https://doi.org/10.23858/FAH35.2022.008
This article deals with prehistoric stone objects called ‘thunderstones,’ which in the Middle Ages through modern times were
often placed at the border points of houses and farm buildings (e.g., roofs, chimneys, walls, thresholds), as well as in town walls and other defence walls. It should be assumed that they were used as a magical means to protect areas considered to be controlled by humans (orbis interior) from threats posed by the outside world (orbis exterior). The clearly marked repetition of the same types of places in which these prehistoric stone objects were deposited (in areas places inhabited and used by humans) in many European regions indicates that this was a chronologically and territorially widespread phenomenon.
Download files
Citation rules
Licence
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
References
Sources
Google Scholar
Book of Minerals – Albertus Magnus, Book of Minerals, transl. and ed. D. Wyckoff. Oxford 1967.
Google Scholar
Buch der Natur – Konrad von Megenberg, Buch der Natur, ed. F. Pfeiffer. Stuttgart 1861.
Google Scholar
De mineralibus et rebus metallicis – De mineralibus et rebus metallicis libri quinque, auctore Alberto Magno summo
Google Scholar
Philosopho. Solerti cura repurgati, & rerum natural, studiosis publicati. Coloniae 1569.
Google Scholar
Marbodi Liber Lapidum – Marbodi Liber Lapidum seu de Gemmis, ed. J. Beckmann. Gottingae 1799.
Google Scholar
References
Google Scholar
Abramowicz A. 1979. Urny i ceraunie. Acta Archaeologica Lodziensia 27. Łódź.
Google Scholar
Adamowski J. 1991. Kulturowe funkcje miedzy. “Etnolingwistyka” 4, 65-82.
Google Scholar
Andree R. 1889. Etnographische Parallelen und Vergleichen. Neue Folge. Leipzig.
DOI: https://doi.org/10.1515/9783112435502
Google Scholar
Antoniak P. 2008. Mur miejski – przyczynek do rozważań o tożsamości miasta. “Teksty Drugie” 4, 231-242.
Google Scholar
Bajburin A. K. 1990. W sprawie opisu struktury słowiańskiego rytuału budowniczego. “Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 3, 62-67.
Google Scholar
Barner W. 1957. Von Kultäxten, Beilzauber und rituellem Bohren. “Die Kunde. N. F.” 8(3-4), 175-186.
Google Scholar
Barner W. 1968. Bauopfer und Hausschutzzauber im Land zwischen Hildesheimer Wald und Ith. Niedersachsen. “Zeitschrift für Heimat und Kultur” 5, 236-266.
Google Scholar
Bartels M. 1893. Beiträge zum Steinbeil-Aberglauben in Nord-Deutschland. “Verhandlungen der Berliner anthropologischen Gesellschaft” 1893, 558-564.
Google Scholar
Bednarek S. 2006. O pojęciu pogranicza w refleksji kulturoznawczej. In: A. Kisielewska, N. Szydłowska (eds.), Kultura i przyszłość. Prace ofiarowane Prof. Sławowi Krzemieniowi-Ojakowi z okazji 75 lecia urodzin. Białystok, 75-83.
Google Scholar
Belaj V. 2007. Hod groz godinu. Pokušaj rekonstrukcije prahrvatskoga mitskoga svjetonazora. Zagreb.
Google Scholar
Benedyktowicz D., Benedyktowicz Z. 1992. Dom w tradycji ludowej. Wrocław.
Google Scholar
Beuker J. 1997. Donderstenen in het museum. “Waardeel” 17(4), 20-24.
Google Scholar
Blinkenberg Ch. 1911. The Thunderweapon in Religion and Folklore. A Study in Comparative Archaeology. Cambridge.
Google Scholar
Baudouin M., Bonnemère L. 1904. Les haches polies dans l’histoire jusqu’au XIXe siècle. “Bulletins et Mémoires de la Société d’anthropologie de Paris” 5(5), 496-548.
DOI: https://doi.org/10.3406/bmsap.1904.7890
Google Scholar
Bukowska-Floreńska I. 1994. Pogranicze jako kategoria wewnątrzspołeczna i wewnątrzkulturowa. In: T. Smolińska (ed.), Pogranicze jako problem kultury. Materiały konferencji naukowej, Opole 13-14.12.1993 r. Opole, 165-173.
Google Scholar
Cackowski Z. 1998. Osobliwości przestrzeni ludzkiego świata. In: S. Symotiuk, G. Nowak (eds.), Przestrzeń w nauce współczesnej. Lublin, 31-44.
Google Scholar
Carelli P. 1996. Blixtar och dunder, magiska under. Om åskstenstraditionen och förekomsten av stenåldersfynd i medeltida kulturlager. “Fornvännnen” 91, 153-170.
