https://doi.org/10.23858/PA70.2022.3032
The aim of the article is the preliminary presentation of the methodological tradition and theoretical condition of Polish archaeology. I focus here on the standard practice of Polish archaeologists, showing that either they have developed by themselves, borrowed or adapted elements of theories. Archaeological publications will be the basis for the article. The article also points to the multifaceted inspiration flowing from the humanities, social and biological sciences towards archaeology. The role of methodological turns was emphasized: anti-positivist, textual, visual, and performative. As a result, archaeology reached out to them with great hope, looking for answers to troublesome questions concerning forms of social life and culture in the past. The article highlights the individual aspects of Polish archaeology, including the nonobvious influence of Marxism, and processual and post-processual thinking.
Pobierz pliki
Zasady cytowania
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Bibliografia
Abramowicz A. (1991). Historia archeologii polskiej XIX i XX wiek. Łódź: Instytut Historii PAN.
Google Scholar
Barford P. (1995). Marksizm w archeologii polskiej w latach 1945–1975. Archeologia Polski, 40, 7-78.
Google Scholar
Barford P. (2002). The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe. London: The British Museum Press.
Google Scholar
Biehl P., Gramsch A., Marciniak A. (eds.) (2002). Archäologien Europas/Archaeologies of Europe. München, New York, Berlin: Wax Mann Münster.
Google Scholar
Binford L. (1965). Archaeological Systematics and the Study of Culture Process. American Antiquity, 31(2), 203-210.
Google Scholar
Bintliff J. (1984). Structuralism and myth on Minoan studies, Antiquity, 58, 33-40.
Google Scholar
Bloch M. (1960). Pochwała historii czyli o zawodzie historyka. Warszawa: PWN.
Google Scholar
Boehm G. (2014). O obrazach i widzeniu. Antropologia tekstów, przekł. M. Łukasiewicz, A. Pieczyńska-Sulik. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Buko A., Urbańczyk P. (2000). Archeologia w teorii i praktyce. Warszawa: Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych & Wydawnictwo IAE PAN.
Google Scholar
Burdukiewicz M. (2012). Proces badawczy w archeologii. W: S. Tabaczyński i in. (red.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji (512-533). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Bursche A., Taylor T. (1991). Panorama of Polish archaeo¬logy. Antiquity, 248, 583-592.
Google Scholar
Butler J. (2008). Uwikłani w płeć. Feminizm i polityka tożsamości. Warszawa: Krytyka Polityczna.
Google Scholar
Charmaz K. (2009). Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej. Warszawa: PWN.
Google Scholar
Ciesielska A. (2002). Elementy teorii społecznej w ar¬cheologii. Koncepcje grup, instytucji i struktur społecznych. Kalisz: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar
Clarke D. (1968). Analytical Archaeology. London: Methuen.
Google Scholar
Clarke D. (1973). Archaeology: The Loss of Innocence. Antiquity, 47, 6-18.
Google Scholar
Cyngot D., Kowalewska-Marszałek H., Zalewska A., Minta-Tworzowska D. (2020). Profesor Stanisław Tabaczyński (1930-2020) – wybitny uczony i intelektualista. Folia Praehistorica Posnaniensia, 25, 9-38.
Google Scholar
Dąbrowski J. (1989). The social structure of the Lusatian Culture at the transition from Bronze to Iron Age in Europe. Oxford: BAR.
Google Scholar
Dąbrowski J. (red.) (1981). Woryty. Studium archeologiczno-przyrodnicze zespołu osadniczego kultury łużyckiej. Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar
Darwin K. (1859). On the origin of species by means of natura selection. London (wyd. cyt. 2019, O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UW).
Google Scholar
Domańska E. (2012). Historia egzystencjalna. Krytyczne studium narratywizmu i humanistyki zaangażowanej. Warszawa: PWN.
Google Scholar
Domańska E. (2014). W obronie dyscypliny; problem suwerenności i re-profesjonalizacji historii. W: E. Domańska, R. Stobiecki, T. Wiślicz (red.), Historia – dziś. Teoretyczne problemy wiedzy o przeszłości (99-111). Kraków: Wydawnictwo Universitas.
Google Scholar
Domańska E., Stobiecki R., Wiślicz T. (red.) (2014). Historia – dziś. Teoretyczne problemy wiedzy o przeszłości. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Domańska E., Topolski J., Wrzosek W. (1994). Między modernizmem a postmodernizmem. Historiografia wobec zmian w filozofii historii. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar
Dymaczewski A. (1968). Zachodnia strefa Basenu Bałtyckiego w późnej starożytności. Główne momenty rozwoju gospodarczego. Materiały do prahistorii ziem polskich, cz. V, z. 3. Warszawa: IHKM PAN.
Google Scholar
Elias N. (1969). The civilizing Process. Oxford: Oxford University Press.
Google Scholar
Foucault M. (1977). Archeologia wiedzy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Google Scholar
Foucault M. (1993). Nadzorować i karać. Narodziny więzienia. Warszawa: Aletheia.
Google Scholar
Furholt M. (2011). Politetyczna klasyfikacja i miara podobieństwa w kulturze materialnej. Podejście ilościowe do materiałów kompleksu badeńskiego. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 225-264.
Google Scholar
Gardeła L. (2011). Pochowani z honorem i ukamienowani? Ambiwalencja magii wikingów w świetle archeologii. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 339-360.
Google Scholar
Giannichedda E. (2016). Archeologia teorica. Roma: Carocci.
Google Scholar
Gediga B. (2000). Problemy epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w badaniach polskich archeologów w latach 1945 – 1997. W: M. Kobusiewicz, S. Kurnatowski (red.), Archeologia i prahistoria polska w ostatnim półwieczu (177-197). Poznań: PTPN.
Google Scholar
Gediga B. (2005). Józef Kostrzewski w Biskupinie. W: A. Grossman, W. Piotrowski (red.), Badacze Biskupina (39-52). Biskupin: Muzeum Archeologiczne w Biskupinie & IAiE PAN.
Google Scholar
Geertz C. (2010). Po fakcie. Dwa kraje, cztery dekady, jeden antropolog. Kraków: PWN.
Google Scholar
Giddens A. (2003). Stanowienie społeczeństwa. Zarys teorii strukturacji. Poznań: Zysk i S-ka.
Google Scholar
Deleuze G., Guattari F. (1988). Kłącze. Przeł. Bogdan Banasik. Colloquia Communia, nr 1-3.
Google Scholar
Deleuze, G., Foucault M. (1986). Intelektualiści a władza (rozmowa pomiędzy Michelem Foucaultem i Gillesem Deleuze’em), (tłum. S. Magala). Miesięcznik Literacki, 10, 11/86.
Google Scholar
Fahlander F. (2012). Are we they yet? Archaeology and the postmodern in the new millennium. Current Swedish Archaeology, 20, 109-129.
Google Scholar
Gonzales-Ruibal A. (2007). Arqueología simétrica: un giro teórico sin revolución paradigmática. Complutum, 18, 283-319.
Google Scholar
Gosden C. (1999). Anthropology and Archaeology. A Changing Relationship. London: Routledge.
Google Scholar
Grabarczyk T. (1992). Osadnictwo pradziejowe wyspy czerskiej. Folia Archaeologica, 17, 53-61.
Google Scholar
Grzelakowska E. (1989). Próba charakterystyki warunków rozwoju pradziejowej gospodarki hodowlanej w północnej części Borów Tucholskich. Folia Archaeologica, 10, 13-71.
Google Scholar
Hensel W. (1968). W sprawie metody mikrogeograficznej. Sprawozdania z Prac Naukowych Wydziału Nauk Społecznych, 11(3), 27-29.
Google Scholar
Hensel W. (1975). Prahistoria ziem polskich, 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PAN.
Google Scholar
Hensel W. (1980). Polska starożytna. Warszawa: Ossolineum.
Google Scholar
Hensel W., Donato G., Tabaczyński S. (red.) (1986). Teoria i praktyka badań archeologicznych. Przesłanki metodologiczne, t. 1. Wrocław, Warszawa, Kraków, Łódź, Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Hodder I. (2012). Entanglend: An archaeology of the Relationships between humans and things. Chichester: Wiley-Blackwell.
Google Scholar
Hodder I., Orton C. (1976). Spatial Analysis in Archaeo¬logy. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Jankhun H. (1952-1955). Methoden und Probleme siedlungsarchäologischer Forschung. Archaeologia Geographica, 2, 73-84.
Google Scholar
Jankhun H. (1977). Einführung in die Siedlungsarchäologie. Berlin: The Gruyter.
Google Scholar
Jażdżewski K. (1981). Pradzieje Europy Środkowej. Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy Ossolińskich.
Google Scholar
Johnson M. (2013). Teoria archeologii. Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Google Scholar
Jones M. (2007). Memory and material culture. Cam¬bridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Kadrow S. (2008). Gender-differentiated burial, rites in Europe of the 5th and 4th millennia BC: attempts at traditional archaeological interpretation. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 3, 49-65.
Google Scholar
Kadrow S. (2011). Początki epoki miedzi – interpretacja procesu społeczno-kulturowego. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 265-302.
Google Scholar
Kmieciński J. (1988). Archeologia ziem polskich. Warszawa-Kraków-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Kobiałka D. (2011). Reinterpretacja urn twarzowych w świetle Heideggera, Lévy-Bruhla i … Jima Carrey’a. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 303-324.
Google Scholar
Kobusiewicz M., Kurnatowski S. (red.) (2000). Archeo¬logia i prahistoria w ostatnim półwieczu. Poznań: PTPN.
Google Scholar
Kobyliński Z. (1991). Theory in Polish Archaeology 1960-1990. W: I. Hodder (red.), Archaeological Theory in Europe. The last three decade (223-247). London: Routledge.
Google Scholar
Kobyliński Z. (2010). Archeologia polska na początku XXI wieku – szanse i zagrożenia. W: M. Przybył, M. Winiarska-Kabacińska (red.), Archeologia wobec wyzwań współczesności. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Google Scholar
Kobyliński Z. (red.) (2001). Quo vadis archeologia? Whither European archaeology in the 21st century? Warszawa.
Google Scholar
Kossinna G. (1911). Die Herkunft der Germanen; zur methode der Siedlungsarchäologie. Würzburg: C. Kabitzsch.
Google Scholar
Kostrzewski J., Chmielewski W., Jażdżewski K. (1965). Pradzieje Polski. Wrocław, Warszawa, Kraków: PAN.
Google Scholar
Kowalski A.P. (2011). Rzecz w perspektywie antydualistycznej ontologii a problem zabytków archeologicznych. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 35-50.
Google Scholar
Kozłowski J.K., Kozłowski S.K. (1979). Pradzieje Europy od XL do IV tysiąclecia p.n.e. Warszawa: PWN.
Google Scholar
Kozłowski J.K., Chochorowski J., Kaczanowski P. (1999). Encyklopedia historyczna świata. Prehistoria, 1. Kraków: Wydawnictwo Opres.
Google Scholar
Kristiansen K., Larsson T. (2005). The Rise of Bronze Age Society: Travels, Transmissions and Transformations. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar
Krupiec E. (2008). Archeologia polska w latach 1957-1975 w świetle analizy piśmiennictwa cytowanego w artykułach publikowanych na łamach „Archeologia Polski”. Archeologia Polski, 53, 198-199.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1963). Uwagi o kształtowaniu się stref zasiedlenia dorzecza Obry w czasie od środkowego okresu epoki brązu do późnego średniowiecza. Ar¬cheologia Polski, 8, 181-221.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1973). Zakres przestrzenny archeologicznych badań terenowych, a przydatność ich do analizy osadniczej. Biuletyn Informacyjny PKZ, 25, 9-42.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1974). O zasadach regionalnych badań osadniczych. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 22(3), 545-555.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1977). Początki i rozwój badań osadniczych w naukach geograficznych i historyczno-społecznych. Przegląd Archeologiczny, 25, 135-177.
Google Scholar
Kurnatowski S. (1978). Funkcja analizy osadniczej w procesach badawczych nauk geograficznych i historyczno-społecznych ze szczególnym uwzględnieniem archeologii i prahistorii. Przegląd Archeologiczny, 26, 147-187.
Google Scholar
Kruk J. (1973). Studia nad neolitem wyżyn lessowych. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Kruk J. (1980). Gospodarka w Polsce południowo-wschodniej w V-III tysiąclecia p.n.e. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Kruk J., Milisauskas S. (1999). Rozkwit i upadek społeczeństw rolniczych neolitu. Kraków: IAiE PAN.
Google Scholar
Lasota-Moskalewska A. (2005). Zwierzęta udomowione w dziejach ludzkości. Warszawa: Wydawnictwo UW.
Google Scholar
Latour B. (2010). Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Lech J. (1997). Małowierni. Spór wokół marksizmu w archeologii polskiej lat 1945-1975. Archeologia Polski, 42, 175-227.
Google Scholar
Lech J. (red.) (2007). Pół wieku z dziejów archeologii polskiej (1939-1989). Warszawa: PWN.
Google Scholar
Leroi-Gourhan A. (1966). Religie prehistoryczne. Warszawa: PWN.
Google Scholar
Lozny L.R. (2002). Far outside, looking in. Polish archaeo¬logists and looking-glass self. Archaeologia Polona, 40, 137-148.
Google Scholar
Lozny L.R. (2011). Polish Archaeology in Retrospective. W: L. Lozny (red.), Archaeology in the Age of Globalization: Local Meanings, Global Interest (195-220). New York: Springer.
Google Scholar
Ławecka D. (2003). Wstęp do archeologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UWr.
Google Scholar
Maetzke G. (1986). Źródło archeologiczne jako odwzorowanie procesu społeczno-kulturowego. W: W. Hensel, G. Donato, S. Tabaczyński (red.), Teoria i praktyka w badaniach archeologicznych (246-302). Warszawa-Wrocław: PWN.
Google Scholar
Mamzer H. (1984). Badania nad starożytnym hutnictwem żelaza w rejonie rzeki Baryczy. Wiadomości Hutnicze, 40(3), 87-91.
Google Scholar
Mamzer H. (2000). Kulturowe konteksty paradygmatów w archeologii. W: M. Kobusiewicz, S. Kurnatowski (red.), Archeologia i prahistoria polska w okresie ostatniego półwiecza (537-550). Poznań: PTPN.
Google Scholar
Mamzer H. (2004). Archeologia i dyskurs. Rozważania metaarcheologiczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe IAE PAN.
Google Scholar
Mamzer H. (2011). Źródła archeologiczne: artefakty czy językowe wypowiedzi. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 77-118.
Google Scholar
Mamzer H. (2020). „Mowa obrończa” metodologii ar¬cheologów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Folia Praehistorica Posnaniensia, 25, 109-148.
Google Scholar
Mamzer H., Ostoja- Zagórski J. (2007). Orientacje badawcze w polskiej archeologii. Nauka, 1, 131-148.
Google Scholar
Marciniak A. (1996). Archeologia i jej źródła. Materiały faunistyczne w praktyce badawczej archeologii. Warszawa, Poznań: PWN.
Google Scholar
Marciniak A. (2012a). Teoria w archeologii. W: S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A. Zalewska (red.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji (84-116). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Marciniak A. (2012b). Paradygmaty badawcze w archeologii. W: S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A. Zalewska (red.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji (29-83). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Marciniak A., Minta-Tworzowska D., Pawleta M. (2011). Współczesne oblicza przeszłości. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Marciniak A., Rączkowski W. (1991). The development of Archaeological Theory in Poland under conditions of Isolation. World Archaeological Bulletin, 5, 57-65.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (1987). Kwestia postępu poznawczego w archeologii i prahistorii. Folia Praehistorica Posnaniensia, 2, 5-12.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (1994). Klasyfikacja w archeologii jako sposób wyrażania wyników badań, hipotez oraz teorii archeologicznych. Poznań Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (2000a). Archeologiczne rekonstrukcje świata pradziejowego wobec krytyki postmodernistycznej. W: S. Tabaczyński, W. Hensel (red.), Kultury pradziejowe a rzeczywistość (185-198). Warszawa.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (2000b). Postmodernizm, myśl postrukturalistyczna a archeologia (Zarys problematyki). W: A. Buko, P. Urbańczyk ( red.), Archeologia w teorii i w praktyce (87-97). Warszawa.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (2000c). Kwestia przełomu metodologicznego w archeologii i prahistorii polskiej. W: M. Kobusiewicz, S. Kurnatowski (red.), Archeologia i prahistoria polska w ostatnim półwieczu (527-537). Poznań: PTPN.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (2002). Between a community of inspiration and the separateness of archaeological traditions. W: P. Biehl, A. Gramsch, A. Marciniak (red.), Archäologien Europas / Archaeologies of Europe. Geschichte, Methoden und Theorien / History, Methods and Theories (Tübinger Archäologische Taschenbücher, 3, 53-64). New York, München, Berlin: Waxmann.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (2015). Czy współczesna i przyszła archeologia będzie „potrzebowała“ teorii? Archeologia Polski, 60, 21-37.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (2021a). Metodologia archeologii/prahistorii profesora dr. hab. Jana Żaka (1923–1990) po 30. latach. Między modernistycznymi dążeniami a postmodernistyczną rzeczywistością. Folia Praehistorica Posnaniensia, 26, 145-170.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (2021b). Are we where we wanted to be? Modernist tendencies versus the postmodern reality of archaeology. Some remarks on the methodology of archaeologists at Adam Mickiewicz University in Poznań. W: D. Żurkiewicz (red.), Treasures of Time. Research of the Faculty of Archaeology of Adam Mickiewicz University in Poznań (452-473). Poznan: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D. (2021c). Konceptualizacja źródeł archeologicznych jako organizująca wiedzę o przeszłości. W: E. Skibiński. P. Stróżyk (red.), Źródła w humanistyce historycznej (37-66). Poznań: Wydawnictwo Naukowe. FNCE.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D., Rączkowski W. (1996). Theoretical Traditions in Contemporary Polish Archaeology. World Archaeological Bulletin, 8, 196-209.
Google Scholar
Minta-Tworzowska D., Rączkowski W. (2007). Standardy teoretyczne we współczesnej polskiej archeologii. W: J. Lech (red.), Pół wieku z dziejów archeologii polskiej (1939–1989) (219-247). Warszawa: PWN.
Google Scholar
Mitchell W.J.T. (1994). Picture Theory. Esseys on Verbal and Visual Representation. Chicago-London: Chicago University Press.
Google Scholar
Neustupny E. (2010). Teorie archeologie. Plzeń: Wydawnictwo Aleš Čeněk.
Google Scholar
Nowaczyk B., Nalepka D. (2005). Zmiany środowiska naturalnego w rejonie stanowiska archeologicznego w Osłonkach. Prace Komsji Paleoczwartorzędu PAU.
Google Scholar
Olsen B., Shanks M., Webmoor T., Witmore C. (2012). Archaeology. The Discipline of Things. California: University of California Press.
Google Scholar
Olsen B., Witmore C. (2015). Archaeology, Symmetry, and the Ontology of Things: A response to critics. Archaeological Dialogues, 22(2), 187-97.
Google Scholar
Pałubicka A. (2011). Narzędzie i rzecz w interpretacji archeologicznej. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 51-76.
Google Scholar
Pałubicka A., Tabaczyński S. (1986). Społeczeństwo i kultura jako przedmiot badań archeologicznych. W: W. Hensel, S. Tabaczyński (red.), Teoria i praktyka badań archeologicznych (57-183). Warszawa-Wrocław: PWN.
Google Scholar
Pawleta M. (2004). Re-konstrukcja dzieciństwa w archeologii. W: W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (red.), Dusza maluczka a strata ogromna. Funeralia Lednickie (87-98). Lednica: Muzeum Lednickie.
Google Scholar
Pawleta M. (2016). Przeszłość we współczesności. Studium metodologiczne archeologicznie kreowanej przeszłości w przestrzeni społecznej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar
Peirce C. (1992). Reasoning and the logic of things. The Cambridge Conferences Lectures of 1898. Cambridge: Kenneth Laine Ketner.
Google Scholar
Peirce C. (2009a). O nieskończonej wspólnocie badaczy. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Google Scholar
Peirce C. (2009b). Niektóre konsekwencje braku czterech zdolności. W: C. Pierce, O nieskończonej wspólnocie badaczy (7-101). Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Google Scholar
Pollock G. (2011). New encounters, arts, cultures, concepts. W: N. Chare (red.), Auschwitz and afterimages, abjection, witnessing and representation. London: Routledge.
Google Scholar
Prensky M. (2001). Digital Natives, Digital Immigrants, Part II. W: On the Horizon, MCB University Press, 9, 5, October.
Google Scholar
Przybyła S. (2011). Analizy ilościowe ceramiki prehistorycznej i neodarwinowskie podejście w badaniach archeologicznych. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 140-224.
Google Scholar
Rączkowski W. (2001) Science and/or art: aerial photographs in archaeological discurse. Archaeologia Polona, 39, 127-146.
Google Scholar
Rączkowski W. (2002). Archeologia lotnicza – metoda wobec teorii. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar
Rączkowski W. (2011). Teoria, empiria i praktyka: archeologiczne dyskursy w sieci zależności i opozycji. Analecta Archaeologica Ressoviensia, 4, 7-34.
Google Scholar
Rorty R. (red.) (1967). The Linguistic Turn: Essays in Philosophical Method. Chicago: Chicago University Press.
Google Scholar
Shanks M. (1992). Experiencing the Past: On the Character of Archaeology. London & New York: Routledge.
Google Scholar
Shanks M. (2007). Symmetrical archaeology. World Ar¬chaeology, 39(4), 589-596.
Google Scholar
Skibiński E., Stróżyk P. (red.) (2021). Źródło w humanistyce historycznej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe FNCE.
Google Scholar
Sztompka P. (2002). Socjologia. Analiza społeczeństwa. Kraków: Znak.
Google Scholar
Tabaczyński S. (1970). Neolit środkowoeuropejski. Wrocław: IHKM PAN.
Google Scholar
Tabaczyński S. (1971). Kultura. Znaczenie pojęcia i problemy interpretacyjne w badaniach archeologicznych. Archeologia Polski, 16(1-2), 19-36.
Google Scholar
Tabaczyński S. (1976). Kultura i kultury w problematyce badań archeologicznych. Archeologia Polski, 21(2), 65-374.
Google Scholar
Tabaczyński S. (1983). Tradycja neopozytywistyczna wobec „nowej archeologii”. Archeologia, 34, 171-180.
Google Scholar
Tabaczyński S. (1987). Archeologia średniowieczna. Problemy. Źródła. Metody. Cele badawcze. Wrocław.
Google Scholar
Tabaczyński S. (1993). Kultura i jej rzeczowe korelaty. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 41(1), 5-21.
Google Scholar
Tabaczyński S. (2000). Rzeczowe korelaty kultury: znaczenie pojęcia i problemy interpretacyjne w badaniach archeologicznych. W: S. Tabaczyński (red.), Kultury archeologiczne a rzeczywistość dziejowa (113-135). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Tabaczyński S. (2002). From the history of eastern and western archaeological thought: an introduction to discussion. W: P.F. Biehl, A. Gramsch, A. Marciniak (red.), Archäologien Europas / Archaeologies of Europe, Geschichte, Methoden und Theorien / History, Methods and Theories (67-76). Tübinger Archäologische Taschenbücher, 13. Münster–New York–München–Berlin: Universität Tübingen.
Google Scholar
Tabaczyński S. (2012a). Identifying social aspects of cultural changes in the past. W: B. Gediga, A. Grossman, W. Piotrowski (red.), Rytm przemian kulturowych w pradziejach i średniowieczu (27-38). Biskupin–Wrocław: IAE PAN i Muzeum Archeologiczne w Biskupinie.
Google Scholar
Tabaczyński S. (2012b). Szkoła „Annales”, „la Nouvelle Histoire” i archeologia polska. W: S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A. Zalewska (red.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji (117-136). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Tabaczyński S. (red.) (2000). Kultury archeologiczne a rzeczywistość dziejowa. Warszawa: Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych PAN.
Google Scholar
Tabaczyński S., Marciniak A., Cyngot D., Zalewska A. (red.) (2012). Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Tabaczyński S., Pleszczyńska E. (1974). O teoretycznych podstawach archeologii (Prezentacja i próba analizy poglądów D. L. Clarke’a). Archeologia Polski, 19(1), 7-94.
Google Scholar
Tazbir J. (1996). Reformacja – kontrreformacja – tolerancja. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
Google Scholar
Thomas J. (1995). Time, Culture, Identity. An Interpretative Archaeology. London, New York: Routledge.
Google Scholar
Topolski J. (1983). Teoria wiedzy historycznej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar
Topolski J. (1984). Metodologia historii. Warszawa: PWN.
Google Scholar
Topolski J. (1996). Jak się pisze i rozumie historię. Tajemnice narracji historycznej. Warszawa: Wydawnictwo Rytm.
Google Scholar
Urbańczyk P. (1981). O możliwościach poznawczych archeologii. Przegląd Archeologiczny, 29, 5-25.
Google Scholar
Urbańczyk P. (1986). Formowanie się układów stratyfikacyjnych jako proces źródłotwórczy. W: W. Hensel, G. Donato, S. Tabaczyński (red.), Teoria i praktyka badań archeologicznych (184-245). Warszawa-Kraków: PWN.
Google Scholar
Willey G, Philips P. (1958). Method and Theory in American Archaeology. Chicago: The University Press.
Google Scholar
Wiślański T. (1969). Podstawy gospodarcze plemion neolitycznych w Polsce północno-zachodniej. Warszawa: Zakład Narodowy Ossolińskich.
Google Scholar
Zalewska A. (2005). Teoria źródła archeologicznego we współczesnej refleksji metodologicznej. Lublin: Uniwersytet im. M. Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar
Żak J. (1966). Historia pierwotna i jej współczesne metody. Studia Metodologiczne, 2, 67-89.
Google Scholar
Żak J. (1975). Uwagi teoretyczne o refleksji prahistorycznej. Archeologia Polski, 20(2), 259-273.
Google Scholar
Żak J. (1977). O studiach osadniczych. Archeologia Polski, 22, 421-424.
Google Scholar
Żak J. (1985a). Uwagi metodologiczne nad problemem osadnictwa. Studia Metodologiczne, 24, 77-87.
Google Scholar
Żak J. (1985b). O kontynuacji/dyskontynuacji społecznej i kulturowej na ziemiach nadodrzańskich i nadwiślańskich w V-V/VI wieku n. e. Folia Praehistorica Posnaniensia, 1, 85-105.
Google Scholar
Żak J., Minta-Tworzowska D. (1991) Problematyka prahistorii pozytywistycznej. Folia Praehistorica Posnaniensia, 4, 9-27.
Google Scholar
Żuk L. (2015). Rzeczywistości pamięci społeczności pradziejowych. W: B. Gediga, A. Grossman, W. Piotrowski (red.), Miejsca pamięci. Pradzieje, średniowiecze i współczesność (79-110). Biskupin, Wrocław: Muzeum Archeologiczne w Biskupinie, IAiE PAN.
Google Scholar