Proces wrastania autochtonów i przesiedleńców w nową przestrzeń kulturową na Śląsku po II wojnie światowej

Janina Hajduk-Nijakowska

doi:10.23858/JUE17.2019.007

Published: 2019-12-31

Vol. 17 (2019)

The process of the autochthons’ and displaced people’s growing into the new cultural space of Silesia after the Second World War

Janina Hajduk-Nijakowska

Journal of Urban Ethnology

Section: Articles

https://doi.org/10.23858/JUE17.2019.007

Abstract

In compliance with the resolutions made at the Yalta Conference in 1945, new borders of the post-war
Polish state were demarcated and the necessity of displacing the German population from the lands incorporated into Poland was agreed upon. This led to mass-scale displacements of the population from the
former eastern lands of the Second Republic of Poland to the so-called Recovered Territories (or Western
Lands), which in turn triggered the exceptionally traumatic process of people’s “growing into” the new space. The author follows this complicated and long-lasting process, using the example of the Opole Region,
where two communities co-existed side by side: the displaced and the autochthonous, both sides equally going through the peculiar shock connected with their difficult adjustment to the new socio-political reality.
The drama of the situation resulted also from the clash of two totally different communities of remembrance.
In the author’s opinion, presently we can speak of the progressing finalization of the process of “taming the space” at last, as documented by the experiences of the third generation of the so-called “uprooted” persons.

Keywords:

displacements, uprooting, growing into, community of remembrance, nostalgic tourism

Most read articles by the same author(s)

Janina Hajduk-Nijakowska, Huta zapamiętana : narracje wspomnieniowe o Hucie Małapanew w Ozimku , Journal of Urban Ethnology: Vol. 13 (2015)

Download files

pdf (Język Polski) pdf (Język Polski)

Citation rules

Hajduk-Nijakowska, J. (2019). The process of the autochthons’ and displaced people’s growing into the new cultural space of Silesia after the Second World War. Journal of Urban Ethnology, 17, 109–121. https://doi.org/10.23858/JUE17.2019.007

Cited by / Share

References

Banaś K., Sznajder A. (red.) 2003, Zapomniane historie ludzkich dramatów: losy mieszkańców Górnego Śląska w latach 1939–1956, Instytut Pamięci Narodowej, Katowice.
Google Scholar

Berlińska D. 2005, Oswajanie wielokulturowości [w:] Simonides D. (red.), Śląsk Opolski. Dziedzictwo i współczesność, Oficyna Piastowska, Opole, s. 69-94.
Google Scholar

Gerlich M. G. 1994, „Śląska krzywda” – przejaw zbiorowego poczucia poniżenia wśród górnośląskiej ludności rodzimej (okres międzywojnia), „Etnografia Polska”, t. XXXVIII, z.1-2, s. 5-24.
Google Scholar

Gerlich M. G., 2012, Oswajanie wsi dolnośląskiej po II wojnie światowej [w:] „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, Rusek H., Czerwińska K., Marcol K. (red.), t. 12 Dziedzictwo kulturowe „nadbagażem” codzienności? Wyd. Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, s. 113-137.
Google Scholar

Hajduk-Nijakowska J. 2016. Doświadczanie pamięci. Folklorystyczny kontekst opowieści wspomnieniowych, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.
Google Scholar

Hernas Cz. 1991, Biografie sybiraków, „Teksty Drugie”, nr 3, s. 139-145.
Google Scholar

Jasiewicz Z. 1999, Lokalizm i regionalizm a migracje. Uwagi o związkach z terytorium Ziem Zachodnich i Północnych Polski, [w:] „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, Bukowska-Floreńska I. (red.), t. 2 Kultury regionalne i pogranicza kulturowe a świadomość etniczna, Wyd. Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, s. 105-113.
Google Scholar

Kaźmierska K. 1999, Doświadczenia wojenne Polaków a kształtowanie tożsamości etnicznej. Analiza narracji kresowych, Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa.
Google Scholar

Kaźmierska K. 2008, Biografia i pamięć na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z Zagłady, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.
Google Scholar

Kość K. 2008, Żywi we wspomnieniach. Doświadczenia śmierci w relacjach polskich zesłańców w ZSRR (w latach 1940-1946), Wyd. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław.
Google Scholar

Kość-Ryżko K. 2014, Wykorzenieni. Dylematy samookreślenia polskich repatriantów z Kazachstanu, Instytut Archeologii i Antropologii PAN, Warszawa.
Google Scholar

Kubis B. 2012, Wpływ przymusowych migracji na codzienne życie rodzin Kresowian na Śląsku w latach 1945-1946 w świetle wspomnień, [w:] Dawid A., Maziarz A. (red.), Rodzina na Śląsk 1939-1945.Dezintegracja. Migracje. Codzienność, Wyd. Polskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Pamięci Narodowej, Opole-Warszawa, s. 130-151.
Google Scholar

