Album Kolei Lwowsko-Czerniowieckiej i jego autor — Adolf Schoon von Corbitzthal (1830–1904)

Anna Bednarek

doi:10.23858/KHKM70.2022.1.004

Opublikowane: 2022-06-23

Tom 70 Nr 1 (2022)

Album Kolei Lwowsko-Czerniowieckiej i jego autor — Adolf Schoon von Corbitzthal (1830–1904)

Anna Bednarek

Kwartalnik Historii Kultury Materialnej

Dział: Studia i materiały

https://doi.org/10.23858/KHKM70.2022.1.004

Abstrakt

Kolej Lwowsko-Czerniowiecka otwarta została w 1866 r., a najważniejsze elementy jej infrastruktury, takie jak dworce i mosty, oraz tabor zostały udokumentowane w albumie fotograficznym, który powstał najprawdopodobniej na zamówienie dyrekcji Kolei na krótko po otwarciu linii, zapewne w 1867 r. Egzemplarze albumu w różnym stopniu kompletności zachowały się w kilku kolekcjach europejskich i amerykańskich. Autorem zdjęć jest Adolf Schoon von Corbitzthal (1830–1904), żołnierz armii austriackiej
i urzędnik kolejowy, zatrudniony na Kolei Lwowsko-Czerniowieckiej w latach 1866–1871. Album jest jednym z licznych zespołów zdjęć o tej tematyce, które powstały w drugiej połowie XIX w. głównie na zlecenie spółek budujących nowe linie i służyły przede wszystkim celom reprezentacyjnym.

Słowa kluczowe:

album fotograficzny, fotografia, fotografia kolejowa, historia fotografii, Adolf Schoon von Corbitzthal, Kolej Lwowsko-Czerniowiecka, XIX wiek

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Bednarek, A. (2022). Album Kolei Lwowsko-Czerniowieckiej i jego autor — Adolf Schoon von Corbitzthal (1830–1904). Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 70(1), 71–96. https://doi.org/10.23858/KHKM70.2022.1.004

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

A. B. 1986. Fotografował z natury. Adolfe de Schoon-Corbitzthal, „Kraków. Magazyn kulturalny”, nr 1, s. 54.
Google Scholar

Antykwariat. 2019. Antykwariat „Rara Avis”. 125 aukcja antykwaryczna. Książki — plakaty — czasopisma, Kraków.
Google Scholar

Auge. 2003. Das Auge und der Apparat. Die Fotosammlung der Albertina, Hrsg. M. Faber, K.A. Schröder, Paris–Ostfildern.
Google Scholar

Banach Jerzy. 1998. Ikonografia Rynku Głównego w Krakowie, Katalog widoków Krakowa, 1, Kraków.
Google Scholar

Bednarek Anna. 2016. „Mała pamiąteczka”, czyli o fotografiach obrazów Saturnina Świerzyńskiego ofiarowanych Józefowi Łepkowskiemu, „Modus. Prace z historii sztuki”, t. 16, s. 75–98.
Google Scholar

Bednarek Anna. 2019. Nie tylko Kriegerowie. Fotografowie Krakowa i jego zabytków w XIX wieku, „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa”, t. 37, s. 151–170.
Google Scholar

Bednarek Anna, Szyma Marcin. 2018. Najstarsza fotografia kościoła Dominikanów w Krakowie, „Rocznik Krakowski”, R. 84, s. 173–178.
Google Scholar

Bednarek Anna, Walanus Wojciech. 2018. Mało znane fotografie Krakowa i ich domniemany autor ks. Leopold Textoris (1822–1885), „Rocznik Krakowski”, R. 84, s. 133–155.
Google Scholar

Bednarek Anna, Walanus Wojciech. 2020. Ks. Leopold Textoris — fotograf. Addenda do biografii, „Rocznik Krakowski”, R. 86, s. 113–118.
Google Scholar

Beschreibender Katalog. 1902. Beschreibender Katalog des k. k. historischen Museums der österreichischen Eisenbahnen, Wien.
Google Scholar

Bieńkowski Wiesław. 1994. Schneider Antoni Julian, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 35, Warszawa–Kraków, s. 571–573.
Google Scholar

Bildpolitik. 2016. Bildpolitik der Ingenieure, Fotokampagnen der k. k. privilegierten österreichischen Staats-Eisenbahn-Gesellschaft 1855–1879, Hrsg. M. Faber, M. Keckeis, Beiträge zur Geschichte der Fotografie in Österreich, 13, Wien–Salzburg.
Google Scholar

