Choleric Cemeteries in the Landscape of the Northern Part of the Polish Jurassic Highland

Keywords: ethnographic research, archaeological research, ethnoarchaeology, archaeology of the contemporary past, landscape, Polish Jurassic Highland, choleric cemeteries

Abstract

This paper presents the results of ethnographic and archaeological research into potential places of epidemic burial (choleric cemeteries) in two communes in the northern part of the Polish Jurassic Highland, Janów and Mstów. In their descriptions and analysis, ethnographic sources (local memory, accounts provided by inhabitants) and archaeological sources (non-destructive prospecting, probing research) were applied. Apart from presentation of field material, the aim of the paper is to indicate the potential of a combined ethnoarchaeological method applied in research to the contemporary past and to the landscape understood as cultural heritage.

Downloads

Download data is not yet available.

References

AACz 1853-1905. Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej. Akta zmarłych, sygn. KM 1410.

Borowska-Antoniewicz J. 2013. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Mstów 1. Zarys historii gminy Mstów. Mstów.

Czapliński M. P. 2012. Epidemie cholery w Rejencji Opolskiej w latach 1831-1894. Rybnik.

González-Ruibal A. 2014. Archaeology of the Contemporary Past. In: C. Smith (ed.), Encyclopedia of Global Archaeology. New York, 1683-1694.

González-Ruibal A. 2016. Ethnoarchaeology or simply archaeology? “World Archaeology” 48(5), 687-692.

Goździk P. W. 1939. Cholera w Królestwie Polskim w 1831 r. Warszawa.

Hirsch M. 1997. Family Frames. Photography, Narrative, and Postmemory. Cambridge, Massachusetts and London, England: Harvard University Press.

Karpińska G. E. 2016. Diagnoza badawcza gminy – etnografia. In: G. E. Karpińska, M. Majorek (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 4: Gmina Janów. Łódź, 33-69.

Karpińska G. E., Majorek M, Janik M., Gadowska I. 2016. Diagnoza miejsc. In: G. E. Karpińska, M. Majorek (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 4. Gmina Janów. Łódź, 109-274.

Karte… 1886. Karte des Deutschen Reiches, Berlin: Kartographie Abteilung der Königlich Preußisch Landes-Aufnahme. David Rumsey Map Collection; http://igrek.amzp.pl/details.php?id=17200. Available online: 10.07.2021.

Kobyliński Z. 2012. Etnoarcheologia. In: S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A. Zalewska (eds.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji. Poznań, 721-731.

Kolbuszewski J. 1985. Wiersze z cmentarza. O współczesnej epigrafice wierszowanej. Wrocław.

Kulesza J. 1838. Opisanie cholery azjatyckiej jaka epidemicznie grasowała w Warszawie i Królestwie Polskiem w latach 1831, 1836 i 1837. Warszawa.

“Kurier Warszawski” 1873. “Kurier Warszawski”, nr 201.

Krupa-Ławrynowicz A. 2019. Diagnoza badawcza gminy – etnografia. In: A. Krupa-Ławrynowicz, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 2: Gmina Mstów. Łódź, 37-72.

Krupa-Ławrynowicz A. 2020. Lokalność w krajobrazie. Etnograficzny przypis do projektu “Śladami Przeszłości po Gminie Mstów”. “Zeszyty Wiejskie” 26, 221-242.

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O. 2016. O projekcie. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 8-18.

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O. 2019a. Etnoarcheologia w praktyce. Z badań niedawnej przeszłości. “Archaeologia Historica Polona” 27, 301-320.

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O. 2019b. Etnografia i archeologia – perspektywa integrującą / Ethnography and Archaeology – an Integrating Perspective. In: O. Ławrynowicz, A. Krupa-Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia w krajobrazach kulturowych Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nawiązania i poszerzenia / Places of Memory and Oblivion in the Cultural Landscapes of the Polish Jurassic Highland. References and Extensions. Łódź, 55-72.

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O., Rak M., Nita M., Gadowska I. 2019. Diagnoza miejsc. In: A. Krupa-Ławrynowicz, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 2: Gmina Mstów. Łódź, 105-210.

Kubicki A. 2012. Z przeszłości Mstowa. Notatki kronikarskie od średniowiecza do 1939 roku. Częstochowa.

Ławrynowicz O. 2016a. Metodyka diagnozy archeologicznej. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 90-107.

Ławrynowicz O. 2016b. Góra Skarzawa. Archeologiczne (i nie tylko) odkrywanie miejsca. “Zeszyty Wiejskie” 22, 815-828.

Ławrynowicz O. 2019a. Diagnoza badawcza gminy – archeologia. In: A. Krupa-Ławrynowicz, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 2: Gmina Mstów. Łódź, 73-90.

