Pejzaż dźwiękowy sztetla we wspomnieniach dzieci i młodzieży żydowskiej w międzywojennej Polsce

Autor

DOI:

https://doi.org/10.23858/JUE19.2021.002

Słowa kluczowe:

miasteczko, audiosfera, pejzaż dźwiękowy, święta żydowskie, Żydzi, dziecko

Abstrakt

Artykuł stanowi próbę przybliżenia pejzażu dźwiękowego małych miasteczek w międzywojennej Polsce. Audiosferę sztetla budowały osadzone w jego topografii dźwięki podlegające rytmom życia ludzkiego, pór roku i wydarzeń społecznych – dźwięki codzienności, której częścią była też muzyka. Różnorodność etniczna
i kulturowa, jaką przedstawiała miejscowa społeczność, odzwierciedlała się w sferze jej aktywności muzycznej. Dzieci żydowskie obserwowały ten świat z innej perspektywy niż dorośli. „Muzyka miasteczka” już od najmłodszych lat kształtowała ich tożsamość, opartą na silnej identyfikacji z własną grupą, lecz także na nierozerwalnej więzi z najbliższym otoczeniem. Uczestnicząc w życiu, dzieci nie tylko były biernymi odbiorcami audiosfery, lecz same przyczyniały się do jej wzbogacania, przygotowując powoli sztetl do przemian czasów nowoczesności.

Pobrania

Download data is not yet available.

Bibliografia

Adler S. 2020. I znowu jestem Żydem. Warszawa: Multart.
[Anonim] 1930. Kuczki. Przez szparkę. Mały Przegląd 39, 2.
[Anonim] 1929. Lag Baomer. Mały Przegląd 21, 1.
[Anonim] 1929. Na prowincji. Mały Przegląd 14, 3.
[Anonim] 1929. Nasze gospodarstwo. Purym. Mały Przegląd 12, 1.
[Anonim] 1928 A. Pamiętnik Mendla. Mały Przegląd 116, 3.
[Anonim] 1928 B. Pamiętnik Mendla. Mały Przegląd 117, 2.
[Anonim] 1929 A. Pamiętnik Mendla. Mały Przegląd 5, 5.
[Anonim] 1929 B. Pamiętnik Mendla. Mały Przegląd 7, 3.
[Anonim] 1928. Walka dzieci o swoje prawa. Mały Przegląd 75, 6–7.
[Anonim] 1929. Z miast i miasteczek. Wieluń. Aszrecha. Mały Przegląd 25, 8.
Bernard z Otwocka. 1933. Lubię muzykę. Mały Przegląd 48, 6.
Chrabotowski J. 2017. Sport i nie tylko. [W:] W. Konończuk et al. (red.), Księga Pamięci
Żydów Bielska Podlaskiego. Bielsk Podlaski: Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach.
Gucia 1928. Z miast i miasteczek. Wieluń. Kaleka. Mały Przegląd 91, 8.
Hanka ze Złotej 1931. Ulica. Miasteczko w piątek. Mały Przegląd 4, 3.
Hinda 1928. Z miast i miasteczek. Sierpc. Przyjazd Pana Prezydenta. Mały Przegląd 114, 3.
Jankiel 1931. Gdy Żydzi są dziećmi. Mały Przegląd 39, 2–3.
Jankiel 1932. Przed świętami. Mały Przegląd 40, 1.
Jakób z Ostrołęki 1930. Rosz Haszana i Jom Kipur. W miasteczku. Mały Przegląd 39, 1.
Junis Z. 2016. Stary dom. [W:] L. Zygner (red.), Księga pamięci Żydów mławskich. Stacja Naukowa im. prof. Stanisława Herbsta w Mławie.
Kanarek M. 2016. Życie i gospodarka – praca i rozrywka w miasteczku. [W:] S. Gutkowski (red.), Księga o Serocku. Niezatarte historie. Pułtusk: Wydawnictwo Aleksander.
Kijek K. 2017. Dzieci modernizmu. Świadomość, kultura i socjalizacja polityczna młodzieży żydowskiej w II Rzeczpospolitej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Lutek 1929. Święto Niepodległości. Prowincja. Ostrów. Mały Przegląd 48, 4.
Muszkalska B. 2012. Studies of soundscapes of polish cities. The case of Wrocław. Urban People/Lidé Města, Zuzanna Jurková (red.), nr 14, Praha: Fakulta Humanitních Studií Univerzity Karlovy, 255–266.
Petrovsky-Shtern Y. 2014. Sztetl. Rozkwit i upadek żydowskich miasteczek na Kresach Wschodnich, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Surcia 1928. Nasze miasteczka. Rabin. Mały Przegląd 69, 5.
Szlamek z Otwocka 1931. Purim-szpiler. Mały Przegląd 9, 3.
Teller A. 2004. Shtetl as an arena of Polish-Jewish integration in the Eighteenth Century. Polin 17, 25–40.
Tusia z Będzina 1936. Muzyka. Mały Przegląd 4, 6.

Kassow S. Shtetl. [W:] The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe New Haven, CT:
Yale University Press, 2008. http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Shtetl 12.12.2020

Pobrania

Opublikowane

2021-12-20

Jak cytować

Jeż, A. (2021). Pejzaż dźwiękowy sztetla we wspomnieniach dzieci i młodzieży żydowskiej w międzywojennej Polsce. Journal of Urban Ethnology, 19, 31–46. https://doi.org/10.23858/JUE19.2021.002