Spiżarnia biskupa. Konsumpcja na dworze biskupów wrocławskich w świetle rachunków z 1449 i 1450 roku

Ewa Wółkiewicz

doi:10.23858/KHKM69.2021.4.002

Published: 2021-12-24

Vol. 69 No. 4 (2021)

Bishop’s pantry: Consumption at the manor of the bishop of Wrocław in light of accounts from 1449–1450

Ewa Wółkiewicz

Kwartalnik Historii Kultury Materialnej

Section: Studies and Materials

https://doi.org/10.23858/KHKM69.2021.4.002

Abstract

This article analyses the accounts of the court of Legnica, the centre of one of the estates that belonged to the bishopric of Wrocław. The surviving records contain extensive lists of products supplied for Bishop Piotr Nowak during his five visits to Legnica, between June 1449 and the end of April 1450. The accounts reflect the clear difference between the ordinary functioning of the manor and the extraordinary period when the owner visited it. Attention is primarily drawn to the variety of products and the care taken to serve during each visit different delicacies, which had not been served to the Bishop during his previous stays. Most of these delicacies were bought in small quantities for a small group of people, perhaps only for the Bishop Nowak himself.

Keywords:

Silesia, Legnica, food history, church history, late Middle Ages

Most read articles by the same author(s)

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Wółkiewicz, E. (2021). Bishop’s pantry: Consumption at the manor of the bishop of Wrocław in light of accounts from 1449–1450. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 69(4), 449–462. https://doi.org/10.23858/KHKM69.2021.4.002

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

References

APWr [Archiwum Państwowe we Wrocławiu], AmW [Akta miasta Wrocławia], nr 358.
Google Scholar

APWr [Archiwum Państwowe we Wrocławiu], DmW [Dokumenty miasta Wrocławia].
Google Scholar

APWr [Archiwum Państwowe we Wrocławiu], Rep. 116, nr 309 (zag.) (do sprawdzenia)
Google Scholar

AAW [Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu], II b 2, III d 1a.
Google Scholar

AAW, DC [Dokumenty w układzie chronologicznym].
Google Scholar

Catalogus. 1887. Catalogus episcoporum Wratislaviensium, [w:] Joannis Dlugossi Opera omnia, t. 1, red. J. Polkowski, Ż. Pauli, Cracoviae, s. 439–447.
Google Scholar

Dembińska Maria. 1963. Konsumpcja żywnościowa w Polsce średniowiecznej, Wrocław.
Google Scholar

Dola Kazimierz. 1983. Wrocławska kapituła katedralna w XV wieku. Ustrój — skład osobowy — działalność, Lublin.
Google Scholar

Dryja Sławomir. 2009. Technologia produkcji słodowniczej i piwowarskiej w średniowieczu i na początku ery nowożytnej w Krakowie, [w:] Wytwórczość w Polsce średniowiecznej i nowożytnej, red. J. Chudziakowa, Archeologia Historica Polona, t. 18, Toruń, s. 185–208.
Google Scholar

Dygdała Jerzy. 1997. Wydatki biskupa Adama Stanisława Grabowskiego podczas pobytu w Gdańsku w latach 1737–1738, [w:] Ludzie — kontakty — kultura XVI–XVII wieku. Prace ofiarowane Profesor Marii Boguckiej, red. J. Kowecki, J. Tazbir, Warszawa, s. 111–117.
Google Scholar

Fouquet Gerhard. 1988. „Wie die kuchenspise sin solle“ — Essen und Trinken am Hof des Speyerer Bischofs Matthias v. Rammung (1464–1478), „Pfälzer Heimat”, R. 39, s. 12–27.
Google Scholar

Hirsch Volker. 2004. Der Hof des Basler Bischofs Johannes von Venningen (1458–1478). Verwaltung und Kommunikation, Wirtschaftsführung und Konsum, Residenzenforschung, t. 16, Stuttgart.
Google Scholar

Jujeczka Stanisław. 2006. Duchowieństwo średniowiecznej Legnicy. Studium prozopograficzne nad klerem diecezjalnym, Legnica.
Google Scholar

Karbowiak Antoni. 1900. Obiady profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego XVI i XVII wieku, Kraków.
Google Scholar

Karst Dobiesław. 2002. Technologia rzemieślniczej produkcji piwa we Wrocławiu w okresie średniowiecznym i nowożytnym na tle browarnictwa europejskiego, [w:] Piwo we Wrocławiu od średniowiecza po czasy współczesne, red. H. Okólska, Wrocław, s. 9–45.
Google Scholar

Kleinschmidt Wolfgang. 2012. Essen und Trinken in der frühneuzeitlichen Reichsstadt Speyer. Die Rechnungen des Spitals St. Georg (1514–1600), Münsteraner Schriften zur Kulturanthropologie/ Europäischen Ethnologie, t. 17, Münster.
Google Scholar

Klonder Andrzej. 1983. Browarnictwo w Prusach Królewskich (2 połowa XVI–XVII w.), Wrocław.
Google Scholar

Kochbuch. 1958. Wiswe Hans, Ein mittelniederdeutsches Kochbuch des 15. Jahrhunderts, „Braunschweigisches Jahrbuch”, R. 37, s. 19–63.
Google Scholar

Kościelak Sławomir. 2012. Spiżarnia biskupa — spiżarnia zakonnika. Spożywcze gusta duchownych z okolic Gdańska na przełomie XVII i XVIII wieku, [w:] Historia naturalna jedzenia. Między antykiem a XIX wiekiem, red. B. Możejko, współprac. E. Barylewska-Szymańska, Gdańsk, s. 252–264.
Google Scholar

