązania z klasą społeczną. Jeszcze rzadsze są badania miłości romantycznej z zastosowaniem techniki obserwacji uczestniczącej. W tym artykule autorka analizuje powiązania pomiędzy różnymi typami związków heteroseksualnych a klasą społeczną. Innymi słowy, omawia formy kapitału kulturowego, które odgrywają rolę w wyborze partnera i wpływają na stabilność i trwałość relacji. Artykuł opiera się na etnograficznych badaniach terenowych w Delhi.</p> Anna Romanowicz Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2 Wyglądać na emigranta. Gra o nowoczesność i konstruowanie męskości w Gwinei Bissau https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2593 <p>This article explores changeable strategies used by men in their struggle for modernity and masculinity in contemporary Guinea-Bissau, which include wearing European clothes and showing signs of education. I employ Sherry Ortner’s concept of “serious games” to demonstrate how wearing fashionable clothes becomes a strategy in a game of status and prestige which is framed by the categories of „village people”, „town people” and emigrants, reflecting how local modern identity is shaped by the ideas of modernity and development, and by dreams of migration to Europe. The other side of the game, however, is, for men, the need to negotiate their masculinity. In the context of scarce material resources, fulfilling both of these goals poses a challenge and a contradiction for most Guinean men. As a result, symbolical meanings related to European clothes are sometimes strategically changed by men in their relations with women: through mockery, caricature and hence devaluation of the (otherwise shared) aspirations to modernity. In other cases, non-material attributes, such as signs of education, are foregrounded and employed as alternative strategies. Men manoeuvre among these various strategies in the game of modernity and masculinity, depending on the social context, their material situation and cultural capital at their disposal.</p> Magdalena Brzezińska Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2 10.23858/EP65.2021.2593 Etnolodzy francuscy a Algieria Francuska. Wybory moralne, polityczne i merytoryczne w sytuacji kolonialnej https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2635 <p align="justify">Pojęcie ‘Algierii francuskiej’ pojawiło się w dyskursie politycznym i naukowym w połowie XX wieku, jako negacja prób podważenia dominacji francuskiej w tym kraju. Niniejsze studium podejmuje analizę postaw francuskich etnologów w sytuacji konfliktu, jaki wybuchł w połowie XX w. w formalnie integralnej części Republiki Francuskiej. Analiza odwołuje się do takich koncepcji teoretycznych, jak „sytuacja kolonialna” (G. Balandiera) oraz autorskiej koncepcji „sytuacji badawczej”, w ramach której wyróżnić można takie zmienne jak: warunki (polityczne, społeczne itp.) w jakich ma miejsce spotkanie antropologa z przedmiotem jego badań (exterium sytuacji badawczej) oraz formacja zawodowa etnologa i jego doświadczenie życiowe (interium sytuacji badawczej). Analizę ilustrują trzy sylwetki etnologów francuskich skonfrontowanych z tzw. „wojną algierską”: J. Serviera, G. Tillion oraz J. Soustelle.</p> <p align="justify">Abstract</p> <p align="justify">The concept of ‘French Algeria’ appeared in the political and scientific discourse in the mid-twentieth century as a negation of attempts to undermine French domination in this country. This study examines the attitudes of French ethnologists in a conflict that broke out in the mid-twentieth century in the formally integral part of the French Republic. The analysis refers to such theoretical concepts as the “colonial situation” (G. Balandier) and the original concept of the “research situation”, under which one can distinguish such variables as: conditions (political, social, etc.) in which the anthropologist meets with the subject of his research (exterium of the research situation) and the professional formation of an ethnologist and his life experience (interium of the research situation). The analysis is illustrated by three profiles of French ethnologists confronted with the so-called The “Algerian War”: Servier, Tillion and Soustelle.