A Find of a Bronze Macehead from the Kraków-Częstochowa Upland in Poland

Ewelina Imiołczyk; Radosław Zdaniewicz

doi:10.23858/FAH35.2022.010

Published: 2022-12-29

Vol. 35 (2022)

A Find of a Bronze Macehead from the Kraków-Częstochowa Upland in Poland

Ewelina Imiołczyk , Radosław Zdaniewicz

Fasciculi Archaeologiae Historicae

Section: Materials and Discoveries

https://doi.org/10.23858/FAH35.2022.010

Abstract

The Upper Silesian Museum in Bytom houses an interesting find of a macehead discovered in the Michałowiec nature reserve (commonly known as the Michałowiec/Michałówka Forest). The reserve is located on the northern slope of a large rise of terrain of the Kraków-Częstochowa Upland (Polish: Jura Krakowsko-Częstochowska) that shelves toward the River Biała Przemsza valley. Regrettably, the exact coordinates of the find location are not known, and only very imprecisely defined forest limits where the discovery was made were indicated. The artefact in question is a reasonably well-preserved macehead of the so-called star-shaped type. The macehead was cast in a pre-prepared mould using a non-ferrous metal alloy with a dominant share of Cu, Pb, and Sb. A comparative analysis of maceheads with finds from the territory of Hungary and south-eastern Europe, as well as a concentration of such finds along the southern and the eastern borders of Poland allow for a supposition that such artefacts could also come from this direction. On the other hand, it cannot be excluded that the find is of local manufacture. Concerning its chronology, on the basis of analogies a wide time frame between the 12^th and the first half of the 14^th century can be proposed. The territory of the Kraków-Częstochowa Upland is a landscape that since the early 14^th century has been marked by numerous works of military architecture. These were the background of the defensive system of the border of the Kingdom of Poland. Therefore, a high number of warriors could be at least temporarily stationed in this area. This can perhaps offer grounds to rather accept a later (that is, the 14^th century) chronology of the artefact. Such a date can also be implied by its chemical composition.

Keywords:

macehead, weaponry, late Middle Ages, Kraków-Częstochowa Upland, chemical analysis

Most read articles by the same author(s)

Radosław Zdaniewicz, Henryk Postawka, Disease, Cataclysm, or Industrialisation? A Comment on the Existence and Disappearance of a Modern Period Settlement in the Vicinity of Trachy in Upper Silesia , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 34 (2021)
Radosław Zdaniewicz, Renata Abłamowicz, Evidence of Food Preparation, Consumption and Storage in a Late Medieval Manor in Czechowice, Upper Silesia , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 37 (2024)
Radosław Zdaniewicz, ‘Nulla sed vivit in memoria’. Archaeological Prospecting of the Relics of the Synagogue in Mikołów in Upper Silesia , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 36 (2023): Studies of Jewish Archaeology of Medieval and Post-medieval Europe
Radosław Zdaniewicz, Between Idea and Reality , Fasciculi Archaeologiae Historicae: Vol. 37 (2024)

Download files

pdf

Citation rules

Imiołczyk, E., & Zdaniewicz, R. (2022). A Find of a Bronze Macehead from the Kraków-Częstochowa Upland in Poland. Fasciculi Archaeologiae Historicae, 35, 147–159. https://doi.org/10.23858/FAH35.2022.010

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

References

Anderson G. C. 2012. The metallurgy of antimony. “Geochemistry” 72, Supplement 4, 3-8. DOI: https://doi.org/10.1016/j.chemer.2012.04.001
Google Scholar

Bogdanowski J. 1964. Dawna linia obronna jury krakowsko-częstochowskiej: problemy konserwacji i adaptacji dla turystyki. “Ochrona Zabytków” 17(4)(67), 3-36.
Google Scholar

Cabała J., Warchulski R., Rozmus D., Środek D., Szełęg E. 2020. Pb-Rich Slags, Minerals, and Pollution Resulted from a Medieval Ag-Pb Smelting and Mining Operation in the Silesian-Cracovian Region (Southern Poland). “Minerals” 10, 2-16. https://doi:10.3390/min10010028 DOI: https://doi.org/10.3390/min10010028
Google Scholar

Cabała J., Janeczek J., Kowalczyk A. 2021. Ołów w środowisku. “Narracje o Zagładzie”: Ołów/ołowica w kulturze i nauce. 147-223. DOI: https://doi.org/10.31261/NoZ.2021.DHC.09
Google Scholar

D’Amato R. 2011. Σιδηροράβδιον, βαρδούκιον, ματζούκιον, κορύνη: The War-mace of Byzantium, 9th-15th c. AD. New Evidence from the Balkans in the Collection of the World Museum of Man, Florida. “Acta Militaria Mediaevalia” 7, 7-48.
Google Scholar