Bogdziewicz Ryszard. 2017. Fotografia na Lubelszczyźnie na tle fotografii europejskiej i krajowej w latach 1839–1918, Lublin.
Google Scholar

Brożek Ludwik. 1964. Janik Jerzy, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 25, Wrocław, s. 513–514.
Google Scholar

Caraffa Constanza. 2011. From photo libraries to photo archives. On the epistemological potential of art-historical photo collections, [w:] Photo archives and the photographic memory of art history, ed. C. Caraffa, Munich–Berlin, s. 11–44.
Google Scholar

Caraffa Constanza. 2019. Objects of value: challenging conventional hierarchies in the photo archive, [w:] Photo-objects. On the materiality of photographs and photo archives in the humanities and sciences, ed. J. Bärnighausen, Max Planck Research Library for the History and Development of Knowledge Studies, 12, Berlin, s. 11–32.
Google Scholar

Chrimes Mike. 1991. Civil engineering, 1839–1889. A photographic history, Stroud.
Google Scholar

Correspondência. 1957. Correspondência do Ministério dos Estrangeiros — Extr., „Publicações do Arquivo Nacional”, vol. 39, s. 131–148.
Google Scholar

Costumes. [1855]. Costumes polonais dessinés d’après nature par Gerson. Lithographies par E. Desmaisons, Varsovie.
Google Scholar

Daniel Malcolm R. 1992. Édouard-Denis Baldus and the Chemin de Fer du Nord Albums, „Image”, vol. 35, nos. 3–4, s. 3–38.
Google Scholar

Daniel Malcolm R. 1994. The photographs of Édouard Baldus, New York.
Google Scholar

Dawna fotografia. 2004. Dawna fotografia lwowska 1839–1939, red. A. Żakowicz, Lwów.
Google Scholar

Drahtnachrichten. 1911. Drahtnachrichten der „Tages-Post”, „Tages-Post”, nr 48, 28 lutego, s. 9–12.
Google Scholar

Drexler Ignacy. 1920. Wielki Lwów. Le grand Léopol, Lwów.
Google Scholar

Edwards Elizabeth, Hart Janice. 2011. Fotografie jako przedmioty. Wprowadzenie, [w:] Badania wizualne w działaniu. Antologia tekstów, red. M. Frąckowiak, K. Olechnicki, Warszawa, s. 253–284.
Google Scholar

Faber Monika. 2006. Menschlicher Maßstab für Ingenieurkunst, „Wiener Zeitung”, nr 18, 27 stycznia, dodatek „Extra”, s. 2.
Google Scholar

Faber Monika. 2006/7. Industriefotografie im Vielvölkerstaat. Ein Beispiel aus dem Banat, „Chroniques allemandes”, no 11, s. 111–125.
Google Scholar

Faber Monika. 2016. „…A plnou silou se vrhl na fotografování…” Detaily z profesního života jednoho z prvních fotografů, [w:] Andreas Groll (1812–1872). Neznámý fotograf, ed. M. Faber, P. Trnková, Praha, s. 27–95.
Google Scholar

Fedorowicz-Jackowska Aleksandra. [b.d.]. Publikacja ilustrowana fotograficznie, http://visualheritage.eu/portfolio/publikacja-ilustrowana-fotograficznie (dostęp 27.11.2020).
Google Scholar

Gaidoş Cristian-Oliviu. 2018. Die Banater Berg- und Hüttenwerke und Domänen in der offiziellen Photographie der StEG (1858–1873), „Transylvanian Review”, vol. 27, no. 4, s. 96–109.
Google Scholar

Gestellt. 2014. Gestellt. Fotografie als Werkzeug in der Habsburgermonarchie, Hrsg. H. Justnik, Wien.
Google Scholar

Gröning Maren. 2006. Materialien aus der Photothek des Österreichischen Museums für Volkskunde als Beiträge zu einer Ausstellung zur Geschichte der österreichischen Fotografie 1839–1939, [w:] Fotos — „schön und nützlich zugleich”. Das Objekt Fotografie, Hrsg. I. Ziehe, U. Hägele, Visuelle Kultur, 2, Münster, s. 177–194.
Google Scholar

J. J. 1868. Unterbrochene Eisenbahnfahrt, „Die Gartenlaube. Illustrirtes Familienblatt”, no. 15, s. 236–237.
Google Scholar

