Pierwsze długie grobowce ziemne w centralnej Wielkopolsce: wyniki badań wykopaliskowych na cmentarzysku KPL w Sobocie stanowisko 52

Danuta Żurkiewcz; Jakub Niebieszczański; Jan Romaniszyn; Sebastian Teska

doi:10.23858/SA/74.2022.2.3141

Published: 2022-12-30

Vol. 74 No. 2 (2022)

First earthen long barrows in central Greater Poland

Danuta Żurkiewcz , Jakub Niebieszczański , Jan Romaniszyn , Sebastian Teska

Sprawozdania Archeologiczne

Section: Field Survey and Materials

https://doi.org/10.23858/SA/74.2022.2.3141

Abstract

The article presents the results of test excavations on one of the first FBC long barrow cemeteries explored on the middle Warta catchment. The excavations covered 80 sq. m and cut across the heads of two out of five barrows located in the cemetery. FBC and PC materials were recovered. Burnt animal bones found in a barrow mound were radiocarbon dated, indicating the interval of 3633–3516 BC (at the probability of 68%). As far as can be deduced from the narrow exploration belt, the side enclosure of the barrows consisted of ditches dug into the undisturbed soil and filled with boulders of various sizes. A stone envelope/pavement could have also covered the mounds of these barrows. The Sobota barrows seem to find no analogy in the structures of this type in the FBC eastern group.

Keywords:

Greater Poland, Funnel Beaker culture, earthen long barrows

Most read articles by the same author(s)

Danuta Żurkiewcz, Jakub Niebieszczański, Cezary Bahyrycz, The First Megalithic Long Barrows of the Funnel Beaker Culture in the Central Greater Poland in Sobota , Sprawozdania Archeologiczne: Vol. 72 No. 1 (2020): Sprawozdania Archeologiczne
Jan Romaniszyn, Przemysław Makarowicz, Jacek Górski, Jakub Affelski, Antoni Smoliński, The Trzciniec Cultural Circle barrow from Nieciecz Włościańska in the Southern Podlasie , Sprawozdania Archeologiczne: Vol. 73 No. 2 (2021): Sprawozdania Archeologiczne
Jan Romaniszyn, Jakub Niebieszczański, Mateusz Cwaliński, Vitalii Rud, Ihor Kochkin, Przemysław Makarowicz, Rediscovering a Middle Bronze Age cemetery – the barrow necropolis in Pidhoroddya, Western Ukraine , Sprawozdania Archeologiczne: Vol. 75 No. 1 (2023): Sprawozdania Archeologiczne

Download files

pdf

Citation rules

Żurkiewcz, D., Niebieszczański, J., Romaniszyn, J., & Teska, S. (2022). First earthen long barrows in central Greater Poland: Results of test excavations in FBC cemetery, Sobota, site 52. Sprawozdania Archeologiczne, 74(2), 139–164. https://doi.org/10.23858/SA/74.2022.2.3141

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

References

Chłodnicki M. 1997. Megalithic Graves in Western Pomerania. In D. Król (ed.), The Built Environment of Coast Areas During the Stone Age. Gdańsk: Archaeological Museum in Gdańsk, 214-216.
Google Scholar

Chmielewski W. 1952. Zagadnienie grobowców kujawskich w świetle ostatnich badań. Łódź: Wydawnictwo Muzeum Archeologicznego w Łodzi.
Google Scholar

Czarnecki M. 1971. Źródła toponomastyczne do badań nad rozprzestrzenieniem grobów megalitycznych na Pomorzu Zachodnim i Środkowym. Materiały Zachodniopomorskie 15, 25-40.
Google Scholar

Czebreszuk J., Kośko A. and Szmyt M. 2006. Zasady analizy źródeł ceramicznych z okresu późnego neolitu oraz interstadium epok neolitu i brązu. In A. Kośko and M. Szmyt (eds), Opatowice – Wzgórze Prokopiaka. Tom I (= Studia i materiały do badań nad późnym neolitem Wysoczyzny Kujawskiej 1). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 39-64.
Google Scholar

Czerniak L. and Kośko A. 1993. Z badań nad genezą rozwoju i systematyką kultury pucharów lejkowatych na Kujawach. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Google Scholar

Dmochowski P. 2005. Dotychczasowe wyniki badań wykopaliskowych wielofazowego obozowiska z epoki kamienia w Żuławce, stan. 13, woj. wielkopolskie. Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne 7, 127-151.
Google Scholar

Domańska L. 1995. Geneza krzemieniarstwa kultury pucharów lejkowatych. Łódź: Katedra Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego.
Google Scholar