Google Scholar
Carelli P. 1997. Thunder and Lightning, Magical Miracles. On the Popular Myth of Thunderbolts and the Presence of Stone Age Artefacts in Medieval deposits. In: H. Andersson, P. Carelli, L. Ersgård (eds.), Visions of the Past. Trends and Traditions in Swedish Medieval Archaeology. Stockholm, 393-417.
Google Scholar
Cartailhac É. 1878. L’Âge de pierre dans les souvenirs et superstitions populaires. Paris.
Google Scholar
Červinka I. L. 1897. „Hromové kameny“ Pravěké nástroje v lidovém léčení. “Časopis Společnosti přátel starožitností českých v Praze” 5(2), 46-49.
Google Scholar
Cherici A. 1989. Keraunia. “Archeologia Classica” 41, 329-382.
Google Scholar
Chybová H. 2009. Kroměříž zmizelá a znovu objevená aneb Historie ukrytá pod dlažbou města. Kroměříž.
Google Scholar
Clavén M., Scharmach K., Schirren M. 2012. Donnerkeil und Brauhaus. Archäologische Untersuchungen in der Gutsanlage von Falkenhagen bei Reinberg, Lkr. Vorpommern-Rügen. “Archäologische Berichte aus Mecklenburg-Vorpommern” 19, 195-223.
Google Scholar
Czaplicka M. 1985. Piorun w wierzeniach różnych ludów. “Ziemia” 1985, 256-259.
Google Scholar
Czarnowski S. 1956. Podział przestrzeni i jej rozgraniczanie w religii i magii. In: S. Czarnowski, Dzieła 3. Warszawa, 221-236.
Google Scholar
Dalewski Z. 1990. Zakładziny: obrzęd i mit. O słowiańskich zwyczajach i wierzeniach związanych z budową domu i zakładaniem miasta. “Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 4, 17-24.
Google Scholar
Daunay J. 1978. La foudre et la tradition. “Folklore de Champagne” 66, 3-10.
Google Scholar
Demuth V. 2002. Ein „Donnerkeil” aus Groß Steinum am Dorm (Landkreis Helmstedt). Neolitisches Steingerät als Zeugnis frühneuzeitlichen Volksglaubens. “Die Kunde N. F.” 53, 109-116.
Google Scholar
Dowd M. 2018. Bewitched by an Elf Dart: Fairy Archaeology, Folk Magic and Traditional Medicine in Ireland. “Cambridge Archaeological Journal” 28(3), 1-23.
DOI: https://doi.org/10.1017/S0959774318000124
Google Scholar
Duma P. 2020. Magia ochronna przeciw czarownicom, złemu urokowi oraz inne środki apotropaiczne w świetle znalezisk archeologicznych w Europie. “Klio” 53(2), 67-81.
DOI: https://doi.org/10.12775/KLIO.2020.019
Google Scholar
Durdík T. 1997. „Hromový klín“ z hradu Křivoklátu. “Sborník kruhu přátel Muzea hlavního mĕsta Prahy” 1, 107-110.
Google Scholar
Eijk G. van 2007. De dondersteen van Uden. Een neolithische bijl uit een middeleeuwse waterput. “Westerheem” 56(4), 208-216.
Google Scholar
Eijk G. van 2008. De dondersteen van Uden. Een neolithische bijl uit een middeleeuwse waterput. “Westerheem” 57(3), 170-172.
Google Scholar
Eliade M. 1999. Sacrum i profanum. O istocie religijności. Warszawa.
Google Scholar
Elsworth D. W., Boughton D. 2016. Prehistoric finds from Slackwood farm, Silverdale. “Contrebis” 34, 8-12.
Google Scholar
Ermischer G. 2006. Hier liegt der Hund begraben. In: H. Rosmanitz (ed.), Die Ketzelburg in Haibach. Eine archäologisch-historische Spurensuche. Neustadt a. d. Aisch, 99-102.
Google Scholar
Evans J. 1897. The stone implements, weapons and ornaments of Great Britain. London, Bombay.
Google Scholar
Fojtík A., Popelka M. 2018. Litenčice (okr. Kroměříž). “Přehled výzkumů” 59(1), 132.
Google Scholar
Francis K., Kline M. Ph. 2011. Prehistoric Stone Tools in Medieval Contexts. In: S. Leppard, J. Mitchell, E. G. Clark, K. Francis, Ph. Kline (eds.), San Vincenzo Maggiore and its Workshops. London, 397-410.
Google Scholar
Franz A. 1909. Die kirchlichen Benediktionen im Mittelalter 2. Freiburg im Breisgau.
Google Scholar
Fröhlich J. 1992. Hromové klíny v jižních Čechách. “Výběr z prací členů Historického klubu při Jihočeském muzeu v Českých Budějovicích” 29, 237-245.
