https://doi.org/10.23858/PA67.2019.001
The paper contains a review of theoretical and methodological approaches to the issue of archaeological research on the relationship between humans and their environment in the second half of the 20th and the beginning of the 21st century. In culture-historical and processual archaeology, settlement research plays an important role both in American New Archaeology and in Polish archaeology, emphasizing the ecological and economic determinants of spatial settlement patterns. Post-processual archaeology introduced an interest in the landscape, which is understood to be a result of the mutual interactions of humans and the environment, with an emphasis on intangible, symbolic aspects and mental imaging of the landscape. An attempt to synthesize these research orientations is what compels the writing of cultural biographies of landscapes, in which, apart from the results of scientific research, elements of folklore and social memory are also taken into account.
Download files
Citation rules
Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License.
References
Angutek D. (2013). Kulturowe wymiary krajobrazu. Antropologiczne studium recepcji przyrody na prowincji: od teorii do empirii. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar
Anschuetz K.F. (2005). Landscapes as memory. Archaeological history to learn from and live by. W: M. Hegmon, B.S. Eiselt (red.), Engaged anthropology. Research essays on North American archaeology, ethnobotany, and museology. Papers in honor of R.I. Ford (52-72). Ann Arbor: University of Michigan Press.
Google Scholar
Anschuetz K.F., Wilshusen R.H., Scheick C.L. (2001). An archaeology of landscapes: perspectives and directions. Journal of Archaeological Research, 9(2), 157- 211.
Google Scholar
Assmann J. (2008). Pamięć kulturowa. Pamięć, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar
Balla A., Pavlogeorgatos G., Tsiafakis D., Pavlidis G. (2014). Recent advances in archaeological predictive modeling for archeological research and cultural heritage management. Mediterranean Archaeology and Archaeometry, 14(4), 143-153.
Google Scholar
Banaszek Ł. (2015). Przeszłe krajobrazy w chmurze punktów. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Google Scholar
Barford P., Brzeziński W., Kobyliński Z. (2000). The past, present and future of tthe Polish Archaeological Record project. W: J. Bintliff, M. Kuna, N. Venclová (red.), The future of surface artefact studies in Europe (73-92). Sheffield: Sheffield Academic Press.
Google Scholar
Baron J. (2005). Przestrzenna organizacja osad ludności kultury łużyckiej na przykładzie stanowiska w Polwicy, pow. wrocławski. Archeologiczne Zeszyty Autostradowe Instytutu Archeologii i Etnologii PAN 4. Wrocław: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Google Scholar
Bender B. (1998). Stonehenge: making space. Oxford ‒ New York: Berg.
Google Scholar
Berleant A. (2011). Wrażliwość i zmysły. Estetyczna przemiana świata człowieka. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Bernat S. (1999). Krajobraz dźwiękowy doliny Bugu. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio B, 15, 297-309.
Google Scholar
Blake E. (1998). Sardinia’s nuraghi: four millennia of becoming. World Archaeology, 30(1), 59-71.
Google Scholar
Bogdanowski J. (1983). Wprowadzenie do regionalizmu architektoniczno-krajobrazowego. Wiadomości Ekologiczne, 29:3, 183-197.
Google Scholar
Buczek K. (1958). O teorii badań historyczno-osadniczych. Kwartalnik Historyczny, 65, 65-86.
Google Scholar
Budziszewski J., Wysocki J. (2012). Nowe możliwości detekcji materialnych śladów historii terenów leśnych – lotnicze skanowanie laserowe (LiDAR). W: Z. Kobyliński, J. Wysocki (red.), Konserwacja zapobiegawcza środowiska 1 (117-125). Archaeologica Hereditas 1. Zielona Góra – Warszawa: Wydawnictwo Fundacji Archeologicznej i Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
Google Scholar
Burström M. (1996). Other generations’ interpretation and use of the past: the case of the picture stones on Gotland. Current Swedish Archaeology, 4, 21-40.
Google Scholar
Bystroń J.S. (1939). Czynniki magiczno-religijne w osadnictwie. Przegląd Socjologiczny, 7.