Ettler V., Johan Z., Zavřel J., Wallisová M. S., Mihaljevič M., Šebek O. 2015. Slag Remains from the Na Slupi Site (Prague, Czech Republic): Evidence for Early Medieval Non-ferrous Metal Smelting. “Journal of Archaeological Science” 53, 72-83. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jas.2014.10.007
Google Scholar

Fǎrcaș A. O. 2016. Maces in Medieval Transylvania between the Thirteenth and Sixteenth Centuries. Budapest.
Google Scholar

Głosek M. 1996. Późnośredniowieczna broń obuchowa w zbiorach polskich. Warszawa, Łódź.
Google Scholar

Gurba J. 1997. Dwa zabytki brązowe z Czermna-Czerwienia. In: M. Głosek (ed.), Archeologia i Starożytnicy. Studia dedykowane Profesorowi A. Abramowiczowi w 70 rocznicę urodzin. Łódź, 65-70.
Google Scholar

Garbacz-Klempka A., Głowa W. 2009. Ołów na średniowiecznym Rynku krakowskim. In: D. Rozmus, S. Witkowski (eds.), Gospodarka nad Przemszą i Brynicą od pradziejów do początków XX wieku w świetle badań interdyscyplinarnych. Dąbrowa Górnicza, Olkusz, Sosnowiec, 217-238.
Google Scholar

Goździk B, Woch M.W. 2015. Historia górnictwa w regionie olkuskim. In: B. Goździk (ed.), Natural and Historical Values of the Olkusz Ore-bearing Region. Kraków, 37-41.
Google Scholar

Herring D. 2018. Facts about the Elements: Antimony. “Industrial Heating”. Available on-line: 10.10.2022: https://www.industrialheating.com/blogs/14-industrial-heating-experts-speak-blog/post/94603-facts-about-the-elements-antimony
Google Scholar

Herčko I., Hronček P. 2010. Význam Ťažby a hutníctva antymonitu na Slovensku vo svetovom kontexte. In: J. Labuda (ed.), Európsky význam slovenského baníctva v stredoveku a novoveku. Zborník Prednášok 8-10.9.2010. Banská Štiavnica, 155-165.
Google Scholar

Imiołczyk E., Kawka W. 2017. Rekonstrukcje przeszłości: Ślązacy pod Grunwaldem. Katalog wystawy. Bytom.
Google Scholar

Jończy I., Chwedorowicz B., Kamińska M., Kowalski B. 2017. Wykorzystanie rentgenowskiej analizy spektralnej w mikroobszarach w oznaczaniu pierwiastków towarzyszących minerałom rud cynkowo-ołowiowych ze złoża Klucze I. “Górnictwo zrównoważonego rozwoju” 6, 79-92.
Google Scholar

Kirpichnikov A. N. 1966. Kop'ya, sulitsy, boyevyye topory, bulavy, kisteni IX-XIII vv. Drevnerusskoye oruzhiye 2. Arkheologiya SSSR. Svod arkheologicheskikh istochnikov Vyp. E1-36. Moskva, Leningrad.
Google Scholar

Klochko I. V., Manichev V. I., Kompanc G. S., Kovalchuk S. M. 2002. Wychodnie rud miedzi na terenie Ukrainy zachodniej jako baza surowcowa metalurgii kolorowej w okresie funkcjonowania kultury trypolskiej. “Folia Praehistorica Posnaniensia” 10/11, 47-78. DOI: https://doi.org/10.14746/fpp.2003.10.03
Google Scholar

Kovacs L. 1971. A Magyar Nemzeti Múzeum Fegyvertárának XI–XIV. Sźázadi csillag alakú buzogányai. “Folia Archeologica” 22, 165-181.
Google Scholar

Kowalski Ł., Adamczak K., Garbacz-Klempka A. 2009. Back to the Eneolithic: Exploring the Rudki-type Ornaments from Poland. “Archaeological and Anthropological Science” 11, 4355-4377. DOI: https://doi.org/10.1007/s12520-019-00825-4
Google Scholar

Kuśnierz J. 2003. Militaria z badań archeologicznych latopisowego grodu Czerwienia. “Αpхеологія Тернопільщини” / “Arkheolohiya Ternopilʹshchyny”, 215-229.
Google Scholar

Kúšik D. 2015. History of Mining at the Territory of Slovakia. “Slovak Geological Magazine” 15(2), 5-20.
Google Scholar

Kuzov H. / Кузов Х. 2002. Бoздугани от Варненския Археологически Музей. In: Оръжие и снаряжение през кыснaта античност и срдновиековето IV- XV в. / Bozdugani ot Varnenskiya Arkheologicheski Muzeĭ. In: Orŭzhie i snaryazhenie prez kysnata antichnost i srdnoviekoveto IV-XV v. Acta Musei Varnaensis 1, 174-185.
Google Scholar

Liwoch R. 2006. Buławy z zachodniej Ukrainy. “Acta Militaria Mediaevalia” 2, 67-78.
Google Scholar

