Opublikowane: 2025-12-31

Metalowe formy odlewnicze z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza z obszaru Polski. Aktualny stan badań

Kamil Nowak
Archeologia Polski
Dział: Studia
DOI https://doi.org/10.23858/APol70.2025.02

Abstrakt

Artykuł przedstawia pierwsze kompleksowe opracowanie metalowych form odlewniczych z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, odkrytych na obszarze współczesnej Polski. Artefakty te, wykonane głównie z brązu cynowego oraz miedzi niestopowej, służyły do bezpośredniego odlewu siekierek z tulejką, ozdób i broni. Na podstawie najnowszych odkryć przeanalizowano ich cechy technologiczne, skład chemiczny metalu oraz dystrybucję przestrzenną. Szczególną uwagę poświęcono technikom wytwarzania metalowych form odlewniczych, w tym metodzie traconego wosku i odlewnictwu w formach ceramicznych. Analiza porównawcza sytuuje polskie znaleziska w szerszym kontekście środkowoeuropejskim, ukazując wspólne tradycje technologiczne oraz zróżnicowanie regionalne. Dane eksperymentalne wskazują, że formy metalowe były używane wielokrotnie do bezpośrednich odlewów, co podważa wcześniejsze hipotezy, zgodnie z którymi miały one służyć jedynie do produkcji modeli. Skupienie znalezisk w zachodniej Polsce, często odkrywanych w inwentarzach depozytów metali i w środowiskach wodnych, sugeruje istnienie zróżnicowanych praktyk deponowania metalowych form odlewniczych. Prezentowane badania nie tylko poszerzają bazę źródłową do analizy pradziejowego odlewnictwa w Polsce, ale także wnoszą istotny wkład w dyskusje nad działalnością metalurgiczną w Europie epoki brązu i wczesnej epoki żelaza.

Słowa kluczowe:

epoka brązu, wczesna epoka żelaza, metalurgia, odlewnictwo metalu, forma odlewnicza

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Nowak, K. (2025). Metalowe formy odlewnicze z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza z obszaru Polski. Aktualny stan badań. Archeologia Polski, 70, 17–54. https://doi.org/10.23858/APol70.2025.02

Cited by / Share

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.


Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.