Jackiewicz Danuta. 2012. Karol Beyer 1818–1877, Fotografowie Warszawy, Warszawa.
Google Scholar

Jackiewicz Danuta. 2014. Maksymilian Fajans 1825–1890, Fotografowie Warszawy, Warszawa.
Google Scholar

Jaśkiewicz Bronisław. 1977. Müldner Wilhelm, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 22, Wrocław, s. 315–316.
Google Scholar

Junevičius Dainius. 2008. Anton Rohrbach. Rediscovering a mid-19th century photographer of railway bridges, [w:] Jubilee — 30 Years ESHPh. Congress of Photography in Vienna, eds. A. Auer, U. Schögl, Salzburg, s. 110–125.
Google Scholar

Junevičius Dainius. 2013. Antalis Rohrbachas. 1861 m. fotografijos, Vilnius.
Google Scholar

Katalog. 2020. Katalog fotografii ze zbioru Aleksandra Czołowskiego, oprac. R. Słoma, Warszawa.
Google Scholar

Keckeis Martin. 2016. Fotografien im Dienste expansiver Unternehmensstrategien 1855–1879, [w:] Bildpolitik der Ingenieure, Fotokampagnen der k. k. privilegierten österreichischen Staats-Eisenbahn-Gesellschaft 1855–1879, Hrsg. M. Faber, M. Keckeis, Beiträge zur Geschichte der Fotografie in Österreich, 13, Wien–Salzburg, s. 19–66.
Google Scholar

Kohn Ignaz. 1871. Eisenbahn-Jahrbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie, Jhrg. 4, Wien.
Google Scholar

Kolej. 2009. Kolej Żelazna Warszawsko-Terespolska 1866, oprac. A. Chylińska-Stańczak, Warszawa.
Google Scholar

Konta Ignaz. 1886/7. Eisenbahn-Jahrbuch der Oesterreichisch-Ungarischen Monarchie, Jhrg. 19, Wien.
Google Scholar

Konta Ignaz. 1898. Geschichte der Eisenbahnen Oesterreichs vom Jahre 1867 bis zur Gegenwart, [w:] Geschichte der Eisenbahnen der Oesterreichisch-Ungarischen Monarchie, Bd. 1, Th. 2, Wien–Teschen–Leipzig, s. 3–426.
Google Scholar

Koziński Jerzy. 1978. Fotografia krakowska w latach 1840–1914, Kraków dawniej i dziś, 20, Kraków.
Google Scholar

Kronika. 1867. Kronika, „Gazeta Lwowska”, nr 144, 24 czerwca, s. 828–829.
Google Scholar

Kronika. 1868a. Kronika, „Gazeta Narodowa”, nr 41, 19 lutego, s. 3–4.
Google Scholar

Kronika. 1868b. Kronika, „Gazeta Lwowska”, nr 57, 9 marca, s. 2.
Google Scholar

Kronika. 1868c. Kronika, „Strzecha”, R. 1, z. 8, s. 263–266.
Google Scholar

Kronika. 1869. Kronika miejscowa i zagraniczna, „Czas”, nr 244, 24 października, s. 2.
Google Scholar

Kronika. 1873. Kronika, „Gazeta Narodowa”, nr 108, 4 maja, s. 3.
Google Scholar

Kubica Grażyna. 2017. Krakowscy ewangelicy w społeczno-kulturowym krajobrazie miasta — od reformacji do połowy XIX wieku. Szkic z antropologii historycznej, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Sociologica”, 9, t. 2, s. 156–186.
Google Scholar

Kudłacz Katarzyna, Miskowiec Marta. 2008. Katalog winiet krakowskich zakładów fotograficznych w zbiorach Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie, Kraków.
Google Scholar

Lavédrine Bertrand. 2009. Photographs of the past. Process and preservation, Los Angeles.
Google Scholar

Locales. 1889a. Locales, „Wiener Zeitung”, nr 292, 19 grudnia, s. 5.
Google Scholar

Locales. 1889b. Locales, „Wiener Zeitung”, nr 295, 22 grudnia, s. 6.
Google Scholar

Locales. 1904. Locales und provinzielles, „Mährisches Tagblatt”, nr 223, 30 września, s. 4–6.
Google Scholar

Lyden Anne M. 2003. Railroad vision. Photography, travel and perception, Los Angeles.
Google Scholar

