Ceramika nowożytna z badań na Starym Mieście w Brzegu

  • Sylwia Rodak Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, ul. Szewska 48, 50-139 Wrocław
Słowa kluczowe: ceramika, okres nowożytny, Stare Miasto, aplikacje nakładkowe, półmajolika

Abstrakt

W latach 2006-2007 przeprowadzono badania archeologiczno-architektoniczne na Starym Mieście w Brzegu, przy ul. Dzierżonia 10-12, w województwie opolskim. Prace te dostarczyły licznych fragmentów naczyń ceramicznych. Większa część wyrobów (zachowanych w całości lub zrekonstruowanych), pochodzi z przemieszanych zespołów późnośredniowiecznych i nowożytnych, wydobytych z dołów kloacznych datowanych ogólnie na okres od XV do XVIII w. Liczne zabytki nowożytne, chociaż nie tworzą jednolitego chronologicznie zespołu, stanowią cenne źródło informacji o miejskim garncarstwie XVI-XVIII w. na Śląsku. Analiza technologiczno-stylistyczna prezentowanego zbioru wskazuje na intensywny rozwój produkcji garncarskiej w Brzegu od XVI w. Naczynia charakteryzują się dobrze przygotowaną masą garncarską, toczeniem na kole garncarskim oraz kremową lub ceglasto-kremową barwą czerepów i cienkimi ściankami. Większa część jest pokryta szkliwem barwy żółtej, brązowej, zielonej i pomarańczowej. Wśród wyrobów ceramicznych wystąpiły garnki, dzbany, pokrywki, misy, kubki, talerze i naczynia miniaturowe. Odnotowano m.in. obecność naczyń szkliwionych i zdobionych techniką nakładkową, które znane są też z innych ośrodków miejskich, m.in. z Wrocławia, Nysy, Świdnicy i Głogowa. Z dotychczasowego stanu badań nad ceramiką z aplikacjami wynika, że w XVI w. Brzeg był jednym z ośrodków na Śląsku, który dominował w produkcji naczyń odznaczających się wysokim kunsztem artystycznym. Do ciekawych znalezisk należą również bogato malowane talerze określane jako majolika, półmajolika lub mezzamajolika, znane z innych miast na Śląsku, gdzie są datowane od drugiej połowy XVI po XVIII w. Zbiór ceramiki z XVI-XVIII w. z Brzegu stanowi cenne źródło informacji o kulturze materialnej jego mieszkańców.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Bibliografia

Borowski, G. and R. Szwed. 2009. Materiały z pracowni garncarskiej z końca XV i początku XVI w. z ul. Legnickiej w Środzie Śląskiej, Silesia Antiqua 45:161-196.

Burnita, J. and P. Janczewski, P. Kraus, Cz. Lasota, J. Skarbek 2006-2007. Badania archeologiczno-architektoniczne przy ul. Dzierżonia 10 w Brzegu. Wrocław.

Czopek S. and A. Lubelczyk 1993. Ceramika rzeszowska XIV-XVIII wiek. Zeszyty Naukowe Muzeum Okręgowego w Rzeszowie 3, Rzeszów.

Dziedzic P. and S. Kałagate. 2002. Badania archeologiczne na Zamku Piastowskim w Krośnie Odrzańskim (sezon 1998), Archeologia Środkowego Nadodrza II:65-186.

Gajewska, M. 1989-1990. Garncarstwo nowożytne w Polsce. Stan i potrzeby badań, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Archeologiczna 36:159-169.

Glinkowska, B. and M. Karpiński, T. Orawiec, R. Szwed 2012. Analiza formalna ceramiki ze stanowiska przy ul. Piaskowej w Bolesławcu. In: Katalog wystawy: U źródeł bolesławieckiej ceramiki. Bolesławiec jako jeden z ośrodków garncarstwa środkowoeuropejskiego od XV do XVII wieku, 31-204. Boleslawiec.

Kałagate, S. 1996. Nowożytny materiał ceramiczny pochodzący z przypadkowego odkrycia w Ochli, gm. Zielona Góra, woj. Zielona Góra, Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne 4: 205-217.

