Srebrna zawieszka dedykacyjna odkryta w Ogrodzie Krasińskich w Warszawie w 2021 r. — próba interpretacji znaleziska

Jacek Konik

doi:10.23858/KHKM71.2023.4.005

Opublikowane: 2023-12-18

Tom 71 Nr 4 (2023)

Srebrna zawieszka dedykacyjna odkryta w Ogrodzie Krasińskich w Warszawie w 2021 r. — próba interpretacji znaleziska

Jacek Konik

Kwartalnik Historii Kultury Materialnej

Dział: Komunikaty naukowe

https://doi.org/10.23858/KHKM71.2023.4.005

Abstrakt

Artykuł dotyczy srebrnej zawieszki dedykacyjnej znalezionej w Ogrodzie Krasińskich w 2021 r. Według wyrytej na niej hebrajskiej inskrypcji jest ona poświęcona Nachumowi Morgenszternowi zmarłemu w 1880 r. To pierwszy taki przedmiot znaleziony podczas wykopalisk w Warszawie. Na podstawie analizy porównawczej ustalono, że tego typu zawieszki umieszczano najczęściej u dołu tarczy na Torę. Pełniły one zazwyczaj funkcję informacyjną (zawierały dane o fundatorach przedmiotu), kommemoratywną (upamiętnienie mogło dotyczyć zarówno zmarłych, jak i żywych) lub błagalną (wyrażały prośby o błogosławieństwo ogólne lub w konkretnych intencjach, np. o uzdrowienie). Analogiczne eksponaty można znaleźć w wielu muzeach świata, w tekście omówiono bliżej trzy przykłady z Muzeum Żydowskiego w Pradze.

Słowa kluczowe:

getto warszawskie, archeologia Holokaustu, zawieszka dedykacyjna, tabliczka dedykacyjna, tarcza na Torę, hebrajska inskrypcja dedykacyjna, Nachum Morgensztern

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Konik, J. (2023). Srebrna zawieszka dedykacyjna odkryta w Ogrodzie Krasińskich w Warszawie w 2021 r. — próba interpretacji znaleziska. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 71(4), 483–493. https://doi.org/10.23858/KHKM71.2023.4.005

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Amar Ariella. 2014. Sacrificial Donations among the Romaniot Jews, [w:] Jewish Art in Context: The Role and Meaning of Artifacts and Visual Images, red. N. Feuchtwanger-Sarig, M. Irving, E. Schrijver, Leuven–Paris–Walpole, MA, s. 91–114.
Google Scholar

Bańkowska Aleksandra, Haska Agnieszka. 2016. …w podziemiach wymienionych domów zakopane są… Poszukiwania Archiwum Ringelbluma, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, 12, s. 319–333, https://doi.org/10.32927/ZZSiM.420
Google Scholar

Bereś Witold, Burnetko Krzysztof. 2013. Marek Edelman. Życie. Do końca, Warszawa.
Google Scholar

Bergman Eleonora. 2007. „Nie masz bóżnicy powszechnej”. Synagogi i domy modlitwy w Warszawie od końca XVIII do początku XXI wieku, Warszawa.
Google Scholar

Brzezinski Matthew. 2013. Armia Izaaka. Walka i opór polskich Żydów, Kraków.
Google Scholar

Engelking Barbara, Leociak Jacek. 2013. Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście, Warszawa.
Google Scholar

Fortuna-Antoszkiewicz Beata, Gawłowska Agnieszka, Łukaszkiewicz Jan, Rosłon-Szeryńska Edyta. 2012. Problemy rewaloryzacji i ochrony parków historycznych w centrum miasta na przykładzie Ogrodu Krasińskich w Warszawie, „Czasopismo techniczne”, 19. Architektura, 6-A, s. 145–166.
Google Scholar

Freund Richard A. 2019. The Archaeology of the Holocaust: Vilna, Rhodes, and Escape Tunnels, Washington.
Google Scholar

Graber Dawid. 2015. Mój testament, [w:] Dzienniki z getta warszawskiego, oprac. K. Person, Z. Trębacz, M. Trębacz, Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, 23, Warszawa, s. 383–385.
Google Scholar

Konik Jacek. 2021. Holokaust i archeologia na przykładzie badań wykopaliskowych w Ogrodzie Krasińskich w Warszawie, „Studia Żydowskie. Almanach”, 11, s. 153–158, https://doi.org/10.56583/sz.675
Google Scholar

Konik Jacek. 2023. Głosy zabitego miasta. Wstępna prezentacja rezultatów badań archeologicznych na terenie dawnego getta warszawskiego w latach 2021–2022, Warszawa–Wrocław.
Google Scholar

Kuntoš Jaroslav. 2012. Silver Judaica from the Collection of the Jewish Museum in Prague, Prague.
Google Scholar

Przewodnik. 1893. Ilustrowany przewodnik po Warszawie (wraz z treściwym opisem okolic miasta), Warszawa.
Google Scholar

Spis. 1930. Spis nieruchomości w Warszawie z podaniem nazwiska właścicieli 1930 r., Warszawa.
Google Scholar

Szymański Józef. 2001. Nauki pomocnicze historii, Warszawa.
Google Scholar