Google Scholar
Galiński T., Dziewanowski M., Kowalski K. 2012. Epoka kamienia – katalog zabytków / The Stone – Catalogue of the Archaeological Finds. In: K. Kowalski, D. Kozłowska-Skoczka (eds.), Zaginione – ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin. Szczecin, 81-101.
Google Scholar
Geupel V. 1987. Ein Bauopfer aus Pockau, Kr. Marienberg. “Ausgrabungen und Funde” 32(1), 2-5.
DOI: https://doi.org/10.1515/9783112474563-002
Google Scholar
Greszczuk B. 2005. Doświadczanie przestrzeni jako podstawa konceptualizacji świata tekstów religijnych i tekstów kultury motywowanych religią. In: J. Adamowski (ed.), Przestrzeń w języku i w kulturze. Problemy teoretyczne. Interpretacje tekstów religijnych. Lublin, 225-241.
Google Scholar
Gurewicz A. 1972. „Makrokosmos” i „mikrokosmos” (Wyobrażenia przestrzenne w średniowiecznej Europie). “Historyka” 3, 23-51.
Google Scholar
Guriewicz A. 1976. Kategorie kultury średniowiecznej. Warszawa.
Google Scholar
Hammarstedt N. E. 1920. Svensk forntro och folksed i bild och ord. Stockholm.
Google Scholar
Heidelk-Schacht S. 1983. “Donnerkeile” aus dem Bezirk Neubrandenburg. “Ausgrabungen und Funde” 28(3), 105-109.
Google Scholar
Heintel H. 1961. Blitzschutz und Beilzauber. “Fundberichte aus Hessen” 1, 129-130.
Google Scholar
Hell M. 1959. Steinbeile als Bauopfer aus Oberösterreich. “Archaeologia Austriaca” 26, 96-99.
Google Scholar
Hell M. 1962. Neue jungsteinzeitliche Funde aus dem Lande Salzburg. “Archaeologia Austriaca” 32, 27-34.
Google Scholar
Hell M. 1964. Alter Schutz- und Segensbrauch (Bauopfer) im salzburgischen Flachgau. “Mitteilungen der Gesellschaft für Salzburger Landeskunde” 104, 271-300.
Google Scholar
Herva V.-P., Ylimaunu T. 2009. Folk Beliefs, Special Deposits, and Engagement with the Environment in Early Modern Northern Finland. “Journal of Anthropological Archaeology” 28, 234-243.
DOI: https://doi.org/10.1016/j.jaa.2009.02.001
Google Scholar
Hložek J., Menšík P. 2009. „Hromové klíny“ z Kozího hrádku na Táborsku aneb „Účinné“ zajištění hradu před přírodní pohromou, nebo starší pravěké sídliště? “Kuděj” 1, 63-73.
Google Scholar
Hložek J., Menšík P. 2014. Příspěvek k interpretaci broušeného artefaktu z hradu Týřova. “Archeologie západních Čech” 7, 46-50.
Google Scholar
Hložek J., Menšík P., Procházka M. 2015. Bauopfer im mittelalterlichen Böhmen. “Fines Transire” 24, 271-280.
Google Scholar
Hoggart B. 2004. The Archaeology of Counter-witchcraft and Popular Magic. In: O. Davies, W. de Blécourt (eds.), Beyond the Witch Trials. Witchcraft and Magic in Enlightenment Europe. Manchester, New York, 167-186.
Google Scholar
Houlbrook C. 2013. Ritual, Recycling and Recontextualization: Putting the Concealed Shoe into Context. “Cambridge Archaeological Journal” 23(1), 99-112.
DOI: https://doi.org/10.1017/S0959774313000073
Google Scholar
Houlbrook C. 2019. ‘The Stone Axe from Way Back’: A Mutable Magical Object in Folklore and Fiction. “Folklore” 130(2), 192-202.
DOI: https://doi.org/10.1080/0015587X.2018.1515291
Google Scholar
Hraše J. K. 1898. Hromové klíny aneb kameny. “Český lid” 7, 82-83.
Google Scholar
Hukantaival S. 2016. ”For a Witch Cannot Cross Such a Threshold!” Building Concealment Traditions in Finland c. 1200–1950. Archaeologia Medii Aevi Finlandia 23. Turku.
Google Scholar
Hukantaival S. 2019. Ukonvaajojen monet kasvot – Luokittelu-ja tulkintakysymyksiä. In: J. Harjula, V. Immonen, J. Ruohonen (eds.), Puukenkien kopinaa. Henrik Asplundin juhlakirja. Turku, 345-381.
Google Scholar
Jacko J. F. 2005. Struktura symboli wertykalnych a ich rola w komunikacji międzykulturowej w zarządzaniu. In: E. Klima (ed.), Religion in the Time of Change. Łódź, 177-194.