Krabath, S. 2012. Kompleks wykopaliskowy z ul. Piaskowej w Bolesławcu w kontekście kulturalno-historycznym. In: Katalog wystawy: U źródeł bolesławieckiej ceramiki. Bolesławiec jako jeden z ośrodków garncarstwa środkowoeuropejskiego od XV do XVII wieku, 205-220. Boleslawiec.

Krawczyk, M. 2004. Ratownicze badania archeologiczne przy ul. Celnej w Nysie, województwo opolskie. In Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w latach 2001-2002, G. Tomczak (eds), Katowice, 257-268.

Krawczyk, M. 2004. Ratownicze badania archeologiczne przy ul. Bielawskiej w Nysie, województwo opolskie. In: Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w latach 2001-2002, G. Tomczak (eds), Katowice, 236-244.

Kubów, P. 1981. Brzeg doby feudalnej w świetle badań archeologicznych przeprowadzonych w latach 1966-1976. Szkice Brzeskie 1: 27-57.

Mackiewicz, M. 2012. Nowożytna ceramika artystyczna z badań archeologicznych przy kościele św. Piotra i Pawła na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu. In Nowożytny cmentarz przy kościele św. Piotra i Pawła na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu (lata 1621–1670), A Pankiewicz (eds), Wratislavia Antiqua 17: 129-160.

Nieländer, 1995. Brieg, In: Deutsches Städtebuch. Handbuch städtischer Geschichte. Schlesische Städtebuch Band 1 Schlesien, Stoob H. and P. Johanek (eds), Stuttgart, 52-57.

Pankiewicz, A. and S. Rodak. Śląska ceramika jako źródło do poznania okresu wczesnonowożytnego. In: Ceramika i szkło w archeologii i konserwacji, S. Siemianowska, P. Rzeźnik and K. Chrzan (eds).

Piekalski J. and K. Wachowski K. 2010. Przełom średniowiecza i czasów nowożytności w miastach śląskich, Śląskie Sprawozdania Archeologiczne 52: 341-364.

Sulkowska-Tuszyńska K. 1992. Późnośredniowieczne i nowożytne naczynia ceramiczne na trzech nóżkach ze Strzelna, Acta Uniwersitatis Nicolai Copernici, Archeologia 20 (244): 63-109.

Supryn M. 1975. Półmajolikowa ceramika z Jarosławia, Wiadomości Archeologiczne 40 (2): 239-265.

Szajt, J. and K. Wachowski 2013. Problem sakralizacji wina i chleba w późnym średniowieczu i w czasach nowożytnych, Archeologia Polski 58: 199-226.

Sztyber, A. 2014. Materiały średniowieczne i nowożytne. In: Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrad A4 w Małopolsce, R. Naglik and P. Włodarczyk (eds), Cracau, 279-294.

Szwed, R. 1997. Renaissance Poterry in Silesia. Two main Trends: Local and Nonlocal, In: Imported and Locally produced Poterry: methods of Identyfication and Analysis, A. Buko (eds), Warszawa, 139-143.

Szwed, R. 2004. Wczesnonowożytna ceramika naczyniowa z ulicy św. Antoniego we Wrocławiu. In Wrocław na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne przejawy życia codziennego, J. Piekalski and K. Wachowski (eds), Wratislavia Antiqua 6: 331-382.

Szwed, R. 2006. Ceramika naczyniowa z wieku XVI z ul. Legnickiej w Środzie Śląskiej, Silesia Antiqua 43: 129-141.

Wachowski, K. and R. Sachs 1989. Renaissancekeramik in der schlesischen Fürstentumshauptstadt Brieg (Brzeg), In Die Keramik vom Niederrheim und ihr internationales Umfeld. Internationales Keramik-Symposium in Diusburg, Düsseldorf und Neuss 1988, J. Neumann (eds), Beiträgezur Keramik 3: 53-54.

Winnicki, J. 1997. Renesans na Śląsku, In Architektura nowożytna w Polsce. Renesans i manieryzm, J. Rozdziewicz-Winnicki and J. Owczarek (eds), Gliwice, 41-46.

Opublikowane
2017-01-01
Dział
Studia i materiały