Kozák Petr. 2016. Meals and beverages on Prince Sigismund‘s dining table: Some remarks on the possibilities of knowing the diet of the Jagiellonian rulers at the turn of the 15th and 16th centuries, „Perspektywy kultury”, R. 15, s. 61–107.
Google Scholar

Kuropatnicki Andrzej K. 2012. Food & Drink in the Household of English Nobility in the 15th and 16th Centuries. Procurement — Preparation — Service and Consumption, Kraków.
Google Scholar

Liber fundationis. 1889. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, eds. H. Markgraf, J.W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae, 14, Breslau.
Google Scholar

Liber ordinis rerum. 1983. Liber ordinis rerum (Esse — Essencia — Glossar), t. 1: (Einleitung — Text), ed. P. Schmitt, Tübingen.
Google Scholar

Łaszewski Witold. 2011. Kilka słów o dworze biskupim przy ul. Najświętszej Marii Panny w Legnicy, „Szkice Legnickie”, R. XXXII, s. 5–28.
Google Scholar

Okólska Halina. 2002, Wrocławski cech karczmarzy w okresie od 2 poł. XIII w. do końca XVIII w., [w:] Piwo we Wrocławiu od średniowiecza po czasy współczesne, red. H. Okólska, Wrocław, s. 49–58.
Google Scholar

Pudełko Jerzy. 1971. Zagadnienia urbanistyczne średniowiecznej Legnicy w świetle spisu czynszowego z roku 1451. Próba rekonstrukcji parcelacji, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, R. 16, s. 249–268.
Google Scholar

Rabeler Sven. 2000. „Da fant mein her nit anderst dan kalbfläsch“ — Fleisch und Fisch im Kochbuch des Ulrich Schwarz, [w:] Goldene Speisen in den Maien. Das Kochbuch des Augsburger Zunftbürgermeisters Ulrich Schwarz († 1478), red. G. Fouquet, Siegener Abhandlungen zur Entwicklung der materiellen Kultur, 30, Siegen, s. 110–125.
Google Scholar

Samsonowicz Agnieszka. 1991. Łowiectwo w Polsce Piastów i Jagiellonów, Wrocław.
Google Scholar

Sperka Jerzy. 2012. Dwór pierwszych Jagiellonów a tajniki średniowiecznej kuchni, [w:] Historia naturalna jedzenia. Między antykiem a XIX wiekiem, red. B. Możejko, współprac. E. Barylewska-Szymańska, Gdańsk, s. 62–69.
Google Scholar

Stadtkölnische Reiserechnungen. 2007. Stadtkölnische Reiserechnungen des Mittelalters, ed. K. Militzer, Publikationen der Gesellschaft für Rheinische Geschichtskunde, t. LXXV, Köln.
Google Scholar

Strauss Felix. 1987. Die Speiseordnung einer Woche a, erzbischöflichen Hof zu Salzburg aus dem Jahre 1550, [w:] Festschrift Othmar Pickl zum 60. Geburtstag, red. H. Ebner i in., Graz–Wien, s. 589–603.
Google Scholar

Urban Wincenty. 1959. Studia nad dziejami wrocławskiej diecezji w pierwszej połowie XV wieku, Wrocław.
Google Scholar

Urkundenbuch 1866. Urkundenbuch der Stadt Liegnitz und ihres Weichbildes bis zum Jahre 1455, wyd. F.W. Schirrmacher, Liegnitz.
Google Scholar

Witkowski Andrzej, Żerelik Rościsław. 2001. Wykaz ryb Śląska z połowy XIV wieku, [w:] Studia i materiały z dziejów Śląska i Małopolski, red. R. Żerelik, Wrocław, s. 167–178.
Google Scholar

Wółkiewicz Ewa. 2004. Kapituła kolegiacka św. Mikołaja w Otmuchowie. Dzieje — organizacja — skład osobowy (1386–1477), Opole.
Google Scholar

Wółkiewicz Ewa. 2008. Pinguis pastor, oves macre. W kwestii organizacji dworu biskupa wrocławskiego Jodoka z Rožmberka (1456–1467), [w:] Dvory a rezidence ve stredovëku, t. II: Skladba a kultura dvorské spolecnosti, red. D. Dvoracková-Mala, J. Zelenka, Praha, s. 363–385.
Google Scholar

Wółkiewicz Ewa. 2010. Curia episcopalis. Organizacja rezydencji biskupów wrocławskich w późnym średniowieczu, [w:] Dom, majątek, klient, sługa — manifestacja pozycji elit w przestrzeni materialnej i społecznej (XIII–XIX wiek), red. M. Pauk, M. Saczyńska, Warszawa, s. 286–320.
Google Scholar

Wółkiewicz Ewa. 2012. Episcopus ambulans. Formy i organizacja podróży biskupów wrocławskich w późnym średniowieczu, [w:] Samotrzeć, w kompanii czy z orszakiem? Podróżowanie w średniowieczu i w czasach nowożytnych, red. M. Saczyńska, E. Wółkiewicz, Warszawa, s. 83–109.
Google Scholar

Wykaz regestów. 1970. Wykaz regestów dokumentów Archiwum Archidiecezjalnego we Wrocławiu, cz. II: Dokumenty w układzie chronologicznym, oprac. W. Urban, Warszawa.
Google Scholar

Zíbrt Čeněk. 1927. Staročeské umění kuchařské. S původními obrázky, Praha.
Google Scholar