Dzieje zakupu Czwórki Józefa Chełmońskiego do Muzeum Narodowego w Krakowie

Sławomir A. Mróz

doi:10.23858/KHKM68.2020.2.007

Opublikowane: 2020-08-03

Tom 68 Nr 2 (2020)

Dzieje zakupu Czwórki Józefa Chełmońskiego do Muzeum Narodowego w Krakowie

Sławomir A. Mróz

Kwartalnik Historii Kultury Materialnej

Dział: Studia i materiały

https://doi.org/10.23858/KHKM68.2020.2.007

Abstrakt

Na początku października 1879 roku, podczas uroczystości jubileuszu pracy literackiej Józefa Ignacego Kraszewskiego (1812-1887), malarz Henryk Siemiradzki (1843-1902) ofiarował do Sukiennic swój obraz Pochodnie Nerona. Za jego przykładem poszli również inni polscy artyści. W ten sposób powstał zalążek zbiorów przyszłego Muzeum Narodowego w Krakowie. W latach 1883-1900 pierwszym dyrektorem tej instytucji był Władysław Łuszczkiewicz (1828-1900), wybitna osobowość ówczesnego Krakowa, historyk sztuki, malarz i pedagog. W tym czasie Muzeum rozpoczęło m.in. proces zakupu prac współczesnych polskich artystów. Na podstawie materiałów należących do zasobu Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, w artykule zaprezentowano historię pozyskania dla tej instytucji obrazu "Czwórka". To wielkoformatowa praca jednego z najbardziej znanych i najwyżej cenionych polskich artystów, Józefa Chełmońskiego (1849-1914), ukazująca powożony z niezwykłą fantazją przez ukraińskiego chłopa zaprzęg czterech koni (ryc. 1). Należy ona do szczytowych osiągnięć naturalizmu w malarstwie polskim. Powstała w Paryżu w 1881 roku. To olej na płótnie, o wymiarach 275 x 660 cm. Zakupiono ją od artysty za kwotę 3000 rubli srebrnych w roku 1899. Od początku eksponowana była w Sukiennicach (ryc. 2) – najstarszej, historycznej siedzibie Muzeum Narodowego w Krakowie. Dzisiaj można ją podziwiać w mieszczącej się tam Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku.

Słowa kluczowe:

Czwórka, Józef Chełmoński, Muzeum Narodowe w Krakowie, Władysław Łuszczkiewicz, Kraków, malarstwo

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Mróz, S. A. (2020). Dzieje zakupu Czwórki Józefa Chełmońskiego do Muzeum Narodowego w Krakowie. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 68(2), 245–252. https://doi.org/10.23858/KHKM68.2020.2.007

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

AMNK [Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie], Kancelaria Dyrektora Władysława Łuszczkie-wicza [KŁ], sygn. 94/4, 94/5, 94/6, 94/10, 94/15.
Google Scholar

Z. Oss. [Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu], Korespondencja Władysława Łuszczkie-wicza [WŁ], Akc. 46/15.
Google Scholar

Anonim. 1899. Sprawy miejskie, „Czas”, nr 159 z 15.07, s. 2.
Google Scholar

Bochnak Adam. 1973. Władysław Łuszczkiewicz (1828–1900), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 18, red. E. Rostworowski, Kraków, s. 587–590.
Google Scholar

Chełmoński. 2006. Józef Chełmoński, oprac. K. Jarmuł, Katowice.
Google Scholar

Chełmoński. 2016. Józef Chełmoński, red. T. Skoczek, Warszawa.
Google Scholar

Chełmoński w świetle korespondencji. 1953. Józef Chełmoński w świetle korespondencji, oprac. J. Wegner, Wrocław.
Google Scholar

Dziennik Rozporządzeń. 1900. Dziennik Rozporządzeń dla stołecznego królewskiego miasta Krakowa, R. XX, Kraków, s. 31, 89.
Google Scholar

Dziennik Rozporządzeń. 1901. Dziennik Rozporządzeń dla stołecznego królewskiego miasta Krakowa, R. XXI, Kraków, s. 39.
Google Scholar

Górska Pia. 1932. O Chełmońskim. Wspomnienia, Warszawa.
Google Scholar

Jezierski Andrzej, Leszczyńska Cecylia. 2003. Historia gospodarcza Polski, Warszawa.
Google Scholar

Kopera Feliks. 1903. Sprawozdanie dyrekcyi Muzeum Narodowego w Krakowie za czas od 1 czerwca 1901 do 31 grudnia 1902, Kraków.
Google Scholar

Krypczyk Aleksandra. 2010. Józef Chełmoński (1849–1914). Burza, [w:] Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, red. B. Ciciora, A. Krypczyk, Kraków, s. 302–303.
Google Scholar

Lepiarczyk Józef. 1997. Władysław Łuszczkiewicz (1828–1900), [w:] Ludzie, którzy umiłowali Kraków. Założyciele Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, red. W. Bieńkowski, Kraków, s. 139–147.
Google Scholar

Łuszczkiewicz Władysław, Jakubowski Faustyn. 1896. Sprawozdanie Zarządu Muzeum Narodowego za rok 1895, Kraków.
Google Scholar

Łuszczkiewicz Władysław, Pieniążek Karol. 1899. Sprawozdanie Zarządu Muzeum Narodowego za rok 1898, Kraków.
Google Scholar

Matuszczak Tadeusz. 2003. Józef Chełmoński, Kraków.
Google Scholar

Melbechowska-Luty Aleksandra. 2014. Chełmoński. Malarz polskich żywiołów, Radziejowice.
Google Scholar

Micke-Broniarek Ewa. 2012. Józef Chełmoński na wielkich łowach natury. Malarstwo artysty ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie oraz z kolekcji prywatnych, Radziejowice.
Google Scholar

Milewska Wacława. 2010. Józef Chełmoński (1849–1914). Czwórka, [w:] Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, red. B. Ciciora, A. Krypczyk, Kraków, s. 302.
Google Scholar

Morawski Wojciech. 2002. Zarys powszechnej historii pieniądza i bankowości, Warszawa.
Google Scholar

Morawski Wojciech. 2008. Historia finansów współczesnego świata od 1900 roku, Warszawa.
Google Scholar

Polanowska Jolanta. 1993. Łuszczkiewicz Władysław, [w:] Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających (zmarłych przed 1966 r.). Malarze, rzeźbiarze, graficy, t. 5, red. J. Derwojed, Warszawa, s. 204–209.
Google Scholar

Rzepińska Maria. 1983. Władysław Łuszczkiewicz, malarz i pedagog, Kraków.
Google Scholar

Rzontkowska Katarzyna. 2016. Chełmoński, [w:] Wielcy malarze, t. 33, Warszawa.
Google Scholar

Tomkowicz Stanisław. 1902. Władysław Łuszczkiewicz, „Rocznik Krakowski”, t. 5, s. 1–46.
Google Scholar

Treter Mieczysław. 1937. Chełmoński Józef (1850–1914), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 3, red. W. Konopczyński, Kraków, s. 280–281.
Google Scholar

Vetulani Armand. 1971. Chełmoński Józef Marian, [w:] Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, graficy, t. 1, Wrocław, s. 314–316.
Google Scholar

Żabiński Zbigniew. 1989. Rozwój systemów pieniężnych w Europie Zachodniej i Północnej, Wrocław.
Google Scholar

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/WawelbergHipolit;3994337.html (dostęp 12.02.2020).
Google Scholar

https://sztetl.org.pl/pl/biogramy/4098-wawelberg-hipolit (dostęp 12.02.2020).
Google Scholar