Macháň Radim. 2006. Josef Schon Edler von Corbizthal. Příklad nobilitace důstojníka rakouské armády v 1. polovině 19. století, „Historie/Historica”, č. 13, Sborník prací Filosofické fakulty Ostravské univerzity, 226, s. 95–104.
Google Scholar

Manikowska Ewa. 2019. Photography and cultural heritage in the age of nationalisms. Europe’s Eastern borderlands (1867–1945), London.
Google Scholar

Mazan Leszek. 1997. 150 lat dróg żelaznych w Galicji. 1847–1997, Warszawa.
Google Scholar

McCauley Elizabeth Anne. 1994. Industrial madness. Commercial photography in Paris 1848–1871, New Haven.
Google Scholar

Micklewright Nancy. 2003. A Victorian traveler in the Middle East. The photography and travel writing of Annie Lady Brassey, Burlington.
Google Scholar

Militär-Schematismus. 1855. Militär-Schematismus des österreichischen Kaiserthumes, Wien.
Google Scholar

Nichtamtlicher Theil. 1868. Nichtamtlicher Theil, „Czernowitzer Zeitung”, nr 35, 6 marca, s. 1.
Google Scholar

Nowak-Mitura Ewa. 2015. Początki fotografii w prasie polskiej. „Tygodnik Ilustrowany” 1859–1900, Źródła do historii fotografii polskiej XIX wieku, Warszawa.
Google Scholar

Oliveira Eduardo Romero. 2018. Photographic views of railroads: recording public works in nineteenth-century Brazil, „História, Ciências, Saúde — Manguinhos”, vol. 25, no. 3, s. 695–723, http://www.scielo.br (dostęp 29.11.2020).
Google Scholar

Oliveira Eduardo Romero. 2019. Railway photography and technology: analysis of the photographic record of Brazilian railway in the 19th century, „História (São Paulo)”, vol. 38, http://www.scielo.br (dostęp 29.11.2020).
Google Scholar

Pensionsstand. 1859. In den Pensionsstand werden übernommen, „Kaiserlich-königliches Armee-Verordnungsblatt. Personal-Angelegenheiten”, nr 30, 31 maja, s. 141–142.
Google Scholar

Perego Elvire. 1998. The urban machine. Architecture and industry, [w:] A new history of photography, ed. M. Frizot, Köln, s. 196–223.
Google Scholar

Personal-Nachrichten. 1862. Personal-Nachrichten, „Centralblatt für Eisenbahnen und Dampfschifffahrt in Oesterreich”, nr 33, 16 sierpnia, s. 328.
Google Scholar

Personal-Nachrichten. 1863. Personal-Nachrichten, „Centralblatt für Eisenbahnen und Dampfschifffahrt in Oesterreich”, nr 36, 5 września, s. 296.
Google Scholar

Personalnachrichten. 1871. Personalnachrichten, „Centralblatt für Eisenbahnen und Dampfschifffahrt in Oesterreich”, nr 53, 5 lipca, s. 663–665.
Google Scholar

Personalveränderungen. 1848. Personalveränderungen in der k. k. Armee, „Oestreichische militärische Zeitschrift”, Band 2, Heft 4, s. 88–108.
Google Scholar

Personal-Veränderungen. 1861. Personal-Veränderungen bis Ende Februar 1861, „Österreichische militärische Zeitschrift”, dodatek „Armee-Nachrichten”, nr 5, 1 marca, s. 31–37.
Google Scholar

Pinheiro Nuno. 2008. Industrial photography, [w:] Encyclopedia of nineteenth-century photography, ed. J. Hannavy, t. 1, New York–London, s. 741–744.
Google Scholar

Ročnâk Ûrìj A. 2018. Arhìtektura budinkìv perših vokzalìv zalìznicì L‘vìv-Černìvcì-Âsi, „Sučasnì problemi arhìtekturi ta mìstobuduvannâ”, vip. 51, s. 482–489.
Google Scholar

Słownik. 2006. Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. K. Kubalska-Sulkiewicz, M. Bielska-Łach, A. Manteuffel-Szarota, Warszawa.
Google Scholar

Spis. 1996. Spis polskich fotografów i firm fotograficznych działających w latach 1839–1914, t. 1, cz. 1, red. J. Ihnatowiczowa, A. Piotrowski, Warszawa.
Google Scholar