Google Scholar
Jacko J. F. 2008. Ideologie wyrażane przestrzenią. Przykład symboliki wertykalnej. In: I. Mamińska-Szmaj, T. Piekot, M. Poprawa (eds.), Ideologie w słowach i obrazach. Wrocław, 265-278.
Google Scholar
Jałowiecki B. 1985. Przestrzeń jako pamięć. “Studia Socjologiczne” 97(2), 131-142.
Google Scholar
Janeczek A. 2011. Frontiers and Borderlands in Medieval Europe. Introductory Remarks. “Quaestiones Medii Aevi Novae” 16, 5-14.
Google Scholar
Johanson K. 2018a. Missing Interpretations. Natural and Residual Finds in Estonian Archaeological Collections. Tartu.
Google Scholar
Johanson K. 2018b. Missing Interpretations: Tracing Natural Artefacts in Estonian Archaeological Material. “Fennoscandia archaeologica” 35, 87-106.
Google Scholar
John J. 2003. O lidech (minulých) a fosíliích (ještě minulejších). „Sborník Muzea středního Posázaví v Ratajích nad Sázavou a Archeologické společnosti při Katedře archeologie Západočeské univerzity v Plzni” 2, 15-20.
Google Scholar
Józefów-Czerwińska B. 2017. Zabobonem nazwano... O wierzeniach, wartościach i dawnych przekonaniach mieszkańców pogranicza polsko-białoruskiego w ich związkach z przeszłością. Warszawa.
Google Scholar
Kajkowski K. 2020. Między sferą niebiańską a zaświatami. Rola artefaktów pradziejowych w kulturze wczesnośredniowiecznych Pomorzan. In: A. Kasprzak, A. Kuczkowski, M. Krzepkowski (eds.), Archaeologia Pomoranica Musealia. Studia z okazji 80. urodzin Ignacego Skrzypka. Koszalin, 301-332.
Google Scholar
Kalseth J. 2010. Steinøks eller torndenkile. “Spor” 25(2), 28-30.
Google Scholar
Kaufmann D. 1936. Vorgeschichtliche Steinwerkzeuge im Volksglauben. “Der Spatenforscher” 1(4), 29-35.
Google Scholar
Kjellmark K., Thordeman B. 1939. Hällkistan och myntskatten från Rappe i Öjaby socken, Småland. “Fornvännnen” 1939, 65-89.
Google Scholar
Klecanda J. 1901. Hromové kameny (předhistorické mlaty) v XV. a XVI věku. “Český lid” 10, 214-215.
Google Scholar
Knight M. G., Boughton D., Wilkinson R. E. 2019. Objects of the Past in the Past. In: M. G. Knight, D. Boughton, R. E. Wilkinson (eds.), Objects of the Past in the Past Investigating the Significance of Earlier Artefacts in Later Contexts. Oxford, 1-18.
Google Scholar
Koštuřík P., Kovárník J., Měřínský Z., Oliva M. 1986. Pravěk Třebíčska. Brno.
Google Scholar
Koudelka F. 1882. Die Donnersteine als Medicin bei den mährischen Slaven. “Mittheilungen der Anthropologischen Gesellschaft in Wien” 12(NF 2), 159-160.
Google Scholar
Kowalski P. 1994. Granica. Próba uporządkowania kategorii antropologicznych. In: T. Smolińska (ed.), Pogranicze jako problem kultury. Materiały konferencji naukowej Opole 13-14. 12. 1993 r. Opole, 143-151.
Google Scholar
Kowalski P. 1996. Granice i mediacje. Uwagi o antropologicznej lekturze świata. In: J. Kolbuszewski (ed.), Góry – literatura – kultura 1. Acta Universitatis Wratislaviensis 1802. Wrocław, 7-20.
Google Scholar
Kowalski P. 1998. Leksykon znaki świata. Omen, przesąd, przeznaczenie. Warszawa, Wrocław.
Google Scholar
Kowalski K., Matuszewska A. 2012. Wprowadzenie do problematyki kulturowej zabytków neolitycznych / The Cultural Issues of the Neolithic Antiquities: an Introduction. In: K. Kowalski, D. Kozłowska-Skoczka (eds.), Zaginione – ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin. Szczecin, 69-79.
Google Scholar
Kunicka B. 1979. Organizacja przestrzeni domowej według tradycyjnych wyobrażeń ludowych. “Etnografia Polska” 23(1), 175-202.
Google Scholar
Kunkel O. 1932. Urgeschichtliches aus dem Land Draheim. “Unser Pommerland” 17(5), 125-135.
Google Scholar
Kurasiński T. 2021a. Kamienie zrodzone z pioruna. O nietypowej recyklingu w średniowieczu i czasach nowożytnych. “Przegląd Archeologiczny” 69, 5-62.