Domańska L. 2006. Cmentarzysko megalityczne kultury pucharów lejkowatych w Łącku, pow. Inowrocław. In J. Libera and K. Tunia (eds), Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych. Lublin, Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 289-299.
Google Scholar

Domańska L. 2016. Change and Continuity. Traditions of the Flint Processing from the perspective of the Tążyna river valley. Łódź: Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego, Łódzka Fundacja Badań Naukowych.
Google Scholar

Domańska L. and Rzepecki S. 2004. Łącko, site 6, Pakość Commune, Poland: A Settlement and Megalithic Cemetery of the Funnel Beaker Culture. In H. Knutsson (ed.), Coast to Coast – Arrival. Results and Reflections. Uppsala: Societas Archaeologica Upsaliensis, 419-433.
Google Scholar

Dorka G. 1939. Urgeschichte des Weizacker-Kreises Pyritz. Stettin: Leon Sauniers Buchhandlung.
Google Scholar

Gorczyca K. 1989. Funnel Beaker Culture, Eastern Group, Classical Wiórek (III) Phase. Zberzyn, gm. Kleczew, woj. Konin, site 3a, Kuyavian Long Barrow IV. Przegląd Archeologiczny 36, 245-246.
Google Scholar

Gorczyca K. 2005. Kleczewska enklawa grobowców kujawskich. Zarys problemu. Folia Praehistorica Posnaniensia 13/14, 117-132. DOI: https://doi.org/10.14746/fpp.2005.13.09
Google Scholar

Jankowska D. 1980. Kultura pucharów lejkowatych na Pomorzu Środkowym. Grupa Łupawska. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Jankowska D. and Pyżewicz K. 2006. Materiały krzemienne ze stanowiska Rosko 4, gm. Wieleń. In H. Machajewski and J. Rola (eds), Pradolina Noteci na tle pradziejowych i wczesnośredniowiecznych szlaków handlowych. Poznań: Stowarzyszenie Naukowe Archeologó w Polskich, Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 53-69.
Google Scholar

Jażdżewski K. 1936. Kultura pucharów lejkowatych w Polsce środkowej i zachodniej. Poznań: Polskie Towarzystwo Prehistoryczne.
Google Scholar

Jażdżewski K. 1970. Związki grobowców kujawskich w Polsce z grobami megalitycznymi w Niemczech północnych, w Danii i w krajach zachodnioeuropejskich. Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Archeologiczna 17, 15-48.
Google Scholar

Kittel P., Król D., Rogoziński J. and Rybicka M. 2012. Kultura pucharów lejkowatych. Nagórki Grabowskie, stan. 25, pow. Łęczyca. In M. Rybicka (ed.), Kotlina Kolska w świetle cmentarzysk z neolitu i epoki brązu z Nagórek Grabowskich, Teofilek i Byszewa. Łęczyca: Mitel, 13-34.
Google Scholar

Kośko A. 2000. Osadnictwo kultury pucharów lejkowatych (grupy: wschodnia i radziejowska). In A. Kośko (ed.), Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego. Tom III. Kujawy. 4. Osadnictwo kultur późnoneolitycznych oraz interstadium epok neolitu i brązu: 3900-1400/1300 przed Chr. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 19-133.
Google Scholar

Kośko A. 2006. Grobowce quasimegalityczne w kulturze wczesnoagrarnych społeczności Wysoczyzny Kujawskiej: 4500-2000 przed Chr. Uwagi o aktualnych problemach badawczych. In J. Libera and K. Tunia (eds), Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych. Lublin, Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 19-26.
Google Scholar

Król D. 2021. Monumentalne cmentarzyska neolitycznej kultury pucharów lejkowatych między dolną Odrą a środkowym Sanem. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Google Scholar

Król D., Rogoziński J. and Rybicka M. 2012. Wstępna informacja o wynikach badań przeprowadzonych w Nagórkach Grabowskich, stanowisko 25, pow. łęczycki, woj. łódzkie. Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Archeologiczna 45, 167-182.
Google Scholar

Łebiński W. 1888. Wykopaliska w Rzeszynku. Zapiski Archeologiczne Poznańskie 3, 33-36.
Google Scholar

Łukasik S. 2020. unpub. Aneks- ekspertyza antropologiczna. In D. Żurkiewicz (ed.), Sobota, gmina Rokietnica stan. 52/189 arkusz AZP 49-26. Wyniki badań sondażowych na cmentarzysku megalitycznym kultury pucharów lejkowatych. Poznań: Muzeum Archeologiczne w Poznaniu.
Google Scholar