Sprawozdanie. 1865. Sprawozdanie Dyrekcyi Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie z czynności w roku 1864/5, Kraków.
Google Scholar

Sprawozdanie. 1906. Sprawozdanie Dra St. Krzyżanowskiego dyrektora Archiwum Aktów Dawnych miasta Krakowa za rok 1905, Kraków.
Google Scholar

Starl Timm. 2005. Lexikon zur Fotografie in Österreich 1839 bis 1945, Wien.
Google Scholar

Strach Hermann. 1898. Geschichte der Eisenbahnen Oesterreich-Ungarns von den ersten Anfängen bis zum Jahre 1867, [w:] Geschichte der Eisenbahnen der Oesterreichisch-Ungarischen Monarchie, Bd. 1, Th. 1, Wien–Teschen–Leipzig, s. 73–503.
Google Scholar

Stulik Dusan C., Kaplan Art. 2013. Albumen, The Atlas of analytical signatures of photographic processes, Los Angeles, http://www.getty.edu/conservation/publications_resources/pdf_publications/pdf/atlas_albumen.pdf (dostęp 27.11.2020).
Google Scholar

Svoboda Johann. 1870. Die Zöglinge der Wiener-Neustädter Militär-Akademie von der Gründung des Institutes bis auf unsere Tage, Wien.
Google Scholar

Svoboda Johann. 1894. Die Theresianische Militär-Akademie zu Wiener-Neustadt und ihre Zöglinge von der Gründung der Anstalt bis auf unsere Tage, Bd. 2, Wien.
Google Scholar

Svoboda Johann. 1897. Die Theresianische Militär-Akademie zu Wiener-Neustadt und ihre Zöglinge von der Gründung der Anstalt bis auf unsere Tage, Bd. 3, Wien.
Google Scholar

Sztandara Magdalena. 2006. Fotografia etnograficzna i „etnograficzność” fotografii. Studium z historii myśli etnologicznej i fotografii II poł. XIX i I poł. XX wieku, Opole.
Google Scholar

Szuro Stanisław. 1997. Informator statystyczny do dziejów społeczno-gospodarczych Galicji. Koleje żelazne w Galicji w latach 1847–1914, red. H. Madurowicz-Urbańska, Informatory Statystyczne do Dziejów Społeczno-Gospodarczych Galicji, 13, Kraków.
Google Scholar

Vermischte Nachrichten. 1868a. Vermischte Nachrichten, „Centralblatt für Eisenbahnen und Dampfschifffahrt in Oesterreich”, nr 9, 29 lutego, s. 83.
Google Scholar

Vermischte Nachrichten. 1868b. Vermischte Nachrichten, „Centralblatt für Eisenbahnen und Dampfschifffahrt in Oesterreich”, nr 40, 3 października, s. 435–436.
Google Scholar

Verzeichniss. 1857. Verzeichniss der Mitglieder der k. k. geographischen Gesellschaft zu Ende Februar l857, „Mittheilungen der kaiserlich-königlichen Geographischen Gesellschaft”, Jhrg. 1, s. XII–XVIII.
Google Scholar

Wierzbicki Ludwik. 1907. Rozwój sieci kolei żelaznych w Galicyi od roku 1847 włącznie do roku 1890, Lwów.
Google Scholar

Willumson Glenn. 2013. Iron Muse. Photographing the Transcontinental Railroad, Berkeley.
Google Scholar

Wykaz. 1859. Wykaz nowego ponumerowania domów i podziału król. głów. miasta Krakowa. 1859, Kraków.
Google Scholar

Wykaz. 1881. Wykaz nowego ponumerowania domów, „Dziennik Rozporządzeń dla stoł. król. miasta Krakowa”, L. 12, s. 87–108.
Google Scholar

Zając Izabela. 2017. Historia zabytkowych albumów do przechowywania fotografii, Warszawa.
Google Scholar

Załamanie. 1868. Załamanie się mostu na Prucie pod Czerniowcami podczas przechodu mięszanego pociągu z Czerniowiec do Lwowa, „Tygodnik Lwowski”, nr 13, 29 marca, s. 99–100.
Google Scholar

Żakowicz Aleksander i współpracownicy. 2008. Fotografia galicyjska do roku 1918. Fotografowie Galicji, Tatr oraz Księstwa Cieszyńskiego, red. A. Żakowicz, Częstochowa–Katowice–Lwów.
Google Scholar