DOI: https://doi.org/10.23858/PA69.2021.2344
Google Scholar
Kurasiński T. 2021b. Against Disease, Suffering and Other Plagues: the Magic-healing Role of the Thunderstones in the Middle Ages and Modern Times. “Fasciculi Archaeologiae Historicae” 34, 7-24.
DOI: https://doi.org/10.23858/FAH34.2021.001
Google Scholar
Kurasiński T. 2022. Proshloye, sokhranennoye v kamne. O neobychnom oruzhii Srednevekov’ya i rannego Novogo vremeni. “Stratum plus” 5, 415-425.
Google Scholar
Kurasiński T., Skóra K. 2020. From the Past into the Future – Archaica as a Research Problem (on the Basis of Medieval and Modern Period Finds from Central-Eastern Europe) / Z przeszłości w przyszłość – archaika jako problem badawczy (na podstawie średniowiecznych i nowożytnych materiałów z Europy Środkowo-Wschodniej). In: M. Bogucki, A. Dymowski, G. Śnieżko (eds.), Silvers of the Antiquity. The Use of Ancient Coins in Central, Eastern and Northern Europe in the Medieval and Modern Periods / Okruchy starożytności. Użytkowanie monet antycznych w Europie Środkowej, Wschodniej i Północnej w średniowieczu i w okresie nowożytnym. Warszawa, 301-366.
DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323547051.pp.301-366
Google Scholar
Lasek P. 2005. O apotropaicznej funkcji niektórych kaplic zamkowych w średniowiecznej Polsce – zarys problematyki. Stowarzyszenie Historyków Sztuki, Oddział w Poznaniu. Available online 15.10.2022.
Google Scholar
https://www.academia.edu/3028154/O_apotropaicznej_funkcji_niekt%C3%B3rych_kaplic_zamkowych
Google Scholar
_w_%C5%9Bredniowiecznej_Polsce_Zarys_problematyki.
Google Scholar
Laurinkienė N. 1996a. Perkūnkulkė – griaustinio dievo ženklas. “Liaudies kultūra” 1, 23-26.
Google Scholar
Laurinkienė N. 1996b. Senovės lietuvių dievas Perkūnas. Kalboje, tautosakoje, istor iniuose šal tiniuose. Vilnius.
Google Scholar
Lehr-Lenda U. 1982. Wierzenia i zabiegi magiczne zabezpieczające zagrodę. “Etnografia Polska” 26(1), 277-283.
Google Scholar
Lejman J. 1999. Człowiek jako „zwierzę terytorialne”. In: S. Symotiuk, G. Nowak (eds.), Przestrzeń w nauce współczesnej 2. Lublin, 81-107.
Google Scholar
Lødøen T. K. 1993. Tor-steinen. “Arkeo. Nytt fra Historisk Museum i Bergen” 1, 32.
Google Scholar
Manikowska H. 2008. Geografia sakralna miasta. In: H. Manikowska, W. Brojer (eds.), Animarum cultura. Studia nad kulturą religijną na ziemiach polskich w średniowieczu 1: Struktury kościelno-publiczne. Warszawa, 95-131.
Google Scholar
Manikowska H., Słoń M. 2017. Über zwei Dimensionen hinaus. Die sakrale Geografie der mittelalterlichen Stadt „nach innen“ und „nach oben“. “Biuletyn Polskiej Misji Historycznej” 12, 75-104.
DOI: https://doi.org/10.12775/BPMH.2017.003
Google Scholar
Manikowska H., Pomierny-Wąsińska A. 2015. Główne nurty badań nad przestrzenią miasta średniowiecznego. “Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 63(2), 189-199.
Google Scholar
Marczyk M. 1999. Wybrane zagadnienia dotyczące progu w magii. In: J. Bohdanowicz (ed.), Zwyczaje, obrzędy i wierzenia pogrzebowe. Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego 5. Wrocław, 183-195.
Google Scholar
Masłowska E. 2014. Symbolika i profile znaczeniowe dzwonów kościelnych. In: J. Szadura (ed.), Gawędy o kulturach 1. Lublin, 69-83.
Google Scholar
Maurer H. 2012. Ein Donnerkeil von Zitternberg bei Gars am Gamp, BH Horn, Niederösterreich. “Unsere Heimat” 83(3-4), 241-243.
Google Scholar
Menšík P. 2018. Nový nález „hromového klínu“ ze Železné Rudy, okr. Klatovy. “Archeologie západních Čech” 9(1), 29-31.
Google Scholar
Mildenberger G. 1969. Verschleppte Bodenfunde. Ein Beitrag zur Fundkritik. “Bonner Jahrbücher” 169, 1-28.
