Choleric Cemeteries in the Landscape of the Northern Part of the Polish Jurassic Highland

Aleksandra Krupa-Ławrynowicz; Olgierd Ławrynowicz

doi:10.23858/FAH34.2021.004

Published: 2021-12-13

Vol. 34 (2021)

Choleric Cemeteries in the Landscape of the Northern Part of the Polish Jurassic Highland

Aleksandra Krupa-Ławrynowicz , Olgierd Ławrynowicz

Fasciculi Archaeologiae Historicae

Section: Articles

https://doi.org/10.23858/FAH34.2021.004

Abstract

This paper presents the results of ethnographic and archaeological research into potential places of epidemic burial (choleric cemeteries) in two communes in the northern part of the Polish Jurassic Highland, Janów and Mstów. In their descriptions and analysis, ethnographic sources (local memory, accounts provided by inhabitants) and archaeological sources (non-destructive prospecting, probing research) were applied. Apart from presentation of field material, the aim of the paper is to indicate the potential of a combined ethnoarchaeological method applied in research to the contemporary past and to the landscape understood as cultural heritage.

Keywords:

ethnographic research, archaeological research, ethnoarchaeology, archaeology of the contemporary past, landscape, Polish Jurassic Highland, choleric cemeteries

Most read articles by the same author(s)

Josef Hložek, Olgierd Ławrynowicz, Weaponry from the Vassals House in Křivoklát from the 15th Century , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 33 (2020)
Olgierd Ławrynowicz, Wojciech Wasiak, The Hussites or the Tartars? The Secret of the Depictions of Helmets in the Battle Scenes of St Hedwig’s Altarpiece in the Bernardine Church in Wrocław , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 30 (2017)
Tadeusz Grabarczyk, Olgierd Ławrynowicz, Falchion and its technology in Poland (14th-16th centuries) , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 26 (2013)
Olgierd Ławrynowicz, Piotr Nowakowski, Wojciech Wasiak, Hunting arms and equipment in medieval iconography , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 22 (2009)
Aleksandra Krupa-Ławrynowicz, Olgierd Ławrynowicz, ‘Lexicon of Katyn Archaeology (1990–2015)’. An Attempt at Consilience, a Model of Integrative Perspective , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 38 (2025): Current Studies in Medieval and Post-Medieval Archaeology

Download files

PDF

Citation rules

Krupa-Ławrynowicz, A., & Ławrynowicz, O. (2021). Choleric Cemeteries in the Landscape of the Northern Part of the Polish Jurassic Highland. Fasciculi Archaeologiae Historicae, 34, 49–67. https://doi.org/10.23858/FAH34.2021.004

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

References

AACz 1853-1905. Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej. Akta zmarłych, sygn. KM 1410.
Google Scholar

Borowska-Antoniewicz J. 2013. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Mstów 1. Zarys historii gminy Mstów. Mstów.
Google Scholar

Czapliński M. P. 2012. Epidemie cholery w Rejencji Opolskiej w latach 1831-1894. Rybnik.
Google Scholar

González-Ruibal A. 2014. Archaeology of the Contemporary Past. In: C. Smith (ed.), Encyclopedia of Global Archaeology. New York, 1683-1694.
Google Scholar

González-Ruibal A. 2016. Ethnoarchaeology or simply archaeology? “World Archaeology” 48(5), 687-692.
Google Scholar

Goździk P. W. 1939. Cholera w Królestwie Polskim w 1831 r. Warszawa.
Google Scholar

Hirsch M. 1997. Family Frames. Photography, Narrative, and Postmemory. Cambridge, Massachusetts and London, England: Harvard University Press.
Google Scholar

Karpińska G. E. 2016. Diagnoza badawcza gminy – etnografia. In: G. E. Karpińska, M. Majorek (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 4: Gmina Janów. Łódź, 33-69.
Google Scholar

Karpińska G. E., Majorek M, Janik M., Gadowska I. 2016. Diagnoza miejsc. In: G. E. Karpińska, M. Majorek (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 4. Gmina Janów. Łódź, 109-274.
Google Scholar