Google Scholar
Bystroń J.S. (1947). Socjologia. Warszawa: Książnica polska. Chang K.C. (1972). Settlement patterns in archaeology. An Addison-Wesley Module in Anthropology 24.
Google Scholar
Christaller W. (1963). Ośrodki centralne w południowych Niemczech. Przegląd Zagranicznej Literatury Geograficznej, 1, 1-72.
Google Scholar
Conolly J., Lake M. (2006). Geographical Information Systems in archaeology. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Crawford O.G.S. (1953). Archaeology in the field. London: Phoenix House.
Google Scholar
Czarnowski S. (1956). Podział przestrzeni i jej rozgraniczenie w religii i magii. W: Dzieła, t. 3 (221-256). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar
Czopek S. (2005). Cmentarzyska jako element regionalnej struktury osadniczej na przykładzie nekropoli tarnobrzeskiej kultury łużyckiej. Przegląd Archeologiczny, 53, 53-85.
Google Scholar
Darvill T. (2006). Stonehenge. The biography of a landscape. Stroud: Tempus Publishing.
Google Scholar
Dennell R. (1980). The use, abuse and potential of site catchment analysis. W: F.J. Findlow, J.E. Ericson (red.), Catchment analysis. Essays on prehistoric resource space (1-20). Los Angeles: University of California.
Google Scholar
Dębiec M. (2006). Terytorium eksploatowane przez ludność osady kultury ceramiki wstęgowej rytej w Łańcucie, stan. 3, woj. podkarpackie. Analecta Archaeologica Resoviensia, 1, 29-62.
Google Scholar
Dobrowolska M. (1948). Dynamika krajobrazu kulturalnego. Przegląd Geograficzny, 21(1), 151-205.
Google Scholar
Dobrowolska M. (1961). Przemiany środowiska geograficznego Polski do końca XV wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar
Domańska E. (2005). O zwrocie ku rzeczom we współczesnej humanistyce (Ku historii nieantropocentrycznej). Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, 65, 7-25.
Google Scholar
Doxiadis K. (1968). Ekistics: an introduction to the science of human settlements. New York: Oxford University Press.
Google Scholar
Dulinicz M., Kobyliński Z. (1990). Archeologiczne mapy osadnicze i ich przydatność do analizy przestrzennej. Archeologia Polski, 35:2, 241-266.
Google Scholar
Dylik J. (1935). O najważniejszych elementach kształtujących obraz przedhistorycznego osadnictwa. Przegląd Geograficzny, 15, 105-117.
Google Scholar
Dzięgielewski K., Szczerba R., Chudzińska B. (2011). Osadnictwo z wczesnej epoki brązu, okresu halsztackiego i starszego okresu przedrzymskiego oraz ślady działalności człowieka w czasach średniowiecznych i nowożytnych na stanowisku 17 w Podłężu, pow. wielicki. Raport 2005‒2006, 315-348. Warszawa: Narodowy Instytut Dziedzictwa.
Google Scholar
Eliade M. (1974). Sacrum, mit, historia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, wyd. 2.
Google Scholar
Fleming A. (2006). Post-processual landscape archaeology: a critique. Cambridge Archaeological Journal, 16(3), 267-280.
Google Scholar
Fletcher R. (1981). People and space; a case study on material behaviour. W: I. Hodder, G. Isaac, N. Hammond (red.), Pattern of the past (97-128). Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Foley R. (1981). Off-site archaeology: an alternative approach for the short-sited. W: I. Hodder, G. Isaac, N. Hammond (red.), Pattern of the past (157-183). Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Foltz R.C. (2010). Czy przyroda jest sprawcza w znaczeniu historycznym? Historia świata, historia środowiska oraz to, w jaki sposób historycy mogą pomóc ocalić Ziemię. W: E. Domańska (red.), Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia (631-659). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Fritz J.M. (1978). Paleopsychology today: ideational systems and human adaptation in prehistory. W: C.L. Redman i in. (red.), Social archaeology (37-59). New York: Academic Press.
Google Scholar
Frydryczak B. (2014). Krajobraz. Od estetyki the picturesque do doświadczenia topograficznego. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Google Scholar
Frydryczak B. (2016). Zmysły w krajobrazie. Estetyka i Krytyka, 42(3), 9-22.