Google Scholar
Mitmannsgruber A. 1962. Ein Donnerkeil im niederösterreichischen Mostviertel. “Österreichische Zeitschrift für Volkskunde” 65(NS 16), 177.
Google Scholar
Moszyński K. 1967. Kultura ludowa Słowian 2: Kultura duchowa 1. Warszawa.
Google Scholar
Muhonen T. 2006. Kolme ajallista näkökulmaa ukonvaajoihin. Kivikauden kiviesineet myöhempien aikojen kuriositeetteina. “Kuriositeettikabi.net” 3, 1-23.
Google Scholar
Niczyporuk D. 1998. Przestrzeń w kulturowym obrazie świata. In: S. Symotiuk, G. Nowak (eds.), Przestrzeń w nauce współczesnej. Lublin, 45-60.
Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S. 2016. W najwyższe góry bije piorun z chmury. Trzy modele pioruna w polskim ludowym obrazie świata. “Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 70(3-4), 473-482.
Google Scholar
Norkus J. 1959. Ein „Donnerkeil” und ein Schalenstein aus dem Kreise Hameln-Pyrmont. “Die Kunde N.F.” 10(3-4), 219-220.
Google Scholar
Novotný B. 1991. Hromový klin z Lúčnice nad Žitavou. In: O. Oždáni, M. Rejholcová (eds.), Archeologické výskumy a nálezy na Slovensku v roku 1989. Nitra, 73.
Google Scholar
Olbrich K. 1987. Donnerkeil. In: H. Bächtold-Stäubli, E. Hoffmann-Krayer (eds.), Handwörterbuch des deutschen Aberglaubens 2. Berlin, New York, 325-331.
Google Scholar
O’Sullivan A. 2017. Magic in Early Medieval Ireland: Some Observations from Archaeological Evidence. “Ulster Journal of Archaeology” 74(2017-2018), 107-117.
Google Scholar
Pascual Chanel Á., Serrano Simarro A. 2008. Słownik symboli. Warszawa.
Google Scholar
Pedrosa J. M. 2009. Jussieu, Feijoo y las piedras del rayo, o la razón moderna frente a la vieja superstición. “Revista Murciana de Antropología” 16, 245-270.
Google Scholar
Pelcowa H. 2005. Przestrzeń jako sposób postrzegania świata przez użytkowników gwary. In: J. Adamowski (ed.), Przestrzeń w języku i w kulturze. Problemy teoretyczne. Interpretacje tekstów religijnych. Lublin, 125-135.
Google Scholar
Penney S. H. 1976. Axes, Arrowheads and Other Antiquities in Irish Folklore. “Ulster Folklife” 22, 70-75.
Google Scholar
Piotrowski R. 2019. Osłabiona granica – ekspresje świata demonicznego w przestrzeni domu na podstawie przekazów folklorystycznych i etnograficznych z XIX i XX wieku. “Politeja” 1(58), 301-310.
DOI: https://doi.org/10.12797/Politeja.16.2019.58.16
Google Scholar
Pyvovarov S. V. 2008. Vikoristannya arkheolohichnikh artefaktiv u mahichniy praktytsi davn’oho naselennya Bukoviny. “Memoria ethnologica” 28-29, 104-108.
DOI: https://doi.org/10.1097/01.NAJ.0000325808.98465.61
Google Scholar
Ramminger B. 2007. Blitzschutz und Fruchtbarkeitsspender: noch einmal zu den ‘Donnerkeilen’. “Denkmalpflege und Kulturgeschichte” 4, 11-13.
Google Scholar
Rapan Papeša A. 2020. Magic or Practicality? “Antiquities” in Avar Period Graves in Eastern Croatia. In: S. Krznar, T. Sekelj Ivančan, J. Belaj, T. Tkalčec (eds.), Life and Death in Medieval and Early Modern Times. Proceedings of the 5th International Scientific Conference of Mediaeval Archaeology of the Institute of Archaeology Zagreb, 6th and 7th June 2018. Zagreb, 17-31.
Google Scholar
Reed K. 2019. Ritual Household Deposits and the Religious Imaginaries of Early Medieval Dalmatia (Croatia). “Journal of Anthropological Archaeology” 56, 1-10.
DOI: https://doi.org/10.1016/j.jaa.2019.101084
Google Scholar
Reitinger J. 1976. “Donnerkeile“ aus Oberösterreich und Salzburg. In: H. Mitscha-Märheim, H. Friesinger, H. Kerchler (eds.), Festschrift für Richard Pittioni zum 70. Geburtstag 2. Archaeologia Austriaca 14. Wien, 511-546.
Google Scholar
Riess W. 1981. Ein Donnerkeil aus Wels. “Jahrbuch des Musealvereines Wels” 23, 41-52.