Michna E. 1995. Łemkowie. Grupa etniczna czy naród? Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków.
Google Scholar

Ossowski S. 1984, O ojczyźnie i narodzie, PWN, Warszawa.
Google Scholar

Pudło K. 1987, Łemkowie. Proces wrastania w środowisko Dolnego Śląska 1947-1985, Wyd. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław.
Google Scholar

Rosenbaum S., Węgrzyn (red.) 2014, Wywózka. Deportacja mieszkańców Górnego Śląska do obozów pracy przymusowej w Związku Sowieckim w 1945 roku. Faktografia – konteksty – pamięć, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Katowicach, Katowice.
Google Scholar

Rzepkowska A. 2009, Sybiracy: wspólnota – pamięć – narracja. Studium antropologiczne, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, t. XLVIII, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Łódź.
Google Scholar

Simonides D. 1988, Etnospołeczne potrzeby tworzenia się nowych regionów kulturowych na ziemiach zachodnich i północnych, [w:] Simonides D. (red.), Symbolika regionów. Studia etnologiczno-folklorystyczne, Instytut Śląski, Opole, s. 29-43.
Google Scholar

Smolińska T. 2009, Kultura kresowa na Śląsku Opolskim, [w:] Smolińska T. (red.), Wielokulturowość na Śląsku Opolskim, Litwie, Białorusi i Ukrainie. Z badań nad pograniczami etnicznymi, Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód oddział w Opolu, s. 57-73.
Google Scholar

Szmeja M. 1977, Starzy i nowi mieszkańcy Opolszczyzny, Instytut Śląski, Opole.
Google Scholar

Śmiełowska M. 1999, Obecności etniczne i narodowe na Śląsku Opolskim, Wyd. Uniwersytet Opolski. Opole.
Google Scholar

Tokarska-Bakir J. 2010, Jak wyjść ze zmowy milczenia. Nauki społeczne wobec stosunków polsko-żydowskich, „Archiwum Etnograficzne Uniwersytetu Warszawskiego”, źródło: www.archiwumetnografoczne.edu.pl/downloads/polemika_z_sulkiem.pdf (14.03.2012).
Google Scholar

Węgrzyn D. 2014, Internowania i aresztowania mieszkańców Górnego Śląska przez NKWD ZSRS w 1945 roku i ich produktywizacja w ramach systemu obozowego GWPWI NKWD/MWD ZSRR w latach 1945-1953, [w:] Rosenbaum S., Węgrzyn D. (red.), Wywózka. Deportacja mieszkańców Górnego Śląska do obozów pracy przymusowej w Związku Sowieckim w 1945 roku. Faktografia – kontekst – pamięć, IPN, Katowice, s. 72-145.
Google Scholar

Materiały nieopublikowane:
Google Scholar

Bekiersz J. 2009, Los człowieka w zderzeniu z wielkimi wydarzeniami historycznymi, praca licencjacka napisana pod kier. J. Hajduk-Nijakowskiej, Uniwersytet Opolski, Opole.
Google Scholar

Kamienik A. 2009, Los człowieka w zderzeniu z wielkimi wydarzeniami politycznymi (na przykładzie Marii Kamienik), praca licencjacka napisana pod kier. J. Hajduk-Nijakowskiej, Uniwersytet Opolski, Opole.
Google Scholar

Surpeta M. 2010, Narracja i pamięć – trajektorie biograficzne Polaków zesłanych w głąb ZSRR w latach 1940-1941, praca magisterska napisana pod kier. J. Hajduk-Nijakowskiej, Uniwersytet Opolski, Opole.
Google Scholar

Dokument multimedialny:
Google Scholar

Tragedia Górnośląska 1945, film dokumentalny, reż. i scen. A. Fudala, A. Turula, Studio Arka Górnośląska 2015.
Google Scholar

Wystawa:
Google Scholar

Wrastanie przybyłych na ziemie zachodnie i północne – interaktywna wystawa eksponowana na rynku w Opolu; źródło: http://opole.wyborcza.pl/opole/7.35086.23098581,wrastanie-przybylych-na-ziemie-zachodnie-i-polnocne-interaktywna.html, 12.03.2018.
Google Scholar

Źródło internetowe:
Google Scholar

Stowarzyszenie Tarnowiec wczoraj, dzisiaj, jutro: https://pl-pl.facebook.com/tarnowiecbrzeski/ 20.09.2019
Google Scholar

Janina Hajduk-Nijakowska

jdhn@uni.opole.pl
http://orcid.org/0000-0001-9958-5771

Affiliation:

University of Opole, Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Prof. Janina Hajduk-Nijakowska, PhD (habil.) is a culturologist and folklorist affiliated to the Faculty of Social Sciences, University of Opole, and a member of the Committee for Ethnological Sciences at the Polish Academy of Sciences. Her research interests include social memory and everyday memory, historical awareness, folkloristic genology, folklore in the age of the rapidly developing mass media and new media, e-folklore.