Karte… 1886. Karte des Deutschen Reiches, Berlin: Kartographie Abteilung der Königlich Preußisch Landes-Aufnahme. David Rumsey Map Collection; http://igrek.amzp.pl/details.php?id=17200. Available online: 10.07.2021.
Google Scholar

Kobyliński Z. 2012. Etnoarcheologia. In: S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A. Zalewska (eds.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji. Poznań, 721-731.
Google Scholar

Kolbuszewski J. 1985. Wiersze z cmentarza. O współczesnej epigrafice wierszowanej. Wrocław.
Google Scholar

Kulesza J. 1838. Opisanie cholery azjatyckiej jaka epidemicznie grasowała w Warszawie i Królestwie Polskiem w latach 1831, 1836 i 1837. Warszawa.
Google Scholar

“Kurier Warszawski” 1873. “Kurier Warszawski”, nr 201.
Google Scholar

Krupa-Ławrynowicz A. 2019. Diagnoza badawcza gminy – etnografia. In: A. Krupa-Ławrynowicz, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 2: Gmina Mstów. Łódź, 37-72.
Google Scholar

Krupa-Ławrynowicz A. 2020. Lokalność w krajobrazie. Etnograficzny przypis do projektu “Śladami Przeszłości po Gminie Mstów”. “Zeszyty Wiejskie” 26, 221-242.
Google Scholar

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O. 2016. O projekcie. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 8-18.
Google Scholar

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O. 2019a. Etnoarcheologia w praktyce. Z badań niedawnej przeszłości. “Archaeologia Historica Polona” 27, 301-320.
Google Scholar

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O. 2019b. Etnografia i archeologia – perspektywa integrującą / Ethnography and Archaeology – an Integrating Perspective. In: O. Ławrynowicz, A. Krupa-Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia w krajobrazach kulturowych Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nawiązania i poszerzenia / Places of Memory and Oblivion in the Cultural Landscapes of the Polish Jurassic Highland. References and Extensions. Łódź, 55-72.
Google Scholar

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O., Rak M., Nita M., Gadowska I. 2019. Diagnoza miejsc. In: A. Krupa-Ławrynowicz, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 2: Gmina Mstów. Łódź, 105-210.
Google Scholar

Kubicki A. 2012. Z przeszłości Mstowa. Notatki kronikarskie od średniowiecza do 1939 roku. Częstochowa.
Google Scholar

Ławrynowicz O. 2016a. Metodyka diagnozy archeologicznej. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 90-107.
Google Scholar

Ławrynowicz O. 2016b. Góra Skarzawa. Archeologiczne (i nie tylko) odkrywanie miejsca. “Zeszyty Wiejskie” 22, 815-828.
Google Scholar

Ławrynowicz O. 2019a. Diagnoza badawcza gminy – archeologia. In: A. Krupa-Ławrynowicz, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 2: Gmina Mstów. Łódź, 73-90.
Google Scholar

Ławrynowicz O. 2019b. Archaeology of Us and the Local Identity. An Interdisciplinary Context. “Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica” 34, 45-57.
Google Scholar

Ławrynowicz O. 2019c. Jak bym to zrobił teraz. Aneks do procedury badań miejsc pamięci i miejsc zapomnienia / How I would do it now. An Appendix to the Procedure of Research into Places of Memory and Oblivion. In: O. Ławrynowicz, A. Krupa-Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia w krajobrazach kulturowych Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nawiązania i poszerzenia / Places of Memory and Oblivion in the Cultural Landscapes of the Polish Jurassic Highland. References and Extensions. Łódź, 37-54.
Google Scholar

Majorek M. 2016. Diagnoza badawcza gminy – archeologia. In: G. E. Karpińska, M. Majorek (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 4: Gmina Janów. Łódź, 70-86.
Google Scholar

Mapa taktyczna… 1933. Mapa taktyczna Polski, Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny. Zbiory Archiwum Map WIG; http://igrek.amzp.pl/details.php?id=4561. Available online: 10.07.2021.
Google Scholar