Google Scholar
Rosmanitz H. 2006. Die archäologischen Untersuchungen auf der Ketzelburg – Ein Überblick. In: H. Rosmanitz (ed.), Die Ketzelburg in Haibach. Eine archäologisch-historische Spurensuche.Neustadt a.d. Aisch, 55-70.
Google Scholar
Roth Th. 2006. Als die Donnerkeile noch vom Himmel fielen. In: H. Rosmanitz (ed.), Die Ketzelburg in Haibach. Eine archäologisch-historische Spurensuche. Neustadt a.d. Aisch, 107-111.
Google Scholar
Rúa Aller F. J., García Armesto M. J. 2010. Usos y creencias de las piedras de rayo de León. “Revista de Folklore” 344, 61-68.
Google Scholar
Rynne E. 1964-1965. Two Stone Axeheads from Killamoat Upper, Co. Wicklow. “Journal of the County Kildare Archaeological Society” 14(1), 50-53.
DOI: https://doi.org/10.2307/27729103
Google Scholar
Saczyńska M. 2016. O kaplicach w siedzibach rycerskich i możnowładczych późnośredniowiecznej Polski uwag kilka. “Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 64(3), 307-325.
Google Scholar
Samariter R. 2014. Das Beil auf dem Balken. Ein Fund aus Horst bei Greifswald, Lkr. Vorpommern-Rügen. “Archäologische Berichte aus Mecklenburg-Vorpommern” 21, 215-217.
Google Scholar
Samdal M. 2000. Amuletter. Gjenstander med amulettkarakter i vestnorske graver I tidsrommet 350-1000 e. Kr. Bergen. Available online 05.10.2022.
Google Scholar
https://bora.uib.no/bora-xmlui/bitstream/handle/1956/1785/Masteroppgave-samdal.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Google Scholar
Schoknecht U. 1978. Kurze Fundberichte 1977. Bezirk Neubrandenburg. “Bodendenkmalpflege in Mecklenburg” 1978, 355-417.
Google Scholar
Schultrich S. 2018. Das Jungneolithikum in Schleswig-Holstein. Leiden.
Google Scholar
Sébillot P. 1904. Le folklore de France 1: Le ciel et la terre. Paris.
Google Scholar
Sedova M. V. 1957. Amulet iz drevnego Novgoroda. “Sovetskaya arkheologiya” 4, 166-167.
Google Scholar
Shevelev V. V. 2005. Gromovye strely” proroka Il’ia. Ėtnograficheskie realii. “Zhivaya starina” 1, 2-3.
Google Scholar
Sklenář K. 1999. Hromové klíny a hrnce trpaslíků. Z pokladnice české folklorní archeology. Praha.
Google Scholar
Skutil J. 1932. Dva přispěvky k československému folkloru prehistorickému. “Český lid” 32, 35-52.
Google Scholar
Skutil J. 1963. Opracujmy słowiański folklor prahistoryczny. Pradzieje Słowiańszczyzny w słowiańskich wyobrażeniach ludowych. “Z Otchłani Wieków” 29(1), 84-87.
DOI: https://doi.org/10.1016/S0003-2670(00)88580-3
Google Scholar
Skwierczyński K. 1996. Custodia civitatis. Sakralny system ochrony miasta w Polsce wcześniejszego średniowiecza na przykładzie siedzib biskupich. “Kwartalnik Historyczny” 103(3), 3-51.
Google Scholar
Slivka M. 2004. Hranice v mentálnom chápaní stredovekého človeka. “Archaeologia historica” 29, 9-36.
Google Scholar
Søvsø M. 2017. Votive Offerings in Buildings from Rural Settlements. In: Ch. Bis-Worch, C. Theune (eds.), Religion, Cults & Rituals in the Medieval Rural Environment. Ruralia 11. Leiden, 337-345.
Google Scholar
Søvsø M., Søvsø M. H., Siggaard A. L. 2016. Om hugorme, dyrekranier og tordensten – bygningsofre og andre skikke med dybe rødder i folketroen. “By Marsk og Geest” 28, 57-89.
Google Scholar
Sulima M. 2007. Symboliczne przestrzenie domu. “Zeszyty Naukowe Politechniki Białostockiej. Architektura” 20, 81-91.
Google Scholar
Swaryczewska A. 2013. Brama w strukturze i koncepcji kompozycyjnej krajobrazu sakralnego. In: R. Knapiński, A. Kramiszewska (eds.), U drzwi Twoich. Lublin, 279-295.
Google Scholar
Szlachta-Misztal J. 2015. Sień jako pogranicze – pogranicze jako sień. “Studia Wschodniosłowiańskie” 15, 609-616.
DOI: https://doi.org/10.15290/sw.2015.15.44
Google Scholar
Šantalab D. 2008. Kamena strela. Neka vjerovanja seljaka s područja Višnjice o kamenom oruđu i oružju iż neolitika i eneolitika. “Ivanečka škrinjica” 4, 34-36.