Google Scholar
Gillings M., Pollard J. (2015). Authenticity, artifice, and the druidical temple of Avebury. W: J. Kolen, J. Renes, R. Hermans (red.), Landscape biographies. Geographical, historical and archaeological perspectives on the production and transmission of landscapes (117- 142). Amsterdam: Amsterdam University Press.
Google Scholar
Gojda M., Kobyliński Z. (red.) (2018). Lotnicze skanowanie laserowe jako narzędzie archeologii. Archaeologica Hereditas 11. Warszawa: Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
Google Scholar
Gosden C., Marshall Y. (1999). The cultural biography of objects. World Archaeology, 31(2), 169-178.
Google Scholar
Górski J., Kadrow S. (1996). Kultura mierzanowicka i kultura trzciniecka w zachodniej Małopolsce. Problem zmiany kulturowej. Sprawozdania Archeologiczne, 48, 9-32.
Google Scholar
Gralak T. (2009). O możliwościach poznania pradziejowych jednostek miary długości. Przegląd Archeologiczny, 57, 73-97.
Google Scholar
Gralak T. (2014). Analiza metrologiczna reliktów budownictwa z wczesnego okresu wpływów rzymskich z osady w Polwicy, stan. 4, 5 i w Skrzypniku, stan. 8, w powiecie oławskim, na tle związków z południowymi partiami kręgu nadłabskiego. W: A. Jaszewska, M. Olędzki (red.), Kultura przeworska. Odkrycia – interpretacje – hipotezy, t. 3 (197-215). Zielona Góra: Wydawnictwo Fundacji Archeologicznej.
Google Scholar
Hall E.T. (1976). Ukryty wymiar. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. Hamond F.W. (1978). The contribution of simulation to the study of archaeological processes. W: I. Hodder (red.), Simulation studies in archaeology (1-9). Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Harris M. (1976). History and significance of the emic/etic distinction. Annual Review of Anthropology, 5, 329- 350.
Google Scholar
Heidegger M. (1977). Budować, mieszkać, myśleć. Warszawa: Czytelnik.
Google Scholar
Held S. (1979). Paleoekistics: an alternate approach to the integration of spatial archaeology and settlement studies. London (maszynopis w Institute of Archaeology, University of London).
Google Scholar
Henneberg M., Ostoja-Zagórski J. (1983). Próba rekonstrukcji gospodarki ludności związanej z grodami biskupińskimi na podstawie ekologicznego modelu funkcjonowania populacji ludzkich. W: W. Hensel (red.), Przemiany ludnościowe i kulturowe I tysiąclecia p.n.e. na ziemiach między Odrą a Dnieprem (391- 411). Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar
Herbich I., Dietler M. (2009). Domestic space, social life and settlement biography: theoretical reflections from the ethnography of a rural African landscape. Arqueo Mediterrània, 11, 11-23.
Google Scholar
Hettner A. (1927). Geographie, ihre Geschichte, ihre Wesen und ihre Methoden. Breslau: Hirt.
Google Scholar
Holtorf C. (1996). Towards a chronology of megaliths: understanding monumental time and cultural memory. Journal of European Archaeology, 4, 119-152.
Google Scholar
Holtorf C. (1998). The life-history of megaliths in Mecklenburg- Vorpommern (Germany). World Archaeology, 30, 23-38.
Google Scholar
Holtorf C. (2015). What future for the life-history approach to prehistoric monuments in the landscape? W: J. Kolen, J. Renes, R. Hermans (red.), Landscape biographies. Geographical, historical and archaeological perspectives on the production and transmission of landscapes (167-181). Amsterdam: Amsterdam University Press.
Google Scholar
Iwaniszewski S. (2012). Archeologia krajobrazu. W: S. Tabaczyński, A. Marciniak. D. Cyngot, A. Zalewska (red.), Przeszłość społeczna: próba konceptualizacji (284-291). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Jankuhn H. (1983). Wprowadzenie do archeologii osadnictwa. Warszawa: Ośrodek Dokumentacji Zabytków.
