Nowy numer „Kwartalnika Historii Kultury Materialnej” - R. 68, 2020, nr 4 jest już dostępny.

2020-12-14

Nr 4/2020

Znalazły się tu artykuły m.in. dotyczące różnych aspektów dawnej wytwórczości: badań nad rekonstrukcją miejsc wytwarzania broni u schyłku średniowiecza na pograniczu Śląska, Wielkopolski, Brandenburgii i Łużyc; oraz młynarstwa i piekarstwa. Te ostatnie gałęzie działalności gospodarczej zostały omówione w odniesieniu do Piotrkowa w okresie nowożytnym, zaś młynarstwo także na przykładzie losów Młyna Dolnego w śląskiej Bystrzycy. Inne, pomieszczone w numerze teksty, dotyczą dziejów: siedziby radziwiłłowskiej z XVI-początku XVII w. zlokalizowanej w podlaskim Waniewie, oraz Odwachu wzniesionego w XVIII w. w Poznaniu. Poza tym są tu rozważania nad kobiecą wyprawą — „gieradą” i zestawem tworzących ją rzeczy na podstawie dzieła Pawła Szczerbica z 1581 r. W numerze opublikowano także recenzje oraz wspomnienie o Tadeuszu Rosłanowskim – historyku mediewiście, badaczu dawnych miast.

 

W poprzednich tegorocznych numerach:

Nr 3/2020

Numer zawiera artykuły podejmujące zróżnicowaną problematykę z zakresu historii, archeologii i historii sztuki. Dwa z nich dotyczą wczesnego średniowiecza – pierwszy zawiera rozważania nad sposobami budowania i powielania narracji w piśmiennictwie na przykładzie dziejów odkrycia i badań pucharka szklanego znalezionego w grobie kobiecym w Kryłosie (na Ukrainie); drugi zaś omawia metodę analizy trwałych izotopów (głównie strontu) wraz z oceną jej przydatności w studiach nad genezą Słowian. Wybranym wyrobom późnośredniowiecznego i nowożytnego rzemiosła poświęcone są trzy inne artykuły. Opisują one: zbiór znalezisk (wytworów, półwytworów i odpadów produkcyjnych) świadczących o funkcjonowaniu warsztatu kuszniczego na zamku w Człuchowie; dwie rękojeści noży z postaciami ludzkimi znalezione na terenie Krakowa; oraz elementy ozdobnej zastawy stołowej w stylu empire wykonane we francuskiej wytwórni Thomire’a. Na źródłach pisanych opierały się natomiast pozostałe dwa teksty. Dokumenty z XV i początku XVI stulecia były podstawą analizy relacji duchownych i mieszczan na terenie Prus, zaś publikacja Sophie Watson z 1768 r. punktem wyjścia do dywagacji o fascynacjach Orientem w osiemnastowiecznej Anglii, a wraz z informacjami prasowymi – o głośnym procesie Frederica Calvert lorda Baltimore oskarżonego o gwałt. Numer uzupełniają recenzje z publikacji, które zostały wydane w latach 2018-2019.

Nr 2/2020

Znajdujące się tu teksty dotyczą różnych aspektów badań nad testamentami i inwentarzami mienia – przede wszystkim kwestii prawnych tworzenia tych dokumentów i realizacji postanowień w nich zawartych (w wybranych miastach Królestwa Polskiego u schyłku średniowiecza, w Elblągu w XV-początku XVI w., oraz na przykładzie dokumentów reciproce w Gdańsku nowożytnym), a także zapisów dobroczynnych i na rzecz instytucji kościelnych (w miastach Wołynia w XVII w.). Pomieszczono tu także rozważania nad ekonomicznymi uwarunkowaniami działania wspólnoty zakonnej (klarysek gnieźnieńskich u schyłku XVI w.), oraz zarys kartografii miast Królestwa Polskiego (przed 1836 r.). Przybliżono także okoliczności zakupienia przez Muzeum Narodowe w Krakowie obrazu „Czwórka” J. Chełmońskiego. Znalazło się tu również wspomnienie o zmarłej w ubiegłym roku dr Marii Dąbrowskiej (1943-2019), która była pracownikiem IAE PAN, archeologiem zajmującym się okresem późnego średniowiecza i nowożytności oraz specjalistą w zakresie kaflarstwa.

Nr 1/2020

Zamieszczone tu artykuły dotyczą rozmaitych kwestii źródłoznawczych: od analizy źródeł późnośredniowiecznych – pisanych (testamentów z małopolskich miast górniczych) i archeologicznych (znalezisk ceramiki i reliktów zabudowy w Szczecinie oraz obuwia pozyskanego w Pucku); przez rozważania metodologiczne (nad możliwościami i ograniczeniami w badaniach nad testamentami mieszczan z XIII-XVIII stulecia); przez sposoby realizacji postanowień wyrażonych w aktach ostatniej woli (pozostawionych przez mieszkańców wybranych małych miast wielkopolskich); zagadnienie przemocy domowej w okresie staropolskim (na przykładzie losów jednej młodej szlachcianki); po wiadomości o popularnym środku transportu w XIX-wiecznym Wilnie (dorożkach). Numer dopełniają recenzje z publikacji wydanych w latach 2018-2020.