</p> Ryszard Vorbrich Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-15 2021-12-15 65 1-2 Dobór przestrzenny, religijny oraz narodowościowy małżeństw i tożsamość Kaszubów w kontekście choroby genetycznej https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2738 <p>Deficyt enzymu LCHAD to rzadka choroba genetyczna, relatywie częsta w populacji kaszubskiej. Celem moich badań było przyjrzenie się kwestii pochodzenia przestrzennego (geograficznego), wyznaniowego i narodowościowego małżeństw na Kaszubach od lat 70. XIX w. do drugiej połowy XX w. i stwierdzenie czy uprawnione jest twierdzenie części lekarzy iż przyczyną dużej częstotliwości występowania tej choroby wśród Kaszubów jest izolacja spowodowana starymi tradycjami osadniczymi, małym napływ osób z zewnątrz, zawieraniem małżeństw w obrębie własnej miejscowości i grupy etniczo-regionalnej. Zajęłam się także wpływem &nbsp;choroby, a zwłaszcza jej potocznego określenia „gen kaszubski” na to tożsamość i obraz Kaszubów. Pokazuję iż choroba ta, a zwłaszcza jej niemedyczne określenie stygmatyzuje Kaszubów, podważa dumę etniczną, może stanowić źródło piętna i zranionej tożsamości. &nbsp;&nbsp;Pokazuję też, iż skutki społeczne - kulturowe deficytu enzymu LCHAD dotyczą nie tylko osób nią dotkniętych, ale całej grupy etniczno-regionalnej.</p> <p>Abstract</p> <p>LCHAD enzyme deficiency is a rare genetic disease that is relatively common in the Kashubian population. My research aimed to examine the issue of spatial (geographical), religious and national origin in marriages in Kashubia from the second half o the 19th century to the beginning of the 21st century to determine whether it is justifiable for some doctors to claim that the high frequency of this disease among Kashubians is caused by isolation due to settlement traditions, a small influx of new populations, endogamy within one’s place of habitat as well as their ethnic-regional group. I also focused on the influence of the disease, especially its colloquial term “the Kashubian gene”, on the identity and image of Kashubians. I demonstrate that this disease, particularly its non-medical term, stigmatizes Kashubians, undermines their ethnic pride, and can be a source of stigma and a wounded identity.</p> Anna Kwaśniewska Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-18 2021-12-18 65 1-2 Życie akademickie osób jąkających się w perspektywie społecznego modelu niepełnosprawności i koncepcji structural vulnerability https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2703 <p>Stuttering is a speech disorder that affects approximately 50 million people worldwide. It makes everyday life difficult not only for children but also for adults. In psychology and speech therapy the social aspects of stuttering are emphasized, but so far this problem has not been studied in the context of academic life. My research is devoted to this issue in Poland I analyze the academic life of people who stutter through the prism of the social model of disability, the category of structural vulnerability, and exclusion. This study revealed the orality of the universities and a number of academic traditions based on well-established practices and social structures that make stuttering students and academic teachers vulnerable or socially disabled.</p> Sebastian Latocha Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-19 2021-12-19 65 1-2 10.23858/EP65.2021.2703 Photographs from Digital Archives of the Polish Ethnographic Atlas as a source of knowledge about rural children's toys and games in the years 1954-1971 https://journals.iaepan.pl/ep/article/view/2645 <p>Studying ludic culture requires using different sources. The Polish Ethnographic Atlas, partially digitalized collection of which was made available online in 2017, contains numerous and valuable archival materials. The preliminary thematic research, which can be treated as an introduction to further, in-depth studies and analyses, showed that some of them depict toys and games of children living in the Polish countryside in the years 1954–1971, though documenting artefacts and phenomena of this category did not result directly from the principles embraced by the authors of the Atlas. The aim of the article is: 1) to describe the digitalized photographic collection of the PAE, 2) to reflect upon certain strategies of browsing through the electronic database in order to single out material illustrating different aspects of past ludic culture and 3) to describe and determine the usefulness of photographs depicting rural children’s toys and games, found in the digital collection of the PAE, in the studies dedicated to the manifestations of past ludic culture. The text contributes to the discussion about the changes that gradually have been taking place in ethnography in the field of analyzing historical visual documents and deepening research on ludic culture. The article emphasizes the importance and indicates further possibilities of using the archival resources of PAE in ethnography from the perspective of contemporary theories and current methodological approaches.</p> Magdalena Szalbot Prawa autorskie (c) 2021 Etnografia Polska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl 2021-12-21 2021-12-21 65 1-2