Ławrynowicz O. 2019b. Archaeology of Us and the Local Identity. An Interdisciplinary Context. “Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica” 34, 45-57.

Ławrynowicz O. 2019c. Jak bym to zrobił teraz. Aneks do procedury badań miejsc pamięci i miejsc zapomnienia / How I would do it now. An Appendix to the Procedure of Research into Places of Memory and Oblivion. In: O. Ławrynowicz, A. Krupa-Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia w krajobrazach kulturowych Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nawiązania i poszerzenia / Places of Memory and Oblivion in the Cultural Landscapes of the Polish Jurassic Highland. References and Extensions. Łódź, 37-54.

Majorek M. 2016. Diagnoza badawcza gminy – archeologia. In: G. E. Karpińska, M. Majorek (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 4: Gmina Janów. Łódź, 70-86.

Mapa taktyczna… 1933. Mapa taktyczna Polski, Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny. Zbiory Archiwum Map WIG; http://igrek.amzp.pl/details.php?id=4561. Available online: 10.07.2021.

Marciniak A., Yalman N. 2013. Non-Anglophone Ethnoarchaeologies in the Past and Today: An Introduction. In: A. Marciniak, N. Yalman (eds.) Contesting Ethnoarchaeologies. Traditions, Theories, Prospects. New York, 1-13.

Matejak W., Pasternak A. 2010. Praski cmentarz choleryczny w Warszawie. Warszawa.

Mikołejko A. 2012. Miasto przeklęte, miasto święte. Zapis roku cholery. In: W. Pawluczuk, S. Zagórski (eds.), Miejsca święte, miejsca przeklęte. Polskie doświadczenie przestrzeni. Łomża, 117-131.

Novaya Topograficheskaya Karta … 1912. Новая Топографическая Карта Западной России. Zbiory Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego; http://igrek.amzp.pl/details.php?id=1762751. Available online: 10.07.2021.

Orman K., Orman P. 2015. Wielka Wojna na Jurze. Działania i cmentarze wojenne z roku 1914 na Wyżynie Krakowsko-Wieluńskiej i terenach przyległych. Kraków.

O środkach zaradczych w epidemii cholery ... 1852. O środkach zaradczych w epidemii cholery w Królestwie Polskiem przedsiębranych, z dołączeniem wiadomości lekarskich i statystycznych. Warszawa.

Pigoń S. 1983. Z Komborni w świat. Wspomnienia młodości. Warszawa.

Prinke A. 1973. Możliwości porównawczego stosowania danych etnograficznych w archeologii. “Etnografia Polska” 17(1), 41-65.

Rumszewicz S. 1916. Cmentarz choleryczny na Zawodziu. “Goniec Częstochowski” 177, 4-6.

Surówka A. 2012. Cmentarz choleryczny w Lutoryżu (pow. rzeszowski). “Twórczość Ludowa” 2012(1/2), 18-19.

Sznajderman M. 2020. Zaraza. Mitologia dżumy, cholery i AIDS. Wołowiec.

Tomczyk R. 2015. Zagrożenia epidemiologiczne na terenie austriackiej części monarchii habsburskiej w XIX w. (do 1914 r.). Aspekty prawne i administracyjne. “Galicja. Studia i Materiały. Czasopismo Instytutu Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego” 1, 99-113.

Udziela S. 1896. Cholera w pojęciach ludu ziemi sądeckiej. “Materiały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne” 1, 1-4.

Wejland A. P. 2016a. Pojęcia podstawowe. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 38-49.

Wejland A. P. 2016b. Strategia badawcza. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 50-58.

Wejland A. P. 2016c. Metodyka diagnozy etnograficznej. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 59-89.

Wejland A. P. 2019. Opowieści o miejscach – dopiski i komentarze / Narratives of Places. Notes and Comments. In: O. Ławrynowicz, A. Krupa- Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia w krajobrazach kulturowych Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nawiązania i poszerzenia / Places of Memory and Oblivion in the Cultural Landscapes of the Polish Jurassic Highland. References and Extensions. Łódź, 15-35.

Zalewska A. I. 2016. Archeologia czasów współczesnych w Polsce. Tu i teraz. In: A. I. Zalewska (ed.), Archeologia współczesności. Pierwszy Kongres Archeologii Polskiej 1. Warszawa, 21-39.

Związek J. 2004. 100 lat dziejów parafii Zajączki. http://niedziela.pl/artykul/25239/nd/100-lat-dziejowparafii-Zajaczki. Available online: 15.03.2020.

Published
2021-12-13
How to Cite
Krupa-Ławrynowicz, A., & Ławrynowicz, O. (2021). Choleric Cemeteries in the Landscape of the Northern Part of the Polish Jurassic Highland. Fasciculi Archaeologiae Historicae, 34, 49-67. https://doi.org/10.23858/FAH34.2021.004
Section
Articles