Najnowszy 69 tom czasopisma poświęcony jest współczesnym wyzwaniom antropologii społeczno-kulturowej, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między kryzysem, środowiskiem, pamięcią i lokalnymi formami dziedzictwa. Zebrane artykuły podejmują refleksję nad etycznymi uwikłaniami badań antropologicznych, zmieniającymi się narracjami czasu, relacjami ludzi i świata więcej-niż-społecznego oraz nad historycznymi i współczesnymi praktykami reprezentowania kultury.
Istotną częścią tomu jest blok tematyczny „Meandry lokalnego dziedzictwa”, przygotowany pod redakcją Anny Szymoszyn. Teksty zgromadzone w tej części analizują procesy konstruowania i reinterpretowania dziedzictwa lokalnego w kontekście pamięci, tożsamości i działań społeczności lokalnych, od pograniczy kulturowych i dziedzictwa niematerialnego po napięcia między wiejskością a miejskością.
Tom zamykają recenzje najnowszych publikacji z zakresu antropologii i studiów nad pamięcią oraz dziedzictwem.
projekt okładki: Rafał Śmiałecki
Redaktorki gościnne: Julia Buyskykh, Tetiana Kalenychenko
Agresja militarna Rosji przeciwko Ukrainie stworzyła nowe wyzwania dla naukowców, doprowadziła do kryzysu wartości i postawiła pytania o sens pracy akademickiej. Okazało się, że ukraińscy badacze społeczni muszą walczyć nie tylko z rosyjskim neoimperialnym totalitaryzmem, ale także borykają się z rodzajem zachodniego epistemicznego kolonializmu.
Kolonialna retoryka tworzy podział na uznane, "stabilne" centra, legitymizowane przez wiedzę, politykę i monopol na "teorię", a "niestabilne" peryferia, którym przypisuje się takie cechy jak lokalność , czy zdewaluowane podejście do problemów badawczych. Poniższe artykuły są odpowiedzią ukraińskich antropologów i antropolożek, socjologów, socjolożek i historyków a także innych badaczy/badaczek zajmujących się Ukrainą na takie dyskursywne trywializacje i nieuzasadnione ograniczanie sprawczości Ukrainy i Ukraińskich naukowców. Niniejszy numer specjalny wyraźnie odrzuca epistemiczną przemoc wymierzoną w Ukrainę i jej akademicką produkcję wiedzy.
Zapraszamy do lektury numeru.
Eng:
Russia's shocking military aggression against Ukraine has created new challenges for academics, leading to a crisis of values and raising questions about the meaning of academic work. The war has demonstrated that Ukrainian social scientists must combat not only Russian neo-imperial totalitarianism but also a kind of Western epistemic colonialism.
The use of colonial rhetoric creates a division between widely recognised, “stable” centres that are legitimised by knowledge, politics and a monopoly on “theory”, and “unstable” peripheries that are supposedly characterised by localism, a lack of scientific maturity, and an devalued approach to research problems, often dismissively glossed as being “emotional”. The following articles are a response by Ukrainian anthropologists, sociologists and historians to such discursive trivialisations and to the unwarranted gatekeeping of Ukraine’s agency as a sovereign state, or of academics who would offer their deep insights to these conversations. This special issue explicitly rejects the epistemic violence directed at Ukraine and its academic knowledge production.
The entire context for working on this special issue is deeply intertwined with the course of the war. We issued our call for applications in mid-September 2022 with the deadline for abstract proposals of December 1, 2022 – a period of active warfare in Ukraine that had been punctuated with intensifying Russian missile shelling of civilian targets since October 10, 2022. On November 15, 2022 alone, Russia shelled Ukraine with more than a hundred missiles. These attacks targeted the country’s energy infrastructure and were designed to cause a total blackout in Ukraine. Indeed, from mid-October 2022 to early March 2023, Ukrainians lived with recurring blackouts, leaving more than a million households across the country without electricity and many more with only limited access to electricity, heating, hot water, and mobile and internet connection. March 1, 2023 was our deadline for manuscript submissions. Currently, approaching the finishing line before publication and contacting our authors for last-minute corrections, we are fearful for their lives and well-being, as well as the lives of our friends and relatives in Ukraine, which has experienced severe shelling on December 12 – 13, 2023.