Google Scholar
Kienlin T.L., Korczyńska M., Cappenberg K. (2014). Alternative trajectories in Bronze Age landscapes and the „failure” to enclose: a case study from the middle Dunajec Valley. W: T.L. Kienlin, P. Valde-Nowak, M. Korczyńska, K. Cappenberg, J. Ociepka (red.), Settlement, communication and exchange around the Western Carpathians (159-200). Oxford: Archaeopress.
Google Scholar
Kijowska J., Kijowski A., i Rączkowski W. (2011). Krajobraz i polityka – Wybrane aspekty wpływu decyzji politycznych na zmiany krajobrazu w Polsce. W: Niematerialne wartości krajobrazów kulturowych (103- 115). Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego 15. Sosnowiec: Komisja Krajobrazu Kulturowego Polskiego Towarzystwa Geograficznego.
Google Scholar
Knapp A.B., Ashmore W. (1999). Archaeological landscapes: constructed, conceptualized, ideational. W: 22 zbigniew ko byli ński W. Ashmore, A.B. Knapp (red.), Archaeologies of landscape: contemporary perspectives (1-30). Malden, Mass.: Blackwell Publishing.
Google Scholar
Kobiałka D. (2011). The biography of biographical approaches. W: M. Kania, D. Kobiałka (red.), Biografie żywiołów. Kulturowy wymiar świata (21-43). Poznań: Koło Naukowe Studentów Archeologii.
Google Scholar
Kobyliński Z. (1986). Koncepcja „terytorium eksploatowanego przez osadę” w archeologii brytyjskiej i jej implikacje badawcze. Archeologia Polski, 31:1, 7-30.
Google Scholar
Kobyliński Z. (1987). Podstawowe metody analizy przestrzennej układów punktowych. Archeologia Polski, 32, 21-53.
Google Scholar
Kobyliński Z. (1988). Struktury osadnicze na ziemiach polskich u schyłku starożytności i w początkach wczesnego średniowiecza. Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar
Kobyliński Z. (2012). Etnoarcheologia. W: S. Tabaczyński, A. Marciniak. D. Cyngot, A. Zalewska (red.), Przeszłość społeczna: próba konceptualizacji (721-731). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Kobyliński Z. (2014). Krajobraz jako pamięć. W: J. Wysocki (red.), Konserwacja zapobiegawcza środowiska 2. Krajobraz kulturowy (13-22). Archaeologica Hereditas 3. Zielona Góra ‒ Warszawa: Wydawnictwo Fundacji Archeologicznej i Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
Google Scholar
Kobyliński Z. (2018). Krajobrazy kulturowe o wyjątkowej uniwersalnej wartości. W: W. Kobylińska-Bunsch (red.), Architektura w krajobrazie. Harmonia – kompromis – konflikt (35-73). Warszawa: Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar
Kobyliński Z., Borowski M., Budziszewski J., Herbich T., Kobyliński Ł., Sławik Ł., Wach D., Wysocki J., Jaszewska A. (2012). Kompleksowe, niedestrukcyjne rozpoznanie zasobów archeologicznych Starego Kraju w województwie lubuskim. Archeologia Środkowego Nadodrza, 9, 11-41.
Google Scholar
Kobyliński Z., Urbańczyk, P. (1984). Modelowanie symulacyjne pradziejowych procesów osadniczych. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 22:1, 67-94.
Google Scholar
Kohler T.A., Parker S.C. (1986). Predictive models for archaeological resource location. W: M.B. Schiffer (red.), Advances in archaeological method and theory 9 (397-452). New York: Academic Press.
Google Scholar
Kolen J. (1995). Recreating (in) nature, visiting history. Second thoughts on landscape reserves and their role in the preservation and experience of the historic environment. Archaeological Dialogues, 2, 127-159.
Google Scholar
Kolen J. (2009). The „anthropologization” of archaeological heritage. Archaeological Dialogues, 16(2), 209- 225.
Google Scholar
Kolen J., Renes J. (2015). Landscape biographies: key issues. W: J. Kolen, J. Renes, R. Hermans (red.), Landscape biographies. Geographical, historical and archaeological perspectives on the production and transmission of landscapes (21-47). Amsterdam: Amsterdam University Press.
Google Scholar
Kolenda J., Rączkowski W. (2018). Anatomia pustki: o archeologicznym rekonesansie lotniczym w północnowschodniej części Dolnego Śląska. Przegląd Archeologiczny, 66, 283-318.