Matuszewska A. and Szydłowski M. 2011. Megality Pomorza Zachodniego. Na tropie budowniczych tajemniczych grobowców z epoki kamienia. Szczecin: Zapol.
Google Scholar

Papiernik P. 2012. Sprawozdanie z badań wykopaliskowych na stanowisku 20 w Redeczu-Krukowym, pow. włocławski, woj. kujawsko-pomorskie. Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Archeologiczna 45, 195-238.
Google Scholar

Papiernik P., Wicha J. and Płaza D.K. 2018. Excavations of the Kuyavian megalithic long barrow no. 2 of the Funnel Beaker culture, situated on site no. 1 at Gaj, commune of Izbica Kujawska, province of Kuyavia-Pomerania. Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Archeologiczna 47: 443-457.
Google Scholar

Rzepecki S. 2011. Studia i materiały nad najdawniejszymi dziejami Równiny Gorzowskiej. Osady i cmentarzyska kultury pucharów lejkowatych na stanowiskach Jastrzębiec 4 i Renice 5-6. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar

Siuchniński K. 1969. Klasyfikacja czasowo-przestrzenna kultur neolitycznych na Pomorzu Zachodnim. Część I. Katalog źródeł archeologicznych. Szczecin: Muzeum Pomorza Zachodniego.
Google Scholar

Siuchniński K. 1972. Klasyfikacja czasowo-przestrzenna kultur neolitycznych na Pomorzu Zachodnim. Część II. Analiza źródeł archeologicznych. Szczecin: Muzeum Pomorza Zachodniego.
Google Scholar

Tunia K. 2006. “Temenos” kultury pucharów lejkowatych w Słonowicach, pow. Kazimierza Wielka. Badania 1979-2002. Trzecie sprawozdanie. In J. Libera and K. Tunia (eds), Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych. Lublin, Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 335-340.
Google Scholar

Weber A. 1983. Studia nad obrządkiem pogrzebowym grupy łupawskiej kultury pucharów lejkowatych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Wierzbicki J. 1992. Cmentarzysko kultury pucharów lejkowatych w Łupawie, woj. Słupsk, stanowisko 2. Obrządek pogrzebowy grupy łupawskiej. Poznań: Instytut Prahistorii UAM.
Google Scholar

Wierzbicki J. 1999. Łupawski mikroregion osadniczy ludności kultury pucharów lejkowatych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Wierzbicki J. 2008. Nowy typ cmentarzyska wielkopolskich społeczności kultury pucharów lejkowatych (Konarzewo, gm. Dopiewo, pow. Poznań, woj. wielkopolskie, stan. 5), Wielkopolskie. Sprawozdania Archeologiczne 9, 25-55.
Google Scholar

Wierzbicki J. 2013. Wielka kolonizacja. Społeczności kultury pucharów lejkowatych w dorzeczu środkowej Warty. Poznań: Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich Oddział w Poznaniu.
Google Scholar

Wojciechowski W. and Cholewa P. 2006. Grobowce kujawskie kultury pucharów lejkowatych na Dolnym Śląsku. In J. Libera and K. Tunia (eds), Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych. Lublin, Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 225-234.
Google Scholar

Wojciechowski W., Cholewa P. and Limisiewicz A. 2002. Wyniki rozpoznania terenowego i badań wykopaliskowych megalitycznego grobowca kujawskiego w rejonie Henrykowa. Śląskie Sprawozdania Archeologiczne 44, 177-186.
Google Scholar

Żurkiewicz D. 2021. Lost and found: The Funnel Beaker culture’s ‘megalithic tombs’ in the cultural and natural landscape of Greater Poland. In D. Żurkiewicz (ed.), Treasures of Time. Research of the Faculty of Archaeology of Adam Mickiewicz University in Poznań. Poznań: Wydział Archeologii UAM, 64-87. DOI: https://doi.org/10.14746/WA.2021.4.978-83-946591-9-6
Google Scholar

Żurkiewicz D. 2022. Colonists and Natives. The Beginning of the Eneolithic in the Middle Warta Catchment. 4500-3500 BC. Open Archaeology 8(1), 390-401. DOI: https://doi.org/10.1515/opar-2022-0240
Google Scholar

Żurkiewicz D., Niebieszczański J. and Bahyrycz C. 2020. The First Megalithic Long Barrows of the Funnel Beaker Culture in the Central Greater Poland in Sobota. Sprawozdania Archeologiczne 72, 333-354. DOI: https://doi.org/10.23858/SA/72.2020.1.015
Google Scholar