Liwoch R. 2016. Węgierska buława z Librantowej. In: B. Chudzińska, M. Wojenka (eds.), Od Bachórza do Światowida ze Zbrucza. Tworzenie się słowiańskiej Europy w ujęciu źródłoznawczym. Księga jubileuszowa Profesora Michała Parczewskiego. Rzeszów, 675-679.
Google Scholar

Marciniak J. 1933. Tymczasowe wyniki badań przeprowadzonych na cmentarzysku wczesnohistorycznem w Strzemieszycach Wielkich, w powiecie będzińskim. “Przegląd Archeologiczny” 4(3), 238-241.
Google Scholar

Marek L., Miazga B. 2012. Średniowieczna buława z okolic Wrocławia. “Śląskie Sprawozdania Archeologiczne” 54, 367-375.
Google Scholar

Michalak A. 2005. Głowica buławy z Trzciela, pow. Międzyrzecz. Wstępne uwagi w kwestii występowania buław na ziemiach polskich w średniowieczu na tle znalezisk europejskich. “Archeologia Środkowego Nadodrza” 4, 183-220.
Google Scholar

Michalak A. 2006. Wpływy wschodnie czy południowe? Z badań nad pochodzeniem buław średniowiecznych na ziemiach polskich. „Висник Нацiональногo Университету “Львивскъка Политехника” / „Visnik Natsional'nogo Universitetu L'vivsk"ka Politekhnika” 571, 48-74.
Google Scholar

Michalak A. 2011. A 14-th Century Hungarian Knobbed Mace Head from the Birów Mountain in Podzamcze in the Polish Jura Chain. In: P. Kucypera, P. Pudło (eds.), Cum Arma Per Aeva, Uzbrojenie indywidualne na przestrzeni dziejów. Toruń, 173-200.
Google Scholar

Michalak A. 2019. Arma confinii. Przemiany późnośredniowiecznej broni na rubieżach Śląska, Wielkopolski, Brandenburgii i Łużyc. Zielona Góra.
Google Scholar

Mikulski S. Z., Oszczepalski S., Sadłowska K., Chmielewski A., Małek R. 2020. Trace Element Distributions in the Zn-Pb (Mississippi Valley-Type) and Cu-Ag (Kupferschiefer) Sediment-Hosted Deposits in Poland. “Minerals” 10(75), 1-47. DOI: https://doi.org/10.3390/min10010075
Google Scholar

Molenda D. 1978. Dzieje Olkusza do 1795 roku. In: T. Kołodziejczyk (ed.), Dzieje Olkusza 1. Warszawa, 147-340.
Google Scholar

Molenda D. 1989. Eksploatacja rud miedzi i handle miedzią w Polsce w późnym średniowieczu i początkach nowożytności (do 1795 r.). “Przegląd Historyczny” 80(4), 801-814.
Google Scholar

Muzolf B. 1998. Badania na Górze Birów w Podzamczu, województwo katowickie. “Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w 1995 roku”, 114-117.
Google Scholar

Nowakowski A. 1972. Górne Pobuże w wiekach VIII-XI. Zagadnienia kultury. Łódź.
Google Scholar

Rajman J. 1998. Pogranicze śląsko-małopolskie w średniowieczu. Kraków.
Google Scholar

Rozmus D. 2013. Konsekwencje istnienia wczesnośredniowiecznej metalurgii srebra i ołowiu na obszarach obecnego pogranicza Śląska i Małopolski. In: P. Boroń (ed.), Argenti fossores et alii. Wrocław, 261-272.
Google Scholar

Rozmus D. 2014. Wczesnośredniowieczne zagłębie hutnictwa srebra i ołowiu na obszarach obecnego pogranicza Śląska i Małopolski(druga połowa XI–XII/XIII wiek). Kraków.
Google Scholar

Rudzińska M., Garbacz-Klempka A., Dyga A., Liwoch R. 2013. Nieniszczące badania średniowiecznej buławy. “Archives of Foundry Engineering” 13(3), 139-142.
Google Scholar

Surowska B. 2002. Wybrane zagadnienia z korozji i ochrony przed korozją. Lublin.
Google Scholar

Strzyż P. 2005. Ruskie buławy „gwiaździste” z terenu Małopolski. “Acta Militaria Mediaevalia” 1, 107-114.
Google Scholar

Strzyż P. 2006. Uzbrojenie we wczesnośredniowiecznej Małopolsce. Acta Archaeologica Lodziensia 52. Łódź.
Google Scholar

Strzyż P. 2011. Średniowieczna broń palna w Polsce. Studium archeologiczne. Łódź.
Google Scholar

Tomášek K. 2017. Zaniknuté hutnícke technológie neželaznŷch kovov na slovensku. “Hutnícke listy” 67-69, 6-37.
Google Scholar