Google Scholar
Kopytoff I. (1986). The cultural biography of things: commoditisation as process. W: A. Appadurai (red.), The social life of things (64-91). Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Korczyńska M.M., Dzięgielewski K. (2015). Uwarunkowania lokalizacji i relacje przestrzenne elementów zespołu osadniczego z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Modlnicy w świetle analiz geoinformacyjnych. W: K. Dzięgielewski, M. Dzięgielewska, A. Sztyber (red.), Modlnica, stan. 5. Od późnej epoki brązu po czasy średniowiecza (197-217). Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce. Kraków: Krakowski Zespół do Badań Autostrad.
Google Scholar
Kowalczyk A. (1992). Badanie spostrzegania krajobrazu multisensorycznego – podstawą kształtowania obszarów rekreacyjnych. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej.
Google Scholar
Kristiansen K. (2002). The birth of ecological archaeology in Denmark: history and research environments 1850‒2000. W: A. Fischer, K. Kristiansen (red.), The neolithisation of Denmark: 150 years of debate (11- 31).
Google Scholar
Sheffield: J.R. Collis. Kruk J. (1973). Studia osadnicze nad neolitem wyżyn lessowych. Wrocław: Ossolineum. Kruk J. (1980). Gospodarka w Polsce południowowschodniej w V‒III tysiącleciu p.n.e. Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar
Kruk J., Milisausas S., Aleksandrowicz S.W., Śnieszko Z. (1996). Osadnictwo i zmiany środowiska naturalnego wyżyn lessowych. Studium archeologiczne i paleogeograficzne nad neolitem w drzeczu Nidzicy. Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1963). Uwagi o kształtowaniu się stref zasiedlenia dorzecza Obry w czasie od środkowego okresu epoki brązu do późnego średniowiecza. Archeologia Polski, 8(2), 181-221.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1965). Najważniejsze założenia porównawczych badań osadniczych. Sprawozdania PTPN, 73, 67-69. 23 od archeologii osadnictwa do biografii krajobrazu
Google Scholar
Kurnatowski S. (1968). Osadnictwo i jego rola w kształtowaniu krajobrazu. Folia Quaternaria, 29, 183-197.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1973). Zakres przestrzenny archeologicznych badań terenowych, a przydatność ich do analizy osadniczej. Biuletyn Informacyjny PKZ, 25, 9-42.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1974). O zasadach regionalnych badań osadniczych. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 22(3), 545-555.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1977). Początki i rozwój badań osadniczych w naukach geograficznych i historyczno-społecznych. Przegląd Archeologiczny, 25, 135-177.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1978). Funkcja analizy osadniczej w procesach badawczych nauk geograficznych i historyczno- spolecznych ze szczególnym uwzględnieniem archeologii i prahistorii. Przegląd Archeologiczny, 26, 147-187.
Google Scholar
Kustra M. (2010). Aplikacja metody sześcioboków Christallera do refleksji nad średniowieczną Wielkopolską w kontekście roli Pobiedzisk. Studia Lednickie, 10, 89-105.
Google Scholar
Kvamme K.L. (1988). Predictive modelling: history and practice. W: J.W. Judge, L. Sebastian (red.), Quantifying the present and predicting the past: theory, method, and application of archaeological predictive modelling (301-324). Denver: United States Department of the Interior. Bureau of Land Management.
Google Scholar
van Leusen M., Kamermans H. (red.) (2005). Predictive modelling for archaeological heritage management: a research agenda. Amersfoort: National Service for Archaeological Heritage.
Google Scholar
Llamazares J. (2007). Rzeka zapomnienia. Warszawa: Muza.
Google Scholar
Łapo J.M. (2009). Wokół szwedzkiego szańca. Echa wojen szwedzkich w ludowych podaniach historycznych i mikrotoponimii na obszarze dawnych ziem pruskich. Pruthenia, 4, 241-286.
Google Scholar
Łowmiański H. (1967). Początki Polski, t. 3. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar
Łuczak A., Gruszka B. (2012). Najbliższe zaplecze osadnicze wczesnośredniowiecznego grodu w Nowińcu, stan. 2, gm. Lubsko, woj. lubuskie. W: B. Gruszka (red.), Nowiniec, stan. 2 – wczesnośredniowieczny gród na pograniczu sląsko-łużyckim w świetle badań interdyscyplinarnych (15-27). Zielona Góra: Wydawnictwo Fundacji Archeologicznej.
Google Scholar
Magalhaes F. (2017). Landscape and national identity in Portugal. W: W. Kobylińska-Bunsch, Z. Kobyliński, L.D. Nebelsick (red.), Preventive conservation of the human environment 6. Architecture as an element of the landscape (213-224). Archaeologica Hereditas 10. Warsaw: Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
Google Scholar
Maitland F.W. (1897). Domesday Book and beyond: three essays in the early history of England. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Marciniak A. (2012). Teoria w archeologii. W: S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A. Zalewska (red.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji (84- 116). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Marsh B., Jones J. (2014). Ruins within ruins: site environmental history and landscape biography. W: Ö. H armanşah (red.), Of rocks and water. Towards an archaeology of place (169-203). Oxford: Oxbow Books.
Google Scholar
Matoga A. (1996). Ewidencja dawniej poznanych stanowisk a problemy interpetacji źródeł w programie AZP na przykładzie Korytnicy. W: D. Jaskanis (red.), Archeologiczne Zdjęcie Polski – metoda i doświadczenia. Próba oceny (131-150). Warszawa: Ośrodek Dokumentacji Zabytków.
Google Scholar
Mukitanow N.K. (1982). Problemy metodologiczne teoretyzacji geografii. Przegląd Zagranicznej Literatury Geograficznej, 1-2, 15-146.
Google Scholar
Myga-Piątek U. (2005). Historia, metody i źródła badania krajobrazów kulturowych. Problemy Ekologii Krajobrazu, 17, 71-77.
Google Scholar
Myga-Piątek U. (2012). Krajobrazy kulturowe. Aspekty ewolucyjne i typologiczne. Katowice: Uniwersytet Śląski.
Google Scholar
Naglik R. (2009). Archeologiczne odkrycia na trasie autostrady A4 w zachodniej Małopolsce. Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie, nr 2 (13), t. 3, 97-106.
Google Scholar
Nebelsick L.D. (2016). Phantom heritage: Thingstätten and “sacred” landscapes of the Third Reich. W: W. Kobylińska- Bunsch, Z. Kobyliński, L.D. Nebelsick (red.), Preventive conservation of the human environment 6. Architecture as an element of the landscape (243- 264). Archaeologica Hereditas 10. Warsaw: Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
Google Scholar
Nicklin K. (1979). The location of pottery manufacture. Man, 14(3), 436-458.
Google Scholar
Nowosielska E. (1992). Teoria Christallera – prawda i mity. Wrocław – Warszawa – Kraków: Ossolineum.
Google Scholar
Ostoja-Zagórski J. (1978). Gród halsztacki w Janikowie nad Jeziorem Pakoskim. Wrocław: Ossolineum. Ostoja-Zagórski J. (1991). Problemy organizacji halsztackich wspólnot terytorialnych typu biskupińskiego. W: J. Jaskanis (red.), Prahistoryczny gród w Biskupinie. Problematyka osiedli obronnych na początku epoki żelaza (37-56). Warszawa: państwowe Muzeum Archeologiczne.
Google Scholar
Papmehl-Dufay L. (2015). Places that matter. W: J. Kolen, J. Renes, R. Hermans (red.), Landscape biographies. Geographical, historical and archaeological perspectives on the production and transmission of landscapes (143-165). Amsterdam: Amsterdam University Press.
Google Scholar
Parsons J.R. (1972). Archaeological settlement patterns. Annual Review of Anthropology, 1, 127-150.
Google Scholar
Pelisiak A. (1991). Kultura pucharów lejkowatych w dorzeczu Grabi: terytorium eksploatowane przez osadę. Archeologia Polski, 36, 73-92. Plog F. (1974). Settlement patterns and social history. W: M.J. Leaf (red.), Frontiers of anthropology (68-91). New York: Van Nostrand.