The central aim of this issue is to amplify the voices of Ukrainian scholars and scholars engaged in researching Ukraine in order to present their invaluable ethnographies, sociological studies and historical research. While a few texts were written in academic offices, the majority were composed under more difficult conditions, lacking access to libraries, writing under siege, and living with only sporadic access to electricity, internet or heating. All of these articles, therefore, articulate important ethnographic contexts from Ukraine that offer a real contribution to the current academic debate and provide an opportunity for more informed, empathic, and extensive discussions that are shaping the discipline of anthropology today.
Ukr:
Повномасштабне вторгнення Росії проти України створило нові виклики для спільноти науковців, призвело до кризи цінностей і поставило питання про сенс академічної роботи. Війна продемонструвала, що українські історики й антропологи повинні боротися не лише з російським неоімперським тоталітаризмом, але й із західним епістеміологічним колоніалізмом, у т. ч. «вестплеінінгом».
З огляду на це, головна мета цього спеціального випуску – посилити голоси українських науковців та вчених, які вивчають Україну, і продемонструвати ці різноманітні дослідницькі кейси. Всього кілька текстів були написані в академічних кабінетах. Більшість опублікованих у нашому випуску статей писалося в набагато складніших умовах, без доступу до бібліотек, в умовах небезпеки ракетних обстрілів та життя без електрики, інтернету та опалення. Таким чином, частина статей відображає як різноманітні голоси й дослідницькі контексти, так і щоденність війни – нинішньої реальності України і тих, хто змушений був тимчасово полишити її, рятуючи життя собі і своїм дітям. Перелічені нижче тексти пропонують справжню цінність для поточних академічних дебатів і надають можливість для більш поінформованих, емпатичних і містких дискусій. Праця над цим виданням була непростим, глибоко зворушливим, емоційним і вимогливим процесом, і ми щиро запрошуємо Вас розділити з нами читання текстів.
W numerze „Etnografii Polskiej” (2022) zajmujemy się antropologią więcej-niż-ludzką, skupiając się na podmiotach nie-ludzkich, jako ważnych aktorach współtworzących relacje w świecie. Inspiracją do tego tematu był cykl tematów podejmowanych w czasie seminariów Zespołu Antropologii Niezdyscyplinowanej. Przyglądamy się, w jaki sposób relacje podmiotów ludzkich i nie-ludzkich mogą być przedmiotem badań etnograficznych oraz w jaki sposób kształtują się relacje społeczne, które nie odnoszą się tylko do ludzi. Interesuje nas sytuacyjna współkonstytucja – stawanie się ludzi i innych istot nie-ludzkich we wzajemnych relacjach (Dépelteau 2018; Strathern 2020).
Wychodząc z krytyki modernistycznych granic, autorzy artykułów zawartych w tomie pokazują, że pojęcie społeczności nie odnosi się tylko do ludzi, ale dotyczy złożonych sieci komunikacyjnych, układów, wymian (w których także pośredniczy technologia), obejmujących ludzi, zwierzęta, rośliny, bakterie itd. (Tsing 2015). Naszym celem jest pokazanie, w jaki sposób materialne i nie-materialne byty (ludzie, rośliny, zwierzęta, polityka, dyskursy) łączą się w nowe wielogatunkowe sieci, w których gromadzą się i układają we wzajemne zależności (Blavascunas 2020).
Proponowany tom jest zaproszeniem do otwartej debaty na temat etnografii wielogatunkowej. Naszym celem jest wsparcie dla tworzenia się środowiska badawczego zajmującego się podobną problematyką. Zakładając, że badania relacji więcej-niż-ludzkich są przedsięwzięciem interdyscyplinarnym, zaprosiliśmy do nadsyłania tekstów nie tylko antropologów i etnografów, ale również przedstawicieli innych dyscyplin, którzy zainteresowani są tematyką antropologii więcej-niż-ludzkiej.
'Przygotowanie i wydanie czasopisma "Etnografia Polska" w latach 2019 i 2020 w wersji drukowanej i udostępnienie na platformie OJS' - zadanie finansowane w ramach umowy 651/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę
