Kosmiczne i społeczne wymiary zadomowiania się w przestrzeni. Przykład acefalicznego ludu Konkomba z Ghany i Togo

Słowa kluczowe: przestrzeń społeczna, Konkomba, Togo, rytuał, kult ziemi, badania etnograficzne

Abstrakt

Zadomowianie się tradycyjnych społeczeństw rolniczych w przestrzeni odbywa się na poziomie kosmicznym i społecznym. Ma ono na celu zjednanie sił niewidzialnych rządzących ziemią oraz stworzenie ram do prokreacji zgodnie z przyjętymi zasadami małżeństwa. Artykuł powstał na podstawie badań prowadzonych u ludu Konkomba z Północnego Togo, osiadłego na rozległym obszarze doliny rzeki Oti około 200 lat temu. Jest to społeczeństwo typowo acefaliczne, które charakteryzuje się dużym rozproszeniem osiedli i niezależnością polityczną rodzin. Zajmowanie nowych terenów związane było ze stworzeniem odniesienia symbolicznego do ziemi, zaś przez budowę zagród i osiedli jako przestrzeni życia, z potwierdzeniem więzów między członkami rodziny oraz między żyjącymi a zmarłymi krewnymi. Intymność domu, rytuały regulujące relacje międzyludzkie oraz płodność zapewniona przez przodków i duchy rządzące ziemią umożliwiają Konkomba bezpieczną codzienność.

Pobrania

Dane pobrania nie są jeszcze dostepne

Biogram autora

Jacek Jan Pawlik, Katedra Nauk o Rodzinie Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Prof. dr hab. Jacek Jan Pawlik SVD, etnolog, afrykanista; obszar zainteresowań: antropologia miasta, studia nad rytuałem, widowiska kulturowe, sztuka pierwotna.

Bibliografia

Froelich J.-C. 1954, La tribu Konkomba du Nord Togo, Institut Fondamental de l’Afrique Noire, Dakar.

Gennep A. van 2006, Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii, przeł. Beata Biały, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Moles A., E. Rohmer 1982, Labyrinthes du vécu. L’Espace: matière d’actions, Libraire des Méridiens, Paris.

Paul-Lévy F., M. Segaud 1983, Anthropologie de l’espace, Centre Georges Pompidu, Paris.

Pawlik J.J. 1993, Paroisses traditionnelles konkomba, [w:] Pawlik J.J. (éd.), Espaces et lieux sacrés, SVD/Press, Bassar, s.37-46.

Pawlik J.J. 2006, Kontrakt, ślub, wesele – praktyka małżeństwa we współczesnym Togo, « Nurt SVD » t. 40, z. 2, s. 89-104.

Pawlik J.J. 2010a, Przestrzeń życia jako przestrzeń sakralna na przykładzie ludu Konkomba z północnego Togo, [w:] Żukowski A. (red.), Przestrzeń i granice we współczesnej Afryce, Instytut Nauk Politycznych UWM, Olsztyn, s. 29-48.

Pawlik J.J. 2010b, Afrykański dom jako przestrzeń święta. Studium etnologiczne z Północnego Togo, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” t. 64, nr 2-3, s. 95-106.

Zimoń H. 1992, Afrykańskie rytuały agrarne na przykładzie ludu Konkomba, Verbinum, Warszawa.

Zimoń H. 1998a, Sakralność ziemi u ludu Konkomba z Afryki Zachodniej, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin.

Zimoń H. 1998b, Rytuały pochówkowe starszych mężczyzn u ludu Konkomba z Północnej Ghany, „Roczniki Teologiczne” t. 45, z. 2, s. 137-154.

Zimoń H. 2005, Rytuały pochówkowe starszych kobiet u ludu Konkomba z Północnej Ghany, „Roczniki Teologiczne” t. 52, z. 9, s.129-143.

Źródło internetowe

Konflikt plemienny na północy Ghany, https://www.werbisci.pl/index.php/pl/wiadomosci-misje/1980-konflikt-plemienny-na-polnocy-ghany, 8.04.2019.

Opublikowane
2020-05-14
Jak cytować
Pawlik, J. (2020). Kosmiczne i społeczne wymiary zadomowiania się w przestrzeni. Przykład acefalicznego ludu Konkomba z Ghany i Togo. Journal of Urban Ethnology, 17, 293-306. https://doi.org/10.23858/JUE17.2019.018