Google Scholar
Pollard J., Reynolds A. (2002). Avebury. The biography of a landscape. Stroud: Tempus.
Google Scholar
Porteous J.D. (1989). Krajobraz zapachów. Przegląd Zagranicznej Literatury Geograficznej, 2, 195-215.
Google Scholar
Posłuszny Ł. (2014). Dźwiękowe mapy pamięci a tożsamość miejsc. W: B. Frydryczak, M. Ciesielski (red.), Krajobraz kulturowy (167-177). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Google Scholar
Potkański K. (1922). Studia osadnicze. W: Pisma pośmiertne, t. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
Google Scholar
Przybyła M.S. (2014). Teoria ewolucji w archeologicznych badaniach nad dawnymi społeczeństwami. Kraków: Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pyrgała J. (1972). Mikroregion osadniczy miedzy Wisłą a dolną Wkrą w I w. p.n.e. – IV w. n.e. Wrocław: Ossolineum. Rapoport A. (1982). The meaning of the built environment: a nonverbal communication approach. Beverly Hills: Sage Publications.
Google Scholar
Rapoport A. (1994). Spatial organization and the built environment. W: T. Ingold (red.), Companion encyclopedia of anthropology (460-502). London: Routledge.
Google Scholar
Rączkowski W. (2012). Metody w archeologii. W: S. Tabaczyński, A. Marciniak. D. Cyngot, A. Zalewska (red.), Przeszłość społeczna: próba konceptualizacji (365- 408). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Renes J. (2015). Layered landscapes. W: J. Kolen, J. Renes, R. Hermans (red.), Landscape biographies. Geographical, historical and archaeological perspectives on the production and transmission of landscapes (403- 421). Amsterdam: Amsterdam University Press.
Google Scholar
Rogowski M. (2016). Multisensoryczność krajobrazu jako inspiracja w kreowaniu produktu turystycznego. Turyzm, 26(2), 23-32.
Google Scholar
Roymans N. (1995). The cultural biography of urnfields and the long-term history of a mythical landscape. Archaeological Dialogues, 2(1), 2-24.
Google Scholar
Roymans N., Gerritsen F., van der Heijden C., Bosma K., Kolen J. (2009). Landscape biography as research strategy: the case of the South Netherlands Project. Landscape Research, 34(3), 337-359. Rydzewski J. (1986). Przemiany stref zasiedlenia na wyżynach lessowych zachodniej Małopolski w epoce brązu i żelaza. Archeologia Polski, 31(1), 125-194.
Google Scholar
Rydzewski J. (1999). Niektóre problemy związane z badaniami nad osadnictwem w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza. W: M. Kobusiewicz, S. Kurnatowski (red.), Archeologia i prahistoria polska w ostatnim półwieczu (225-232). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarszystwa Przyjaciół Nauk.
Google Scholar
Samuels M.S. (1979). The biography of landscape. Cause and culpability. W: D.W. Meining (red.), The interpretation of ordinary landscapes. Geographical essays (51-88). New York - Oxford: Oxford University Press. Sauer C.O. (1925). The morphology of landscape. University of California Publications in Geography 2.2, 19-53. Schama S. (1995). Landscape and memory. New York: A.A. Knopf.
Google Scholar
Siemianowska E. (2014). O zastosowaniu niektórych modeli teoretycznych w badaniach nad ośrodkami miejskimi w średniowieczu. Archaeologia Historica Polona, 22, 27-54.
Google Scholar
Simmel G. (2006). Filozofia krajobrazu. W: Most i drzwi. Wybór esejów (292-306). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Google Scholar
Struever S. (1968). Woodland subsistence-settlement systems in the Lower Illinois Valley. W: L.R. Binford, S.R. Binford (red.), New perspectives in archeology (285-312). Chicago: Aldine.
Google Scholar
Szady B. (2013). Geografia historyczna w Polsce – rozwój i perspektywy. Studia Geohistorica, 1, 19-38. Szmyd P. (2017). Using Geographic Information System (GIS) tools to determine the settlement preferences in the Upper Wisłoka Valley and to demarcate potential archaeological sites on the example of Early Medieval sites. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 12, 299- 327.