Google Scholar
Toeppen M. 1867. Aberglauben aus Masuren mit einem Anhange, enthaltend: Masurische Sagen und Mährchen. Danzig.
Google Scholar
Toporow W. N. 2003. Przestrzeń i rzecz. Kraków.
Google Scholar
Tolstoy N. I. 1995. Gromovaya strela. In: N. I. Tolstoy (ed.), Slavyanskie drevnosti 1. Moskva, 561-563.
Google Scholar
Trigger B. G. 2006. A History of Archaeological Thought. Cambridge.
DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511813016
Google Scholar
Tuan Y. 1987. Przestrzeń i miejsce. Warszawa.
Google Scholar
Tuijn W. 1992. Middeleeuws hergebruik van stenen bijl? “Jaarverslag” 25, 40-41.
Google Scholar
Tyszka P. 1995. Postrzeganie granicy w średniowieczu. “Kultura i Społeczeństwo” 39, 105-117.
Google Scholar
Watte J.-P., Jullien M. 2007. Un biface employe comme “ceraunie” ou “pierre de foudre” a Livet-sur-Authou (Eure). “Haute-Normandie Archéologique” 12, 5-8.
Google Scholar
Wdowiak L., Wysokiński P. 2013. Piorunowe strzałki, grzmoty i gromy w medycynie ludowej na ziemiach polskich w okresie rozbiorów. In: M. Z. Felsmann, J. Szarek, M. Felsmann (eds.), Dawna medycyna i weterynaria. Środowisko a człowiek. Chełmno, 519-545.
Google Scholar
Wesołowska-Starzec H. 2016. Architektoniczne sacrum i profanum – czyli o świątyni i jej sakralności raz jeszcze. In: B. Bigaj-Zwonek, B. Hryszko, S. Góra (eds.), Sztuka, wartość, sacrum. Kraków, 187-204.
Google Scholar
Woziński A. 2013. O kilku średniowiecznych bramach miejskich w Prusach, ich funkcji i symbolice. In: R. Knapiński, A. Kramiszewska (eds.), U drzwi Twoich. Lublin. 251-278.
Google Scholar
Wójtowicz M. 2011. Ambiwalentne znaczenie przypisywane granicom przestrzennym i czasowym w kulturze ludowej. In: M. Roszczynialska, B. Serwatka (eds.), Granice i pogranicza w humanistyce. Kraków, 79-95.
Google Scholar
Vařeka P. 1991. Stavební obětiny z české a moravské vesnice v archeologických pramenech. “Český líd” 78(2), 117-119.
Google Scholar
Verhart L. 2015. Vuurstenen werktuigen. In: T. Derks, B. de Fraiture (eds.), Een Romeins heiligdom en een vroegmiddeleeuws grafveld bij Buchten (L). Verslag van een archeologisch noodonderzoek (1976). Amersfoort, 83-86.
Google Scholar
Verhart L., Creemers G., Dreesen R., Goemaere E. 2021. Een donderbijl tussen de panlatten: een hamerbijl van Muntendam-type I met een bijzonder verhaal (Soerendonk, gemeente Cranendonck, prov. Noord-Brabant, Nederland). “Lunula” 29, 7-11.
Google Scholar
Vesly L. de. 1909. La fana ou petits temples Gallo-romains de la région Normande. Rouen.
Google Scholar
Vích D., Kašpar P. 2014. Nález hromového klínu v Panoším Újezdu na Rakovnicku. “Archeologie ve středních Čechách” 18, 901-902.
Google Scholar
Zając P. 2003. „Nadprzyrodzone” w kulturze ludowej. In: E. Przybył (ed.), Nadprzyrodzone. Kraków, 85-98.
Google Scholar
Zając P. 2004. „Nadprzyrodzone” w kulturze ludowej. “Literatura Ludowa” 4-5, 19-29.
Google Scholar
Zaremska H. 1986. Niegodne rzemiosło. Kat w społeczeństwie Polski XIV-XVI w. Warszawa.
Google Scholar
Ziembiński J. 1996. Kosmologiczne aspekty architektury rezydencjonalnej. “Materiały Państwowego Muzeum Zamkowego w Pszczynie” 9, 258-283.
Google Scholar
Zoller D. 1981. Beiträge zur archäologischen Landesaufnahme für den Landkreis Ammerland Gemeinde Apen (I). “Oldenburger Jahrbuch” 81, 277-302.
Google Scholar
Zygner L. 2017. Sakrale Topografie der mittelalterlichen Stadt Płock. “Biuletyn Polskiej Misji Historycznej” 12, 199-228.
DOI: https://doi.org/10.12775/BPMH.2017.007
Google Scholar
English