Marciniak A., Yalman N. 2013. Non-Anglophone Ethnoarchaeologies in the Past and Today: An Introduction. In: A. Marciniak, N. Yalman (eds.) Contesting Ethnoarchaeologies. Traditions, Theories, Prospects. New York, 1-13.
Google Scholar

Matejak W., Pasternak A. 2010. Praski cmentarz choleryczny w Warszawie. Warszawa.
Google Scholar

Mikołejko A. 2012. Miasto przeklęte, miasto święte. Zapis roku cholery. In: W. Pawluczuk, S. Zagórski (eds.), Miejsca święte, miejsca przeklęte. Polskie doświadczenie przestrzeni. Łomża, 117-131.
Google Scholar

Novaya Topograficheskaya Karta … 1912. Новая Топографическая Карта Западной России. Zbiory Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego; http://igrek.amzp.pl/details.php?id=1762751. Available online: 10.07.2021.
Google Scholar

Orman K., Orman P. 2015. Wielka Wojna na Jurze. Działania i cmentarze wojenne z roku 1914 na Wyżynie Krakowsko-Wieluńskiej i terenach przyległych. Kraków.
Google Scholar

O środkach zaradczych w epidemii cholery ... 1852. O środkach zaradczych w epidemii cholery w Królestwie Polskiem przedsiębranych, z dołączeniem wiadomości lekarskich i statystycznych. Warszawa.
Google Scholar

Pigoń S. 1983. Z Komborni w świat. Wspomnienia młodości. Warszawa.
Google Scholar

Prinke A. 1973. Możliwości porównawczego stosowania danych etnograficznych w archeologii. “Etnografia Polska” 17(1), 41-65.
Google Scholar

Rumszewicz S. 1916. Cmentarz choleryczny na Zawodziu. “Goniec Częstochowski” 177, 4-6.
Google Scholar

Surówka A. 2012. Cmentarz choleryczny w Lutoryżu (pow. rzeszowski). “Twórczość Ludowa” 2012(1/2), 18-19.
Google Scholar

Sznajderman M. 2020. Zaraza. Mitologia dżumy, cholery i AIDS. Wołowiec.
Google Scholar

Tomczyk R. 2015. Zagrożenia epidemiologiczne na terenie austriackiej części monarchii habsburskiej w XIX w. (do 1914 r.). Aspekty prawne i administracyjne. “Galicja. Studia i Materiały. Czasopismo Instytutu Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego” 1, 99-113.
Google Scholar

Udziela S. 1896. Cholera w pojęciach ludu ziemi sądeckiej. “Materiały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne” 1, 1-4.
Google Scholar

Wejland A. P. 2016a. Pojęcia podstawowe. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 38-49.
Google Scholar

Wejland A. P. 2016b. Strategia badawcza. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 50-58.
Google Scholar

Wejland A. P. 2016c. Metodyka diagnozy etnograficznej. In: A. P. Wejland, O. Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia. Interdyscyplinarne badania na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Raport z badań 1: Wprowadzenie metodologiczne. Łódź, 59-89.
Google Scholar

Wejland A. P. 2019. Opowieści o miejscach – dopiski i komentarze / Narratives of Places. Notes and Comments. In: O. Ławrynowicz, A. Krupa- Ławrynowicz (eds.), Miejsca pamięci i miejsca zapomnienia w krajobrazach kulturowych Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nawiązania i poszerzenia / Places of Memory and Oblivion in the Cultural Landscapes of the Polish Jurassic Highland. References and Extensions. Łódź, 15-35.
Google Scholar

Zalewska A. I. 2016. Archeologia czasów współczesnych w Polsce. Tu i teraz. In: A. I. Zalewska (ed.), Archeologia współczesności. Pierwszy Kongres Archeologii Polskiej 1. Warszawa, 21-39.
Google Scholar

Związek J. 2004. 100 lat dziejów parafii Zajączki. http://niedziela.pl/artykul/25239/nd/100-lat-dziejowparafii-Zajaczki. Available online: 15.03.2020.
Google Scholar