Google Scholar
Sztompka P. (2012). Wyobraźnia wizualna i socjologia. W: M. Bogunia-Borowska, P. Sztompka (red.), Fotospołeczeństwo (11-41). Kraków: Znak.
Google Scholar
Szydłowski M. (2013). Przemiany osadnicze w dorzeczu górnej i środkowej Obry w neolicie i początkach epoki brązu. Wrocław: Chronicon.
Google Scholar
Theodosis L. (2015). Victory over chaos? Constantinos A. Doxiadis and ekistics 1945‒1975. Barcelona: Universitat Politècnica de Catalunya.
Google Scholar
Thomas J. (1993). The politics of vision and the archaeologies of landscape. W: B. Bender (red.), Landscape: politics and perspectives (19-48). Providence: Berg.
Google Scholar
Turner S., Fairclough G. (2007). Common culture: the archaeology of landscape character in Europe. W: D. H icks, L. McAtackney, G. Fairclough (red.), Envisioning landscape. Situations and standpoints in archaeology and heritage (120-145). Walnut Creek: Left Coast Press.
Google Scholar
Vayda A.P., Rappaport R.A. (1968). Ecology, cultural and noncultural. W: J. Clifton (red.), Introduction to cultural anthropology (477-497). Boston: Houghton Mifflin Company.
Google Scholar
Verhagen P. (2007). Case studies in archaeological predictive modelling. Leiden: Leiden University Press.
Google Scholar
Vita-Finzi C., Higgs E.S. (1970). Prehistoric economy in the Mount Carmel area of Palestine: site catchment analysis. Proceedings of the Prehistoric Society, 36, 1-37.
Google Scholar
Vogt E.Z. (1956). An appraisal of „Prehistoric settlement patterns in the New World”. W: G. Willey (red.), Prehistoric settlement patterns in the New World (173- 182). New York: Greenwood Press.
Google Scholar
Volkmann A. (2018). Methods and perspectives of geoarchaeological site catchment analysis: identification of paleoclimate indicators in the Oder region from the Iron to Middle Ages. W: C. Siart, M. Forbriger, O. B ubenzer (red.), Digital geoarchaeology. New techniques for interdisciplinary human-environment research (27-44). Cham: Springer.
Google Scholar
von Droste B., Plachter H., Rössler M. (1995). Cultural landscapes of universal value ‒ components of a global strategy. Jena: Gustav Fischer.
Google Scholar
Wagner L., Mikesell M. (1962). Readings in cultural geography. Chicago: University of Chicago Press. Wheatley D. (1995). Cumulative viewshed analysis: a GISbased method for investigating intervisibility, and its archaeological application. W: G. Lock, Z. Stancic (red.), Archaeology and Geographical Information Systems: a European perspective (171-185). London: Taylor and Francis.
Google Scholar
Wilczyński W. (2006). Koncepcje człowieka w geografii francuskiej okresu klasycznego w świetle nauki współczesnej. W: W. Maik, K. Rembowska, A. Suliborski (red.), Podstawowe idee i koncepcje w geografii, t. 2. Człowiek w badaniach geograficznych (77- 94). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Gospodarki.
Google Scholar
Wilczyński W. (2007). Leksykon wiedzy geograficznej. Kielce: Jedność.
Google Scholar
Willey G. (1953). Prehistoric settlement pattern in the Viru Valley, Peru. Bureau of American Ethnology Bulletin, 155, 1-453.
Google Scholar
Yesner D.R. (2008). Ecology in archaeology. W: R.A. B entley, H.D.G. Maschner, C. Chippindale (red.), Handbook of archaeological theories (39-55). Lanham: Rowman and Littlefield.
Google Scholar
Zachariasz A. (2007). Odczytywanie historii zapisanej w krajobrazie. Roczniki Geomatyki, 5(8), 43-56. Żak J. (1977). O studiach osadniczych. Archeologia Polski, 22(2), 421-424. Żuk L. (2014). Topografia pamięci społeczności pradziejowych i przednowoczesnych. W: K. Kołodziejczyk, D. Chylińska, A. Zaręba (red.), Krajobraz jako nośnik idei. Ujęcia teoretyczne i humanistyczne (105-119). Studia Krajobrazowe 4A. Wrocław: Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar